Batchim là gì, 27 chữ viết được và 7 âm đọc ra
Nội dung bài viết
Batchim là phụ âm nằm ở đáy một khối chữ Hàn. Tiếng Hàn viết là , nghĩa đen là cái kê, cái đỡ, vì nó nằm đỡ ở dưới cùng.
Chữ Hàn không viết thành hàng ngang như chữ Việt mà gom lại thành từng khối vuông, mỗi khối đọc lên là một tiếng. Khối (cơm) có ㅂ ở trên làm phụ âm đầu, ㅏ làm nguyên âm, và ㅂ ở đáy làm batchim. Bỏ cái đáy đi thì còn , một chữ khác hẳn.
Batchim gặp thường xuyên chứ không phải chuyện hiếm. Đếm trên kho 1.998 từ tiếng Hàn của Từ Vựng 123, ở cấp TOPIK 1 có 39,7% số khối chữ mang batchim, tức cứ năm khối thì hai khối có cái đuôi ấy.
Và nó không chỉ đổi cách đọc. Batchim quyết định chọn tiểu từ nào ở gần như mọi câu tiếng Hàn, nên bỏ qua nó là nói sai ngữ pháp liên tục chứ không phải chỉ đọc ngọng. Phần đó ở mục thứ hai bên dưới.
Cách đọc một chữ có batchim, ba bước
Đọc một khối chữ Hàn là đọc lần lượt ba phần của nó, theo thứ tự trên trái, phải, rồi xuống đáy.
- Tách khối ra ba phần: phụ âm đầu ở trên trái, nguyên âm ở bên phải hoặc bên dưới, batchim ở đáy.
- Đọc phụ âm đầu ghép với nguyên âm thành một tiếng bình thường.
- Tra batchim ở bảng bên dưới để biết thêm âm cuối nào, rồi ngậm lại chứ không bật hơi ra.
Chưa nắm được chữ cái nào đọc ra âm gì thì đó là phần bảng chữ cái, học hết trong một buổi: Học bảng chữ cái tiếng Hàn mất bao lâu.
Làm thử với ba chữ:
| Chữ | Tách ra | Đọc từng phần | Ghép lại |
|---|---|---|---|
| ㅂ · ㅏ · ㄲ | b · a · ㄲ ở hàng 1 của bảng, cho âm k | bak, bên ngoài | |
| ㅅ · ㅏ · ㄴ | s · a · ㄴ ở hàng 2, cho âm n | san, núi | |
| ㅇ · ㅗ · ㅅ | ㅇ đầu khối không đọc, chỉ giữ chỗ · o · ㅅ ở hàng 3, cho âm t | ot, áo |
Chữ ㅇ có hai vai và đây là chỗ người mới hay tắc: nằm ở đầu khối thì câm, chỉ để lấp chỗ trống cho khối vuông đủ hình; nằm ở đáy thì đọc là ng.
Bảng tra âm cuối
Ở vị trí đáy, tiếng Hàn cho phép viết 27 thứ khác nhau: 16 phụ âm đơn và 11 phụ âm ghép đôi. Nhưng khi đọc ra thì tất cả rơi vào đúng 7 âm. Nhìn chữ ở đáy, dò trong cột đầu, lấy âm ở cột thứ hai.
| Chữ ở đáy | Âm cuối | Ví dụ | Phiên âm Latin | gợi ý cho người Việt (không phải chuẩn) |
|---|---|---|---|---|
| ㄱ ㅋ ㄲ ㄳ ㄺ | k | bên ngoài | bak | như cuối chữ bác |
| ㄴ ㄵ ㄶ | n | núi | san | như cuối chữ bàn |
| ㄷ ㅅ ㅆ ㅈ ㅊ ㅌ ㅎ | t | áo | ot | như cuối chữ bát |
| ㄹ ㄼ ㄽ ㄾ ㅀ | l | lời nói | mal | tiếng Việt không có, lưỡi chạm lợi rồi giữ |
| ㅁ ㄻ | m | mùa xuân | bom | như cuối chữ cam |
| ㅂ ㅍ ㅄ ㄿ | p | phía trước | ap | như cuối chữ bắp |
| ㅇ | ng | sông | gang | như cuối chữ vang |
Hàng thứ ba dài nhất và cũng là chỗ hay nhầm nhất: bảy chữ cái khác nhau cùng cho âm t. Không cần nhớ cả bảy, nhớ một câu là đủ: chữ ở đáy mà không thuộc sáu hàng kia thì đọc là âm t. Nên (áo) và (hoa) có đuôi khác nhau trên giấy nhưng đọc ra đều dừng ở cùng một chỗ trong miệng, ot và kkot.
Cột phiên âm Latin là cách ghi chính thức của Hàn Quốc, thứ nhìn thấy trên biển đường và trong từ điển. Cột cuối chỉ là cái nạng cho người Việt, và dấu sắc trong đó không phải thanh điệu: tiếng Hàn đọc đều đều, viết bác chỉ vì chính tả tiếng Việt không cho viết bac.
Batchim quyết định chọn tiểu từ nào
Đây mới là lý do thật sự phải để ý batchim. Tiếng Hàn chọn tiểu từ theo việc từ đứng trước có batchim hay không, nên mỗi lần đặt câu đều phải liếc xem chữ cuối của danh từ có cái đỡ ở đáy không.
| Vai trò | Từ CÓ batchim | Từ KHÔNG batchim |
|---|---|---|
| Chủ đề | ||
| Chủ ngữ | ||
| Tân ngữ | ||
| "là…" | ||
| "và", "với" |
Nghe thì phiền, nhưng đây là loại việc chỉ phiền trong khoảng một tháng đầu. Sau đó tai quen và tay tự chọn đúng, giống như người Việt không cần nghĩ mới biết nói "một cái bàn" chứ không phải "một con bàn".
Có đúng một ngoại lệ đáng nhớ ngay: tiểu từ / (bằng, theo hướng). Từ có batchim dùng , không có thì dùng , nhưng riêng batchim ㄹ cũng dùng : chứ không phải . Ngoại lệ này có lý do nghe được, vì đọc lên bị vấp.
Ba chỗ dễ sai khi đọc batchim
1. Ngậm hơi lại, đừng bật ra
Ba âm ㄱ, ㄷ, ㅂ chỉ chặn lại, không bật ra. Đọc mà bật hơi ở cuối thành bab-p là nghe ra người nước ngoài ngay.
Chỗ này người Việt có sẵn mà thường không để ý. Các chữ bác, bát, bắp kết thúc đúng bằng kiểu chặn lại đó, hơi bị dừng ở môi hoặc ở lưỡi và không thoát ra. Người nói tiếng Anh phải tập rất lâu mới bỏ được thói quen bật hơi cuối từ, còn người Việt thì chỉ cần nhận ra mình vốn đã làm được.
2. Batchim trượt sang chữ sau khi chữ đó bắt đầu bằng nguyên âm
Hiện tượng này gọi là nối âm, và nó là chỗ khiến nhiều người đọc thông Hangul mà nghe người Hàn nói vẫn không nhận ra chính từ mình vừa đọc. Khi chữ tiếp theo bắt đầu bằng ㅇ, tức là bắt đầu bằng nguyên âm, batchim trượt sang làm phụ âm đầu của chữ đó.
Rõ nhất ở chính chữ "tiếng Hàn": đọc là hanguk, nhưng thành hangugeo chứ không phải hanguk-eo. Cái ㄱ ở đáy đã nhảy sang chữ sau. Tương tự mỗi lần gắn tiểu từ vào một danh từ có batchim: + đọc thành eumsigi, + thành hangugeseo.
Trong kho từ có 730 từ kết thúc bằng batchim, nghĩa là chuyện trượt âm này xảy ra ở hơn một phần ba số từ sẽ học, mỗi lần gắn thêm tiểu từ vào chúng. Các quy tắc biến âm còn lại nằm ở bài riêng, vì chúng đủ dài để không nhét vừa vào đây.
3. Đáy có hai chữ cái thì chỉ đọc một, chữ kia im
Batchim ghép đôi là thứ làm người mới sợ nhất, nhưng đếm trên toàn kho 1.998 từ thì nó chỉ chiếm 1,4% tổng số lượt xuất hiện. Quy tắc cũng gọn: đọc một trong hai chữ, chữ kia câm. đọc là ikda, chữ ㄹ nằm im. đọc là antda, chữ ㅈ nằm im.
Khi nối âm thì cả hai chữ đều sống: chữ trái ở lại giữ chỗ batchim, chữ phải nhảy sang khối sau. đọc là ilgeoyo, nghe rõ cả ㄹ lẫn ㄱ.
Thứ tự học để nhanh đọc được
Bảng 27 dòng khiến người mới tưởng phải thuộc cả 27. Đếm trên toàn bộ kho, mỗi lần một batchim xuất hiện tính một lượt, thì sáu chữ ㄹ ㄴ ㅇ ㄱ ㅁ ㅂ chiếm 94,1% tổng số lượt. Nắm sáu chữ là xong gần hết công việc.
- Sáu chữ hay gặp trước: ㄹ ㄴ ㅇ ㄱ ㅁ ㅂ. Riêng chúng đã phủ gần hết những gì sẽ đọc trong năm đầu.
- Nhóm đọc thành âm t: ㅅ ㅆ ㅈ ㅊ ㅌ ㅎ. Không cần nhớ từng chữ, chỉ cần biết thấy mấy chữ này ở đáy thì ngậm lưỡi lại.
- Phản xạ chọn tiểu từ: nhìn chữ cuối, có đáy thì / / , không có thì / / .
- Batchim ghép để cuối cùng, tra khi gặp. 1,4% không đáng chiếm chỗ trong đầu lúc này.
Cách luyện nhanh nhất không phải đọc thêm về batchim mà là nghe một từ rồi tự viết lại. Batchim chỉ hiện ra khi phải quyết định viết cái gì ở đáy; lúc đọc thì mắt lướt qua và não tự lấp.
Chỗ tập nhìn thấy batchim
Cách rẻ nhất để batchim thành phản xạ là gặp nó trong từ thật, có cách đọc kèm bên cạnh để đối chiếu ngay khi đoán sai. Bộ TOPIK 1 trên Từ Vựng 123 có 557 từ, mỗi từ đều ghi sẵn phiên âm và có câu ví dụ đọc thành tiếng.
Đọc thầm chữ Hangul trước, rồi mới nhìn dòng phiên âm để xem cái đuôi mình đoán có đúng không. Sai vài chục lần là tai quen.