Học bảng chữ cái tiếng Hàn mất bao lâu?

Câu trả lời ngắn, và nó đúng: vài buổi đến hai tuần là bạn ghép được chữ và đọc thành tiếng. Hangul là bảng chữ cái được thiết kế có chủ đích để dễ học, và nó làm được đúng điều đó.

Nhưng con số "vài buổi" gây hiểu lầm ở một chỗ rất cụ thể, và chỗ ấy làm nhiều người nản ở tuần thứ ba. Nên hãy tách nó ra.

Bảng chữ có bao nhiêu thứ phải nhớ

Hangul gồm 19 phụ âm (14 cơ bản, 5 phụ âm căng) và 21 nguyên âm (10 đơn, 11 ghép). Tổng cộng 40 ký tự. Để so sánh: bảng chữ cái tiếng Việt có 29 chữ, và bạn còn phải học thêm dấu thanh.

Chữ Hàn còn có một thứ mà bảng chữ Latin không có: hình dạng chữ mang thông tin. Các phụ âm mô phỏng tư thế của lưỡi và môi khi phát âm, ㄱ là hình lưỡi chạm ngạc mềm, ㅁ là hình cái miệng khép. Và ba bậc phụ âm liên quan nhau bằng nét thêm vào:

Nhẹ	Bật hơi (thêm một nét)	Căng (viết đôi)
ㄱ	ㅋ	ㄲ
ㄷ	ㅌ	ㄸ
ㅂ	ㅍ	ㅃ
ㅈ	ㅊ	ㅉ

Thấy quy luật đó rồi thì 19 phụ âm không còn là 19 thứ rời, chúng là mấy nhóm ba, và nhóm nào cũng đi theo cùng một luật. Đây là lý do Hangul học nhanh hơn hẳn con số 40 gợi ra.

Nguyên âm cũng có logic tương tự: một nét ngang hoặc dọc là gốc, thêm một gạch nhỏ là thành âm có "y" ở đầu (ㅏ a → ㅑ ya, ㅗ o → ㅛ yo). Nhớ mười nguyên âm cơ bản là mười một nguyên âm còn lại đến gần như miễn phí.

Chỗ con số "vài buổi" gây hiểu lầm

Đọc được từng chữ, và đọc trôi một câu, là hai việc khác nhau. Cụ thể là thế này.

Chữ Hàn không viết chữ cái thành hàng như tiếng Việt mà gom lại thành khối vuông, mỗi khối một âm tiết. Về lý thuyết, 19 phụ âm × 21 nguyên âm × 28 khả năng ở đáy cho ra 11.172 khối khác nhau. Nghe xong con số này thì ai cũng hoảng.

Đừng hoảng, nó là con số lý thuyết, và thực tế lệch rất xa. Đếm trên kho 1998 từ tiếng Hàn của Từ Vựng 123:

Cấp	Số từ	Khối chữ khác nhau	Khối MỚI so với các cấp dưới
TOPIK 1	557	407	407
TOPIK 2	496	361	131
TOPIK 3	420	327	56
TOPIK 4	278	255	20
TOPIK 5	120	194	13
TOPIK 6	127	168	8

Cả kho chỉ dùng 635 khối khác nhau, khoảng 5,7% số khối ghép được về lý thuyết. Và chú ý cột cuối: lên tới cấp cao nhất, mỗi cấp chỉ mang thêm vài chục rồi vài chữ mới. Cấp 6 thêm đúng 8 khối.

Nghĩa là cửa vào của chữ viết đóng lại rất sớm. Sau chừng nghìn từ đầu, bạn gần như không gặp mặt chữ lạ nào nữa, thứ mới chỉ còn là nghĩa. Tiếng Trung và tiếng Nhật đi ngược lại: càng lên cao càng gặp thêm chữ mới, và đó là khác biệt lớn nhất giữa ba thứ tiếng này về mặt công sức.

Hai mốc, và cái nào tốn thời gian

• Đọc được, vài buổi. Nhìn 한국 và phát ra được "han-guk". Ở mốc này bạn vẫn đánh vần từng khối, chậm, và phải dừng lại nghĩ.
• Đọc trôi, hai đến sáu tuần. Mắt nhận ra cả khối một lần, không tách ra ba mảnh nữa. Đây mới là mốc mở khoá mọi thứ phía sau, và nó chỉ đến bằng số lần gặp mặt chữ chứ không bằng thời gian ngồi học bảng.

Khoảng cách giữa hai mốc là chỗ nhiều người tưởng mình học kém. Không phải, nó giống hệt việc trẻ con đọc được chữ cái từ lâu trước khi đọc trôi một trang sách.

Ba việc rút ngắn quãng giữa

Bỏ phiên âm La-tinh sớm. Nếu bên cạnh chữ Hàn lúc nào cũng có dòng chữ Latin, mắt bạn sẽ đọc dòng Latin, nó nhanh hơn, và não luôn chọn đường nhanh hơn. Kết quả là mốc "đọc trôi" bị đẩy lùi vô hạn định. Chuyện này đáng nói riêng một bài vì nó là cái bẫy tốn thời gian nhất của giai đoạn đầu.

Đọc từ thật thay vì đọc bảng. Bảng chữ cho bạn 40 ký tự; từ thật cho bạn khối chữ, và khối chữ mới là thứ mắt phải quen. 557 từ của cấp TOPIK 1 chứa đủ 407 khối, học hết chúng là gần như xong phần mặt chữ của cả năm đầu.

Viết tay một ít. Không cần luyện thư pháp, nhưng chép tay chừng hai trăm từ đầu buộc bạn phải quyết định đặt gì ở đáy khối, thứ mà đọc thì mắt lướt qua. Đây là cách nhanh nhất để batchim thôi làm bạn ngập ngừng.

Một câu nữa về chuyện "Hangul dễ"

Hangul thật sự dễ, và bạn nên tận dụng chuyện đó: đây là ngoại ngữ hiếm hoi mà chỉ sau vài buổi bạn đã đọc được biển hiệu, tên bài hát, tên món ăn. Cảm giác thắng sớm ấy có ích.

Nhưng cũng nên biết trước: chỗ dốc của tiếng Hàn nằm sau cửa vào, không phải ở cửa vào. Trật tự câu ngược, đuôi câu đổi theo người đối diện, và âm biến đổi khi các chữ đứng cạnh nhau. Người nào biết trước điều này thì không hụt hẫng ở tháng thứ ba, khi cảm giác "tiếng Hàn dễ quá" biến mất.

Bảng tra để mở bên cạnh

Trong hai tuần đầu bạn sẽ tra bảng chữ liên tục, và mở một trang tra nhanh vẫn tiện hơn lật vở. Bảng Hangul trên Từ Vựng 123 xếp đủ phụ âm cơ bản, phụ âm căng, nguyên âm đơn và nguyên âm ghép, mỗi ô kèm cách đọc.