Từ vựng trường học tiếng Trung: 学 và 学习 không thay nhau được

Người học tiếng Trung nào cũng thuộc chữ 学 từ tuần đầu, nhưng rất ít người để ý rằng 学 một mình và 学习 không dùng thay nhau được. Bài này gom đủ từ để nói về việc học, và giải thích ba cặp hay bị dùng lẫn: 学 / 学习, 上课 / 下课, 复习 / 练习.

Bảng từ: lớp học và đồ dùng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa	Ví dụ
学习	xuéxí	học tập	我们开始上课。 Chúng tôi bắt đầu vào học.
老师	lǎoshī	giáo viên	老师在黑板上写字。 Thầy viết chữ lên bảng.
同学	tóngxué	bạn học	同学们，晚上好。 Các bạn, chào buổi tối.
班	bān	lớp	班里有几个男的。 Trong lớp có mấy nam sinh.
教室	jiàoshì	phòng học	教室里有白板。 Trong lớp có bảng trắng.
书	shū	sách	这本书很好看。 Cuốn sách này rất hay.
课本	kèběn	sách giáo khoa	课本在书包里。 Sách giáo khoa trong cặp.
书包	shūbāo	cặp sách	书包很重。 Cặp sách rất nặng.
笔	bǐ	bút	笔袋里有很多笔。 Trong hộp bút có nhiều bút.
铅笔	qiānbǐ	bút chì	我用铅笔写字。 Tôi viết bằng bút chì.
黑板	hēibǎn	bảng đen	老师在黑板上写字。
作业	zuòyè	bài tập về nhà	我先吃饭，然后写作业。
考试	kǎoshì	kỳ thi	明天有考试。 Ngày mai có bài thi.
成绩	chéngjì	thành tích, điểm	她的成绩很好。 Điểm của cô ấy rất tốt.
图书馆	túshūguǎn	thư viện	图书馆很安静。 Thư viện rất yên tĩnh.
毕业	bìyè	tốt nghiệp	他明年毕业。 Năm sau anh ấy tốt nghiệp.
留学	liúxué	du học	她去中国留学。 Cô ấy đi Trung Quốc du học.
奖学金	jiǎngxuéjīn	học bổng	他拿到了奖学金。 Anh ấy nhận được học bổng.

Ba cặp hay dùng lẫn

学 và 学习

学 (xué) là động từ, luôn cần tân ngữ đi sau: 学汉语 (học tiếng Trung), 学开车 (học lái xe). 学习 (xuéxí) đứng một mình được, và còn làm danh từ: 我在学习 (tôi đang học), 学习很重要 (việc học rất quan trọng).

Nói 我在学 mà không có gì phía sau nghe cụt; nói 我学习汉语 thì đúng nhưng hơi nặng — người bản xứ nói 我学汉语. Quy tắc gọn: có tân ngữ thì 学, đứng một mình thì 学习.

上课 và 下课

Cặp này dùng chung khuôn 上/下 với xe cộ (上车/下车) nhưng đổi nghĩa hoàn toàn:

• 上课 (shàngkè) — vào học, bắt đầu tiết học. Cũng dùng cho giáo viên: thầy 上课 nghĩa là thầy lên lớp dạy.
• 下课 (xiàkè) — tan tiết, hết giờ học.
• 放学 (fàngxué) — tan trường, về nhà (khác 下课 là chỉ hết một tiết).

Câu thật: 上课时不要说话。(Trong giờ học đừng nói chuyện.)

复习 và 练习

• 复习 (fùxí) — ôn lại cái đã học. 复 nghĩa gốc là "lặp lại".
• 练习 (liànxí) — luyện tập cho thành thạo, cũng là danh từ "bài luyện tập".
• 预习 (yùxí) — chuẩn bị bài trước khi lên lớp.

Ba từ cùng đuôi 习 (xí, tập, luyện), khác nhau ở chữ đầu chỉ thời điểm: 预 trước, 练 trong lúc làm, 复 sau. Nhận ra chữ chung là một cách nhớ cả chùm thay vì ba từ rời — cơ chế nói kỹ ở bài từ ghép hai chữ.

Bốn động từ của việc học

Chữ	Pinyin	Nghĩa	Ví dụ
读	dú	đọc (thành tiếng)	读书 đọc sách, đi học
看	kàn	xem, đọc (bằng mắt)	看书 đọc sách
写	xiě	viết	老师在黑板上写字。
背	bèi	học thuộc lòng	背单词 học thuộc từ vựng

看书 và 读书 khác nhau tinh tế: 看书 là đọc sách (bằng mắt, cho mình), 读书 vừa là đọc thành tiếng vừa mang nghĩa rộng "đi học, học hành" — 他在美国读书 nghĩa là anh ấy đang du học ở Mỹ chứ không phải đang ngồi đọc sách.

Chú ý 背 (bèi) ở đây là học thuộc, cùng mặt chữ với 背 (lưng) trong 背疼 (đau lưng). Một chữ hai nghĩa, và may là ngữ cảnh không thể lẫn.

Nói về việc học của mình

Câu	Nghĩa
我学汉语两个月了。 Wǒ xué Hànyǔ liǎng ge yuè le.	Tôi học tiếng Trung được hai tháng rồi.
我学半年了。	Tôi học được nửa năm rồi.
你学什么专业？ Nǐ xué shénme zhuānyè?	Bạn học ngành gì?
明天有考试，我要复习。	Mai có bài thi, tôi phải ôn.

Chữ 了 ở cuối hai câu đầu là thứ làm chúng đúng: nó đánh dấu việc đã kéo dài tới hiện tại. Bỏ 了 thì câu thành "tôi học tiếng Trung hai tháng" như kể chuyện quá khứ đã kết thúc. Cách dùng ở bài chữ 了 trong tiếng Trung.

Học ở đâu

Từ trong bài nằm ở bộ HSK 1 đến HSK 4 trên Từ Vựng 123 — nhóm này xuất hiện dày trong kho phụ đề video bài học, nên bạn sẽ gặp lại chúng liên tục khi luyện nghe. Sáu bộ HSK ở học từ vựng tiếng Trung.

Bản thân việc học từ vựng cũng cần đúng ba từ trong bài này: 预习 (xem trước), 练习 (làm bài), 复习 (ôn lại) — và bước thứ ba là bước hầu hết mọi người bỏ qua. Lịch ôn tự động sinh ra để làm hộ bước đó, nhưng nó phải biết bạn đã học gì và nhầm ở đâu, nghĩa là cần một tài khoản.

Câu hỏi hay gặp

老师 và 教师 khác nhau thế nào?
老师 là cách gọi và cũng là từ thông dụng — gọi thầy cô là 老师, nói về nghề cũng dùng được. 教师 là từ chỉ nghề nghiệp trong văn bản: 他是一名教师 (anh ấy là một giáo viên). Không ai gọi thầy mình là 教师.

Vì sao 学生 lại có chữ 生?
生 (shēng) ngoài nghĩa "sinh, sống" còn là hậu tố chỉ người trong một số từ: 学生 (học sinh), 医生 (bác sĩ — nghĩa gốc "người chữa"), 先生 (ông, ngài). Người Việt nhận ra ngay vì tiếng Việt mượn nguyên: học sinh, y sinh, tiên sinh.

Từ và câu ví dụ lấy từ kho từ vựng tiếng Trung của Từ Vựng 123. Cập nhật 02/09/2026.