苦瓜 của 陳奕迅 (Eason Chan), lời 黃偉文, là một trong những bài lời hay nhất của nhạc Hoa ngữ hiện đại — dùng chuyện ghét ăn khổ qua hồi bé rồi lớn lên mới thấy ngon để nói về việc hiểu ra giá trị của những điều từng thấy khó chịu.
Trước khi học: bài này hát bằng tiếng Quảng Đông
Phiên âm hiển thị trên trang là pinyin tiếng phổ thông, tức cách đọc phổ thông của những chữ Hán đó, không phải âm bạn nghe được. Với người học tiếng phổ thông, điều này có nghĩa:
- Nên dùng bài để ĐỌC và học từ — lời viết bằng Trung văn chuẩn, ngữ pháp và vốn từ đều dùng lại được.
- Không nên dùng để luyện nghe hay nhại theo — âm thuộc hệ khác.
Điểm đặc biệt của lời bài này là nó viết theo lối văn viết trang nhã (書面語) chứ không phải khẩu ngữ tiếng Quảng, nên đọc lên vẫn là tiếng Trung chuẩn mực. Đó là lý do bài vẫn đáng học dù không luyện nghe được.
Bài dày chữ bậc nhất
517 chữ Hán với 257 chữ khác nhau — tỷ lệ lặp chỉ 50%, thuộc nhóm thấp nhất trong kho nhạc Hoa ở đây. Lời gần như không có câu nào lặp lại nguyên vẹn. Đây là bài cho người đã có nền vững, không phải bài vỡ lòng.
得 tám lần: bổ ngữ mức độ
Câu 今天竟吃得出那睿智 (jīntiān jìng chī de chū nà ruìzhì, "hôm nay lại nếm ra được cái trí tuệ trong đó") dùng cấu trúc động từ + 得 + bổ ngữ. Cụ thể ở đây là 吃得出 — ăn mà nhận ra được:
- 看得出 — nhìn ra được.
- 聽得出 — nghe ra được.
- 說不出 — nói không nên lời.
Bổ ngữ 出 mang nghĩa "nhận ra, phát hiện ra" khi ghép với động từ giác quan. Đây là nhóm cấu trúc rất thực dụng mà giáo trình thường dạy muộn.
Từ vựng
| Từ | Pinyin | Nghĩa | Cấp |
|---|---|---|---|
| 痛苦 | tòngkǔ | đau khổ | HSK4 |
| 要求 | yāoqiú | yêu cầu | HSK3 |
| 原來 | yuánlái | thì ra, hoá ra | HSK3 |
| 發現 | fāxiàn | phát hiện | HSK3 |
| 年輕 | niánqīng | trẻ tuổi | HSK3 |
| 淡 | dàn | nhạt | HSK3 |
| 苦 | kǔ | đắng; khổ | HSK2 |
| 記得 | jìde | nhớ | HSK2 |
Chữ 苦 xuất hiện 10 lần và là trục của cả bài. Nó vừa là vị đắng (苦瓜 — khổ qua) vừa là nỗi khổ (痛苦 — đau khổ, 辛苦 — vất vả). Tiếng Việt cũng gọi loại quả này là "khổ qua" và cũng nói "cay đắng" cho cảm xúc — hai ngôn ngữ dùng chung phép ẩn dụ, nên từ này rất dễ nhớ với người Việt.
Cách dùng bài này
Đọc lời với bản dịch, tra hết từ, và đọc như đọc một bài tản văn ngắn. Nếu bạn cần một bài Eason Chan để luyện nghe phổ thông, hãy chọn 淘汰 — bài đó hát bằng tiếng phổ thông và chậm hơn hẳn.