Giáo trình chuẩn HSK 5 bài 7: 成语故事两则 (Hai câu chuyện thành ngữ)

Admin

17 tháng 9, 202611 phút đọc93 lượt xem

Nội dung bài viết

Bài 7 kể hai câu chuyện gốc của thành ngữ: chuyện người mù sờ voi và chuyện tướng Lý Quảng thời Tây Hán, kèm lớp từ về đồ vật, bộ phận cơ thể và động tác. Ngữ pháp gồm phó từ 瞎, phó từ 分别, lượng từ 根, phó từ văn viết 便 và phân biệt 忽然 với 突然.

Tên bài: (Chéngyǔ gùshi liǎng zé), nghĩa là “Hai câu chuyện thành ngữ”. Bài nằm trong tập 上 của quyển HSK 5.

Từ mới bài 7 (39 từ)

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
āi	thán từ	ơ, ô hay, ồ (tỏ ý ngạc nhiên hoặc không hài lòng)
ài	thán từ	ôi, haiz (tiếng thở dài buồn bã, tiếc nuối)
bǎi	động từ	bày, đặt, xếp
biàn	phó từ	liền, bèn, thì (văn viết, tương đương 就)
bùyàojǐn	tính từ	không sao, không hề gì
chēng	động từ	gọi là, xưng là
chéngyǔ	danh từ	thành ngữ
dūn	động từ	ngồi xổm
fǎnyìng	danh từ, động từ	phản ứng
fēnbié	phó từ	lần lượt; riêng từng người, mỗi bên
gēn	lượng từ, danh từ	sợi, cây, chiếc (cho vật dài và mảnh); rễ, gốc
hūrán	phó từ	bỗng nhiên, chợt
húshuō	động từ	nói bậy, nói nhảm
jiélùn	danh từ	kết luận
jīnshǔ	danh từ	kim loại
jìn(lì)	động từ	dốc sức, cố gắng hết sức
liánxù	động từ	liên tục, liền mấy (lần, ngày)
mō	động từ	sờ, chạm, vuốt; mò
piànmiàn	tính từ	phiến diện, một chiều
píng	tính từ	bằng, phẳng
qiáng	danh từ	bức tường
quèdìng	động từ	xác định, chắc chắn
shànzi	danh từ	cái quạt (quạt tay)
shànyú	động từ	giỏi về, khéo (làm việc gì)
shéngzi	danh từ	sợi dây, dây thừng
shítou	danh từ	hòn đá, đá
shìbīng	danh từ	binh lính, người lính
suì	động từ, tính từ	vỡ vụn; vụn, lặt vặt
wěiba	danh từ	cái đuôi
xiā	tính từ, phó từ	mù; bừa, mò, lung tung
(dà)xiàng	danh từ	con voi
xúnzhǎo	động từ	tìm kiếm
yáchǐ	danh từ	răng
yáo	động từ	lắc, vẫy, rung
yìng	tính từ	cứng
zé	lượng từ	mẩu, bài, đoạn (tin tức, câu chuyện)
zhī	lượng từ	cây, cái (vật dài và cứng như bút, mũi tên)
zhìhuì	danh từ	trí tuệ, sự khôn ngoan
zīshì	danh từ	tư thế, dáng điệu

Tên riêng trong bài

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
	Lǐ Guǎng	Lý Quảng (? - 119 TCN), danh tướng thời Tây Hán
	Xīhàn	nhà Tây Hán (206 TCN - 25 SCN)
	Yáng Xióng	Dương Hùng (53 TCN - 18 SCN), học giả thời Tây Hán

Từ bổ sung

Các từ dưới đây có trong bài nhưng nằm ngoài danh sách từ bắt buộc của cấp này, hoặc ghép từ những chữ đã học trước đó.

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
dǎliè	động từ	đi săn, săn bắn
gān	danh từ	cây sào, cái cán, cột
jiāngjūn	danh từ	tướng quân, vị tướng
jīngchéng suǒ zhì, jīnshí wéi kāi	thành ngữ	lòng thành đến đâu, vàng đá cũng phải mở; quyết tâm thật lòng thì việc khó mấy cũng làm được
mángrén	danh từ	người mù
quánshénguànzhù	thành ngữ	dồn hết tâm trí, tập trung cao độ

Ngữ pháp bài 7

1. Phó từ 瞎: làm bừa, làm mò, không có căn cứ

Cấu trúc: 瞎 + động từ (瞎说、瞎猜、瞎买、瞎忙)

瞎 vốn nghĩa là mù. Khi làm phó từ, 瞎 đứng trước động từ để chê một hành động làm không có mục đích, không có hiểu biết hay căn cứ: 瞎说 là nói bừa, 瞎猜 là đoán mò, 瞎忙 là bận rộn vô ích.

Tiếng Việt đặt chữ “bừa”, “mò” sau động từ (nói bừa, đoán mò), còn tiếng Trung đặt 瞎 trước. Từ này mang sắc thái khẩu ngữ và hơi trách móc, không dùng trong văn trang trọng.

Ví dụ:

Nǐ bù zhīdào jiù bié xiā shuō.
Anh không biết thì đừng nói bừa.
Wǒ méiyǒu dìtú, zhǐ néng xiā zǒu.
Tôi không có bản đồ, chỉ có thể đi mò.
Zhège tí bù huì jiù wèn lǎoshī, bié xiā xiě.
Câu này không biết làm thì hỏi thầy, đừng viết bừa.
Tā yī tiān dào wǎn xiā máng, shénme shì dōu méi zuòhǎo.
Anh ấy suốt ngày bận rộn vô ích, chẳng làm xong việc gì.

Lỗi hay gặp:

Người Việt hay đặt 瞎 sau động từ theo kiểu “nói bừa”. ✗ 你别说瞎。 ✓ 你别瞎说。

2. Phó từ 分别: lần lượt, mỗi người một việc

Cấu trúc: Chủ ngữ số nhiều + 分别 + động từ (+ tân ngữ tương ứng)

分别 dùng khi có từ hai người hoặc hai sự vật trở lên, mỗi bên làm riêng một việc hoặc ứng với một thứ khác nhau. Nếu phía sau có danh sách, thứ tự của danh sách khớp với thứ tự của chủ ngữ, giống chữ “lần lượt” trong tiếng Việt.

分别 phải đứng sau chủ ngữ, trước động từ. Trong câu phải có nhiều người hoặc nhiều vật để 分别 “chia riêng”: thường là chủ ngữ số nhiều (我和他分别……), nhưng cũng có thể là tân ngữ số nhiều (老师分别问了三个学生). Không dùng khi chỉ có một người làm một việc.

Ví dụ:

Wǒ hé mèimei fēnbié shì èrshí suì hé shíwǔ suì.
Tôi và em gái lần lượt hai mươi tuổi và mười lăm tuổi.
Lǎoshī fēnbié wènle sān gè xuésheng tóng yī gè wèntí.
Thầy giáo lần lượt hỏi riêng từng em trong ba học sinh cùng một câu hỏi.
Tāmen liǎng gè rén fēnbié zuò chūzūchē huí jiā le.
Hai người họ mỗi người tự đi taxi về nhà.
Zhè liǎng běn shū fēnbié shì Zhōngwén shū hé Yīngwén shū.
Hai cuốn sách này lần lượt là sách tiếng Trung và sách tiếng Anh.

Lỗi hay gặp:

Đặt 分别 lên đầu câu như chữ “lần lượt” đầu câu tiếng Việt. ✗ 分别我和他去了北京和上海。 ✓ 我和他分别去了北京和上海。

3. Lượng từ 根: cho vật dài và mảnh

Cấu trúc: Số từ + 根 + danh từ (一根绳子、两根筷子、几根头发)

根 dùng đếm những vật dài, mảnh, thường nhỏ: sợi dây, sợi tóc, chiếc đũa, cây gậy, quả chuối, que kem. Tiếng Việt tuỳ vật mà nói “sợi”, “chiếc”, “cây”, “quả”, còn tiếng Trung gom lại một chữ 根.

根 khác 条: 条 hợp với vật dài mà mềm hoặc trải dài (một con đường, một dòng sông, một con cá, một cái quần). 绳子 nói được cả 一根 lẫn 一条. Một đôi đũa là 一双筷子, còn một chiếc đũa là 一根筷子.

Ví dụ:

Zhuōzi shang yǒu liǎng gēn xiāngjiāo.
Trên bàn có hai quả chuối.
Wǒ zhǎo bu dào lìng yī gēn kuàizi le.
Tôi không tìm thấy chiếc đũa còn lại.
Zhè gēn shéngzi tài duǎn le, huàn yī gēn cháng de ba.
Sợi dây này ngắn quá, đổi sợi dài hơn đi.
Nǎinai tóu shang yòu duōle jǐ gēn bái tóufa.
Trên đầu bà lại thêm mấy sợi tóc bạc.

Lỗi hay gặp:

Dùng 个 cho mọi thứ, hoặc lẫn “một chiếc” với “một đôi”. ✗ 我少了一个筷子。 ✓ 我少了一根筷子。

4. Phó từ 便: liền, thì (văn viết của 就)

Cấu trúc: (Điều kiện / thời gian), chủ ngữ + 便 + động từ

便 có nghĩa như 就: việc sau xảy ra ngay, tự nhiên khi có điều kiện hoặc sau việc trước. 便 mang màu văn viết, hay gặp trong truyện, sách báo; nói chuyện hằng ngày người ta dùng 就.

Giống 就, 便 đứng sau chủ ngữ và trước động từ. Nhưng 便 không thay được 就 ở nghĩa “chỉ” (就三个人) hay nghĩa nhấn mạnh “chính là” (这就是我家).

Ví dụ:

Tā chīwán fàn biàn chūmén le.
Ăn cơm xong, anh ấy liền ra ngoài.
Zhǐyào duō liànxí, nǐ biàn néng shuōhǎo Hànyǔ.
Chỉ cần luyện tập nhiều, bạn sẽ nói giỏi tiếng Trung.
Tiān yī hēi, jiē shang biàn méiyǒu rén le.
Trời vừa tối, trên phố đã không còn ai.
Tā cóngxiǎo biàn xǐhuan huà huàr.
Anh ấy từ nhỏ đã thích vẽ tranh.

Lỗi hay gặp:

Dùng 便 cho nghĩa “chỉ có”. ✗ 教室里便三个学生。 ✓ 教室里就三个学生。

5. Phân biệt 忽然 và 突然

Cấu trúc: 忽然 + động từ; 突然 + động từ; 很/太 + 突然

Cả hai đều nghĩa là “bỗng nhiên, đột nhiên” khi đứng trước động từ, thay cho nhau được: 他忽然哭了 và 他突然哭了 đều đúng.

Khác biệt nằm ở từ loại: 忽然 chỉ là phó từ, còn 突然 vừa là phó từ vừa là tính từ. Vì vậy chỉ 突然 mới đi sau 很、太, làm vị ngữ (这件事很突然) hoặc làm định ngữ (突然的消息).

Ví dụ:

Wǒmen zhèngzài liáotiān, tiān hūrán xià qǐ yǔ lai.
Chúng tôi đang trò chuyện thì trời bỗng đổ mưa.
Zhège xiāoxi tài tūrán le, dàjiā dōu méi zhǔnbèihǎo.
Tin này đột ngột quá, mọi người đều chưa chuẩn bị gì.
Tā hūrán zhàn qǐlai zǒu le, zhè tài tūrán le.
Anh ấy bỗng đứng dậy bỏ đi, chuyện này đột ngột quá.
Tā tūrán de juédìng ràng jiārén hěn chījīng.
Quyết định đột ngột của cô ấy khiến gia đình rất ngạc nhiên.