Giáo trình chuẩn HSK 5 bài 16: 体重与节食 (Cân nặng và chuyện ăn kiêng)

Admin

17 tháng 9, 202610 phút đọc96 lượt xem

Nội dung bài viết

Bài 16 bàn về cân nặng và ăn kiêng dưới góc nhìn nghiên cứu: các biện pháp giảm cân, xu hướng cân nặng lên xuống và chuyện dinh dưỡng. Ngữ pháp gồm 即 (tức là), 个别 (một vài, số ít), 非 và 非……不可 (nhất định phải) cùng phân biệt 临时 với 暂时.

Tên bài: (Tǐzhòng yǔ jiéshí), nghĩa là “Cân nặng và chuyện ăn kiêng”. Bài nằm trong tập 上 của quyển HSK 5.

Từ mới bài 16 (32 từ)

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
bàodào	động từ, danh từ	đưa tin; bản tin, bài phóng sự
biǎomíng	động từ	cho thấy, chứng tỏ; bày tỏ rõ
cǎiqǔ	động từ	áp dụng, tiến hành (biện pháp, cách làm)
cānyù	động từ	tham gia, tham dự
chāyì	danh từ	sự khác biệt
chēng	động từ	cân (cân nặng)
chéngguǒ	danh từ	thành quả, kết quả
cúnzài	động từ	tồn tại
cuòshī	danh từ	biện pháp
dádào	động từ	đạt tới, đạt được
fēi	động từ	không phải (văn viết); (非……不可) nhất định phải
fēnxī	động từ	phân tích
gèbié	tính từ	cá biệt, một vài, số ít; riêng lẻ
jí	động từ, phó từ	tức là, chính là; liền, ngay
jiéshí	động từ	ăn kiêng, nhịn ăn bớt
jièkǒu	danh từ, động từ	cái cớ; lấy cớ
kěkào	tính từ	đáng tin cậy
lèixíng	danh từ	loại hình, kiểu, dạng
lìjí	phó từ	lập tức, ngay
liánhé	động từ, tính từ	liên kết, liên hợp; chung, phối hợp
línshí	phó từ, tính từ	đến lúc đó mới, đột xuất; tạm thời, lâm thời
miáotiao	tính từ	thon thả, mảnh mai
míngxiǎn	tính từ	rõ ràng, rõ rệt
qūshì	danh từ	xu thế, xu hướng
rényuán	danh từ	nhân viên, nhân sự
shēng	động từ	lên, tăng lên
xiànxiàng	danh từ	hiện tượng
xiāngduì	tính từ	tương đối
yìwài	tính từ, danh từ	bất ngờ, ngoài dự tính; tai nạn, sự cố
yíngyǎng	danh từ	dinh dưỡng
zhìyuànzhě	danh từ	tình nguyện viên
zǒnggòng	phó từ	tổng cộng

Từ bổ sung

Các từ dưới đây có trong bài nhưng nằm ngoài danh sách từ bắt buộc của cấp này, hoặc ghép từ những chữ đã học trước đó.

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
bōdòng	động từ	dao động, lên xuống thất thường
bǔcháng	động từ	bù đắp, đền bù
fàngzòng	động từ	buông thả, thả lỏng không kiềm chế
gēnzōng	động từ	theo dõi, bám theo
jiùcān	động từ	dùng bữa, ăn cơm
móshì	danh từ	mô hình, kiểu mẫu
nàrù	động từ	đưa vào, đưa vào trong (phạm vi, kế hoạch)
qīngxī	tính từ	rõ ràng, rõ nét
shèrù	động từ	hấp thụ, nạp vào (cơ thể)

Ngữ pháp bài 16

1. 即: tức là; liền, ngay (văn viết)

Cấu trúc: A，即 B (giải thích A); 即 + động từ (= 就)

Nghĩa thứ nhất: 即 = 就是, dùng để nói rõ, giải thích lại điều vừa nêu, giống tiếng Việt “tức là, cụ thể là”. B thường cụ thể hơn A: 两位老师，即王老师和李老师.

Nghĩa thứ hai: 即 = 就, “liền, ngay”, xuất hiện trong các tổ hợp cố định của văn bản như 即可 (là được), 即将 (sắp), 一……即…… (vừa... liền...).

即 mang màu sắc văn viết. Khi nói chuyện hằng ngày, dùng 就是 hoặc 就.

Ví dụ:

Wǒmen bān yǒu liǎng wèi lǎoshī, jí Wáng lǎoshī hé Lǐ lǎoshī.
Lớp chúng tôi có hai thầy cô, tức là thầy Vương và cô Lý.
Bàomíng shíjiān wéi sān tiān, jí běn yuè yī hào dào sān hào.
Thời gian đăng ký là ba ngày, tức từ mùng một đến mùng ba tháng này.
Zhōngguó de shǒudū, jí Běijīng, yǒu hěn duō lǎo hútòng.
Thủ đô Trung Quốc, tức Bắc Kinh, có rất nhiều ngõ cổ.
Zài wǎngshang fù qián yǐhòu, jí kě qǔ piào.
Sau khi trả tiền trên mạng là có thể lấy vé.

Lỗi hay gặp:

Người học biết 即 = 就是 rồi dùng luôn trong câu nói thường ngày, nghe cứng như văn bản. Câu khẩu ngữ nên dùng 就是.

✗ 他即我哥哥，你不认识他吗？

✓ 他就是我哥哥，你不认识他吗？

2. 个别: một vài, số ít, cá biệt

Cấu trúc: 个别 + danh từ; (很) 个别

个别 là tính từ, chỉ một số rất ít trong cả một nhóm: 个别同学, 个别地方, 个别字. Nó đứng trực tiếp trước danh từ, thường không cần thêm lượng từ. Làm vị ngữ thì đi với 很, 比较: 这种情况很个别 (trường hợp này rất hiếm).

Cần chú ý: tiếng Việt “cá biệt” trong “học sinh cá biệt” nghĩa là học sinh cá tính xấu, hay vi phạm. 个别学生 trong tiếng Trung chỉ có nghĩa là “một vài học sinh”, không mang ý chê.

Ví dụ:

Dàbùfen tóngxué dōu lái le, zhǐyǒu gèbié tóngxué qǐngjià le.
Phần lớn các bạn đều đến, chỉ có vài bạn xin nghỉ.
Zhè piān wénzhāng xiě de hěn hǎo, zhǐyǒu gèbié zì xiěcuò le.
Bài văn này viết rất hay, chỉ sai vài chữ.
Zhè zhǒng qíngkuàng hěn gèbié, bùyòng tài dānxīn.
Trường hợp này rất hiếm, không cần lo quá.
Jiéshí yǐhòu, gèbié rén de tǐzhòng fǎn'ér shēng le.
Sau khi ăn kiêng, một số ít người lại tăng cân.

Lỗi hay gặp:

Mang nghĩa “học sinh cá biệt” của tiếng Việt sang, người học dùng 个别 để chê một người. Ý đó phải nói bằng từ khác.

✗ 他是我们班的个别学生，常常不做作业。

✓ 他是我们班的问题学生，常常不做作业。

3. 非: không phải; 非……不可: nhất định phải

Cấu trúc: 非 + danh từ/tính từ (= 不是); 非 + động từ/người + 不可/不行

Nghĩa thứ nhất: trong văn viết, 非 = 不是, đứng trước danh từ hoặc tính từ để tạo khái niệm phủ định: 非工作人员 (người không phải nhân viên), 非正式 (không chính thức). Hay thấy trên biển báo, văn bản.

Nghĩa thứ hai: 非……不可 là phủ định hai lần để khẳng định mạnh, nghĩa là “nhất định phải, không thể không”. Vế sau có thể là 不可, 不行 hoặc 不成. Trong khẩu ngữ còn có 非要 + động từ: khăng khăng đòi làm.

Ví dụ:

Fēi gōngzuò rényuán bù néng jìnrù.
Người không phải nhân viên không được vào.
Yào xiǎng shòu xiàlai, fēi yùndòng bù kě.
Muốn gầy đi thì nhất định phải vận động.
Zhè jiàn shì fēi nǐ qù bù kě, biérén dōu bù xíng.
Việc này nhất định phải là bạn đi, người khác đều không được.
Háizi fēi yào mǎi nàge wánjù.
Đứa bé nằng nặc đòi mua món đồ chơi đó.

Lỗi hay gặp:

Tiếng Việt “nhất định phải” không có vế phủ định ở sau, nên người học bỏ mất 不可.

✗ 这件事非你去。

✓ 这件事非你去不可。

4. Phân biệt 临时 và 暂时

Cấu trúc: 临时: đột xuất, đến lúc mới (临时 + có việc/quyết định; 临时 + danh từ); 暂时: trong thời gian ngắn trước mắt (暂时 + động từ)

临时 nhấn vào việc xảy ra đột xuất, không có kế hoạch từ trước, sát lúc mới quyết: 临时有事, 临时改变计划. Nó còn là tính từ đứng trước danh từ: 临时工作, 临时办法 (việc làm thời vụ, cách tạm thời).

暂时 nhấn vào thời gian ngắn, đối lập với lâu dài: bây giờ tạm như thế, sau này sẽ khác. 暂时 chủ yếu làm trạng ngữ: 暂时住在朋友家, 暂时解决不了.

Ví dụ:

Tā línshí yǒu shì, bù néng lái cānjiā huìyì le.
Anh ấy có việc đột xuất, không đến họp được nữa.
Wǒ zànshí zhù zài péngyou jiā, xià ge yuè zài zhǎo fángzi.
Tôi tạm ở nhà bạn, tháng sau mới tìm nhà.
Zhège wèntí zànshí jiějué bu liǎo, míngtiān zài shuō ba.
Vấn đề này tạm thời chưa giải quyết được, mai hãy tính.
Hángbān línshí gǎile shíjiān, wǒmen zhǐhǎo zànshí zài jīchǎng děngzhe.
Chuyến bay đột xuất đổi giờ, chúng tôi đành tạm chờ ở sân bay.