Giáo trình chuẩn HSK 5 bài 19: 家乡的萝卜饼 (Bánh củ cải ở quê nhà)

Admin

17 tháng 9, 20269 phút đọc108 lượt xem

Nội dung bài viết

Bài 19 nói về món ăn quê nhà, cách chế biến (thái, xào, rán, nấu) và nỗi nhớ quê. Ngữ pháp gồm trợ từ 般 (như, giống như), động từ 闻, giới từ 趁 (tranh thủ lúc) và cách phân biệt 怀念 với 想念.

Tên bài: (Jiāxiāng de luóbo bǐng), nghĩa là “Bánh củ cải ở quê nhà”. Bài nằm trong tập 下 của quyển HSK 5.

Từ mới bài 19 (30 từ)

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
báo	tính từ	mỏng
chǎo	động từ	xào
chèn	giới từ	nhân lúc, tranh thủ (lúc)
cù	danh từ	giấm
gài	động từ, danh từ	đậy, che, phủ; cái nắp, cái vung
huáiniàn	động từ	hoài niệm, nhớ về (người, thời gian đã qua)
jiāxiāng	danh từ	quê hương, quê nhà
jiàngyóu	danh từ	xì dầu, nước tương
júzi	danh từ	quả quýt
jūnyún	tính từ	đều, đồng đều
kǒuwèi	danh từ	khẩu vị; hương vị
kuā	động từ	khen
lí	danh từ	quả lê
nèn	tính từ	non, mềm
píng'ān	tính từ	bình an, yên ổn
qiē	động từ	cắt, thái
qīng	tính từ	xanh (xanh lá, xanh lam)
qīngdàn	tính từ	thanh đạm, ít dầu mỡ
quān	danh từ	vòng, vòng tròn
sècǎi	danh từ	màu sắc
tàng	động từ, tính từ	làm bỏng; nóng bỏng
tèsè	danh từ	nét đặc sắc, nét riêng
tòumíng	tính từ	trong suốt
wén	động từ	ngửi
xiǎngniàn	động từ	nhớ, nhớ nhung (người, nơi đang ở xa)
yóuzhá	động từ	rán ngập dầu, chiên
yùfáng	động từ	phòng ngừa, dự phòng
yuánliào	danh từ	nguyên liệu
zhǔ	động từ	nấu, luộc
zǐ	tính từ	tím

Từ bổ sung

Các từ dưới đây có trong bài nhưng nằm ngoài danh sách từ bắt buộc của cấp này, hoặc ghép từ những chữ đã học trước đó.

Pinyin	Từ loại	Nghĩa
bān	trợ từ	như, giống như (像……般)
gǎn	động từ	cán (bột bằng cây cán)
hú	động từ	cháy khét (thức ăn)
jiāo	tính từ	cháy, khét, cháy xém
jiǎobàn	động từ	khuấy, trộn đều
kěkǒu	tính từ	ngon miệng
lín	động từ	rưới, tưới (chất lỏng)
luóbo	danh từ	củ cải
shǎngxīnyuèmù	thành ngữ	vui lòng đẹp mắt, nhìn rất dễ chịu
shǎoxǔ	tính từ	một chút, một ít
sī	danh từ	sợi (đồ thái sợi); tơ
tán	danh từ	đờm
wénhuǒ	danh từ	lửa nhỏ, lửa riu riu
zhédié	động từ	gấp, gập

Ngữ pháp bài 19

1. Trợ từ 般: như, giống như

Cấu trúc: 像/如 + danh từ + 般 (+ tính từ/động từ); danh từ + 般的 + danh từ

般 đứng sau một danh từ để so sánh, nghĩa là giống như. Nó tương đương 一样 trong khẩu ngữ nhưng mang sắc thái văn viết, hay gặp trong văn miêu tả. Thường đi với 像 hoặc 如 ở phía trước: 像……般, 如……般.

Phía sau 般 có thể là tính từ hoặc động từ (像花儿般美丽), hoặc thêm 的 để làm định ngữ (阳光般的笑容). Trật tự này ngược với tiếng Việt: tiếng Việt nói "đẹp như hoa", tiếng Trung đặt vật so sánh lên trước rồi mới đến tính từ.

Ví dụ:

Tā de xiàoróng xiàng yángguāng bān wēnnuǎn.
Nụ cười của cô ấy ấm áp như ánh nắng.
Háizimen xiàng xiǎoniǎo bān kuàilè.
Bọn trẻ vui như những chú chim non.
Zhèlǐ de qiūtiān rú huà bān měilì.
Mùa thu ở đây đẹp như tranh.
Tā yǒu yī shuāng dàhǎi bān de yǎnjing.
Anh ấy có đôi mắt như biển cả.

Lỗi hay gặp:

Người Việt hay giữ trật tự "đẹp như hoa" và đặt tính từ lên trước.

✗ 她美丽像花儿般。

✓ 她像花儿般美丽。(Tā xiàng huār bān měilì.) Cô ấy đẹp như hoa.

2. Động từ 闻: ngửi

Cấu trúc: 闻 + tân ngữ; 闻到/闻不到 + mùi; 闻起来 + tính từ

Trong tiếng Trung hiện đại, 闻 nghĩa là ngửi, dùng cho mũi. Nghĩa gốc "nghe" chỉ còn trong từ ghép như 新闻 (tin tức) hay 见闻 (điều thấy nghe), vì vậy không dùng 闻 để nói nghe âm thanh.

Hay đi kèm bổ ngữ: 闻到 (ngửi thấy), 闻不到 (không ngửi thấy), 闻起来 (ngửi thì thấy). Có thể lặp lại thành 闻闻 hoặc 闻一闻 để nói ngửi thử.

Ví dụ:

Nǐ wénwen, zhè shì shénme wèidào?
Bạn ngửi thử xem, đây là mùi gì?
Wǒ yī jìn mén jiù wéndàole fàncài de xiāngwèi.
Tôi vừa vào cửa đã ngửi thấy mùi thơm của cơm canh.
Zhè zhǒng huā wén qǐlai hěn xiāng.
Loại hoa này ngửi thấy rất thơm.
Wǒ gǎnmào le, shénme yě wén bu dào.
Tôi bị cảm, chẳng ngửi thấy gì cả.

Lỗi hay gặp:

Tiếng Việt có cách nói "nghe mùi thơm", nên người học dễ dùng 听.

✗ 我听到了一股香味。

✓ 我闻到了一股香味。(Wǒ wéndàole yī gǔ xiāngwèi.) Tôi ngửi thấy một mùi thơm.

3. Giới từ 趁: tranh thủ lúc, nhân lúc

Cấu trúc: 趁(着) + thời cơ/điều kiện + động từ

趁 nghĩa là nhân lúc có điều kiện thuận lợi thì làm ngay, vì cơ hội đó sẽ qua. Phía sau 趁 là một danh từ, tính từ hoặc cụm chủ vị chỉ thời cơ: 趁热 (lúc còn nóng), 趁年轻 (lúc còn trẻ), 趁你在家 (lúc bạn còn ở nhà). Có thể nói 趁着.

Cụm 趁…… luôn đứng trước động từ chính, không đặt ở cuối câu như "làm việc đi khi còn trẻ" của tiếng Việt.

Ví dụ:

Jiǎozi zuòhǎo le, chèn rè chī ba.
Sủi cảo làm xong rồi, ăn lúc còn nóng đi.
Chèn niánqīng, duō qù jǐ gè dìfang kànkan.
Tranh thủ lúc còn trẻ, hãy đi thêm vài nơi.
Chènzhe zhōumò, wǒmen qù kànkan nǎinai.
Nhân dịp cuối tuần, chúng ta đi thăm bà đi.
Chèn tiān hái méi hēi, kuài huí jiā ba.
Nhân lúc trời chưa tối, mau về nhà thôi.

Lỗi hay gặp:

Người Việt hay đặt cụm "khi còn trẻ" ra cuối câu.

✗ 你应该多学习趁年轻。

✓ 你应该趁年轻多学习。(Nǐ yīnggāi chèn niánqīng duō xuéxí.) Bạn nên tranh thủ lúc còn trẻ mà học nhiều.

4. Phân biệt 怀念 và 想念

Cấu trúc: 怀念 + người/thời gian đã qua; 想念 + người/nơi đang ở xa

Cả hai đều dịch là "nhớ". 怀念 là nhớ về những gì đã qua, không còn nữa: tuổi thơ, thời đại học, người đã mất. Sắc thái trang trọng, hoài cổ.

想念 là nhớ người hoặc nơi hiện vẫn còn nhưng đang ở xa, mong được gặp lại: nhớ mẹ, nhớ bạn gái, nhớ quê. Với 家乡 thì dùng được cả hai: 想念家乡 là nhớ quê muốn về, 怀念家乡 thiên về nhớ quê như một kỷ niệm.

Ví dụ:

Wǒ chángcháng huáiniàn dàxué shí de shēnghuó.
Tôi thường nhớ về cuộc sống thời đại học.
Wǒ hěn xiǎngniàn zài guówài gōngzuò de nǚ'ér.
Tôi rất nhớ con gái đang làm việc ở nước ngoài.
Tā hěn huáiniàn qùshì de yéye, yě hěn xiǎngniàn yuǎnfāng de fùmǔ.
Anh ấy rất nhớ người ông đã mất, cũng rất nhớ cha mẹ ở phương xa.

Lỗi hay gặp:

Dùng 怀念 cho người vẫn đang sống và sẽ gặp lại khiến câu nghe như người đó đã mất.

✗ 我很怀念在北京上学的男朋友。

✓ 我很想念在北京上学的男朋友。(Wǒ hěn xiǎngniàn zài Běijīng shàngxué de nánpéngyou.) Tôi rất nhớ bạn trai đang đi học ở Bắc Kinh.