Ngữ pháp 아/어야 하다 trong tiếng Hàn: cách nói "phải làm" với 해요 và 돼요

Admin

26 tháng 8, 20265 phút đọc218 lượt xem

Nội dung bài viết

~아/어야 하다 (hoặc ~아/어야 되다) diễn tả việc bắt buộc, cần thiết, tương đương "phải" trong tiếng Việt. Công thức: chia động từ về dạng 아/어 như khi chia 아요/어요, bỏ 요, thêm 야 해요 hoặc 야 돼요. Ví dụ: (naeil iljjik ireonaya haeyo) — Mai tôi phải dậy sớm.

Cách chia ~아/어야 해요

Chọn 아야 hay 어야 theo đúng quy tắc của đuôi 아요/어요: nguyên âm cuối của thân từ là ㅏ hoặc ㅗ thì 아야, còn lại thì 어야, 하다 thì 해야.

Từ gốc	Dạng chia	Phiên âm	Nghĩa
		chajaya haeyo	phải tìm (ㅏ → 아야)
		gaya haeyo	phải đi (ㅏ + 아 nhập làm một)
		waya haeyo	phải đến (ㅗ + 아 → ㅘ)
		meogeoya haeyo	phải ăn (→ 어야)
		masyeoya haeyo	phải uống (ㅣ + 어 → ㅕ)
		gidaryeoya haeyo	phải đợi
		naeya haeyo	phải nộp, phải trả
		gongbuhaeya haeyo	phải học (하다 → 해야)
		deureoya haeyo	phải nghe (bất quy tắc ㄷ)
		dowaya haeyo	phải giúp (bất quy tắc ㅂ)
		sseoya haeyo	phải viết (rụng ㅡ)
		bulleoya haeyo	phải gọi (bất quy tắc 르)

Phần 하다/되다 phía sau chia như động từ thường:

Dạng	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Lịch sự thường	/	gaya haeyo / gaya dwaeyo	phải đi
Trang trọng		gaya hamnida	phải đi
Thân mật	/	gaya hae / gaya dwae	phải đi
Quá khứ	/	gaya haesseoyo / gaya dwaesseoyo	đã phải đi
Hỏi		kkok gaya dwaeyo?	Nhất định phải đi à?

해요 hay 돼요?

Nghĩa giống nhau và thay cho nhau được. Trong hội thoại hằng ngày, rất phổ biến; trong văn viết, thông báo, lời hướng dẫn trang trọng thường gặp và . Khi viết, chú ý chính tả: 돼요 (rút gọn của 되어요), không phải 되요.

Các trường hợp dùng

1. Nghĩa vụ, quy định

(jibe deureogal ttae sinbareul beoseoya haeyo) — Khi vào nhà phải cởi giày.
(bijareul badeuryeomyeon seoryureul junbihaeya hamnida) — Muốn xin visa thì phải chuẩn bị hồ sơ.

2. Việc cần làm theo kế hoạch cá nhân

(sukjereul oneulkkaji naeya haeyo) — Hôm nay là hạn nộp bài tập.
(jigeum gaya dwaeyo) — Giờ tôi phải đi rồi.

3. Lẽ ra phải: ~았/었어야 했어요

Chia quá khứ ở cả động từ chính lẫn 하다 tạo ra nghĩa tiếc nuối "đáng lẽ phải…" (nhưng đã không làm):

(deo iljjik chulbalhaesseoya haesseoyo) — Đáng lẽ phải xuất phát sớm hơn.

Ví dụ đời thường với ~아/어야 해요

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
	naeil iljjik ireonaya haeyo	Mai tôi phải dậy sớm.
	yageul harue se beon meogeoya dwaeyo	Thuốc phải uống ngày ba lần.
	jigeum gaya dwaeyo	Giờ tôi phải đi rồi.
	myeot sikkaji waya dwaeyo?	Phải đến trước mấy giờ?
	yeogwoneul gajyeowaya haeyo	Phải mang theo hộ chiếu.
	sukjereul oneulkkaji naeya haeyo	Bài tập phải nộp trong hôm nay.
	sareul ppaeryeomyeon undongeul haeya dwaeyo	Muốn giảm cân thì phải tập thể dục.
	jibe deureogal ttae sinbareul beoseoya haeyo	Khi vào nhà phải cởi giày.
	eoje yageuneul haeya haesseoyo	Hôm qua tôi phải làm thêm giờ.
	kkok gaya dwaeyo?	Nhất định phải đi à?
	deo iljjik chulbalhaesseoya haesseoyo	Đáng lẽ phải xuất phát sớm hơn.

Phân biệt: phải, được phép, không được, không cần

Bốn mẫu này hay đi cùng nhau và dễ lẫn vì cùng dùng 되다:

Mẫu	Nghĩa	Ví dụ
~아/어야 돼요	phải	(gaya dwaeyo) — Phải đi.
~아/어도 돼요	được phép, … cũng được	(gado dwaeyo) — Đi cũng được.
~(으)면 안 돼요	không được	(gamyeon an dwaeyo) — Không được đi.
안 ~아/어도 돼요	không cần, không phải	(an gado dwaeyo) — Không cần đi.

Chỉ khác một chữ 야 và 도 mà nghĩa đảo hẳn: 가야 돼요 là "phải đi", 가도 돼요 là "đi cũng được".

Lỗi người Việt hay mắc

✗ 먹야 해요 → ✓ . Phải qua bước dạng 아/어 (먹어) rồi mới thêm 야.
✗ 공부하야 해요 → ✓ . 하다 luôn thành 해야.
✗ 가야 되요 → ✓ . 돼요 là 되어요 rút gọn; viết 되요 là sai chính tả.
✗ 안 가야 해요 (để nói "không cần đi") → ✓ 안 가야 해요 lại có nghĩa "phải không đi".
✗ 어제 갔어야 해요 (để nói "hôm qua phải đi") → ✓ Quá khứ chia ở 하다; 갔어야 했어요 mang nghĩa "đáng lẽ phải đi".