Cách nói “sắp” trong tiếng Trung: 快要…了, 就要…了, 快…了 và 要…了

"Sắp" trong tiếng Trung nói bằng khung 快要 + động từ/tính từ + 了 (kuàiyào… le). Ba khung gần nghĩa là 快…了, 就要…了 và 要…了; chữ 了 cuối câu gần như bắt buộc. Ví dụ: 火车快要开了。 (Huǒchē kuàiyào kāi le., "Tàu sắp chạy rồi"), 我明天就要回国了。 (Wǒ míngtiān jiù yào huí guó le., "Ngày mai tôi về nước rồi"). Điểm cần nhớ nhất: có mốc thời gian cụ thể như "ngày mai" thì dùng 就要, không dùng 快要.

Bảng công thức

Khung	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
快要…了	快要 + V/Adj + 了	天快要黑了。	Trời sắp tối rồi.
快…了	快 + V/Adj/số lượng + 了	快十二点了。	Sắp 12 giờ rồi.
就要…了	(thời gian) + 就要 + V + 了	下个月就要考试了。	Tháng sau là thi rồi.
要…了	要 + V + 了	要下雨了。	Sắp mưa rồi.
马上就要…了	马上 + 就要 + V + 了	电影马上就要开始了。	Phim sắp bắt đầu ngay rồi.

Cả năm khung đều diễn tả việc sắp xảy ra trong tương lai gần. 了 ở đây là trợ từ ngữ khí báo hiệu tình huống sắp thay đổi, không phải dấu hiệu quá khứ. Cách dùng các loại 了 có trong bài chữ 了 trong tiếng Trung.

快要…了: sắp, gần như

Khung phổ biến nhất, đặt được trước động từ và tính từ. Người nói cảm thấy việc đó rất gần, nhưng không nêu thời điểm chính xác.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
我们快要到了。	Wǒmen kuàiyào dào le.	Chúng ta sắp tới nơi rồi.
手机快要没电了。	Shǒujī kuàiyào méi diàn le.	Điện thoại sắp hết pin rồi.
春节快要到了。	Chūnjié kuàiyào dào le.	Sắp Tết rồi.
我饿得快要晕了。	Wǒ è de kuàiyào yūn le.	Tôi đói đến mức sắp xỉu rồi.
天气快要热了。	Tiānqì kuàiyào rè le.	Trời sắp nóng rồi.

快…了: dạng rút gọn, hay đi với số lượng

快…了 có nghĩa như 快要…了, ngắn hơn nên phổ biến trong khẩu ngữ. Khung này đặc biệt hợp với số lượng, tuổi tác và giờ giấc, vì 快 đứng thẳng trước con số được.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
快八点了，我们走吧。	Kuài bā diǎn le, wǒmen zǒu ba.	Sắp 8 giờ rồi, mình đi thôi.
他快三十岁了。	Tā kuài sānshí suì le.	Anh ấy sắp 30 tuổi rồi.
我学中文快一年了。	Wǒ xué Zhōngwén kuài yì nián le.	Tôi học tiếng Trung được gần một năm rồi.
作业快写完了。	Zuòyè kuài xiěwán le.	Bài tập sắp làm xong rồi.

Câu thứ ba cho thấy 快 + khoảng thời gian còn mang nghĩa "gần được". Người Việt hay dịch là "sắp được một năm" hoặc "gần một năm".

就要…了: sắp, có mốc thời gian

就要…了 cũng là "sắp", nhưng trước nó được đặt trạng ngữ thời gian cụ thể như 明天, 下个星期, 八点. Chữ 就 nhấn mạnh rằng thời điểm đó đã rất gần.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
他下星期就要结婚了。	Tā xià xīngqī jiù yào jiéhūn le.	Tuần sau anh ấy cưới rồi.
飞机十点就要起飞了。	Fēijī shí diǎn jiù yào qǐfēi le.	Máy bay 10 giờ là cất cánh rồi.
我们后天就要放假了。	Wǒmen hòutiān jiù yào fàngjià le.	Ngày kia chúng tôi được nghỉ rồi.
比赛就要开始了。	Bǐsài jiù yào kāishǐ le.	Trận đấu sắp bắt đầu rồi.

Câu cuối không có mốc thời gian vẫn đúng: 就要…了 dùng được cả khi có và không có trạng ngữ thời gian. Ngược lại, 快要…了 và 快…了 không đi với mốc thời gian cụ thể.

要…了: dạng trung tính nhất

Bỏ 快 hoặc 就, chỉ còn 要…了, câu vẫn mang nghĩa sắp xảy ra nhưng ít nhấn độ gần. Khung này hay dùng với hiện tượng tự nhiên và thông báo chung.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
要下雪了。	Yào xià xuě le.	Sắp có tuyết rồi.
我要走了，再见！	Wǒ yào zǒu le, zàijiàn!	Tôi phải đi đây, tạm biệt!
他要毕业了。	Tā yào bìyè le.	Cậu ấy sắp tốt nghiệp rồi.

Câu 我要走了 rất thường gặp khi chào ra về. Đừng nhầm 要…了 với 要 nghĩa là "muốn": có 了 cuối câu thì nghĩa nghiêng về "sắp". Nghĩa "muốn" của 要 được phân tích trong bài phân biệt 要 và 想.

快要 và 就要 khác nhau thế nào

	快要…了 / 快…了	就要…了
Đi với mốc thời gian cụ thể	Không	Được
Đứng trước số lượng, tuổi, giờ	快 được: 快十点了	Ít dùng
Đứng trước tính từ	Được: 快要冷了	Ít dùng
Sắc thái	gần tới, ước lượng	gần tới, chắc chắn hơn, thường đã có kế hoạch

So sánh: 明天就要考试了。 (đúng) và ✗ 明天快要考试了 (sai). Muốn dùng 快要 thì bỏ mốc thời gian: 快要考试了。 (Kuàiyào kǎoshì le., "Sắp thi rồi").

Dùng trong câu hỏi, câu phủ định và với 的时候

• Hỏi: thêm 吗 vào cuối: 你快要毕业了吗？ (Nǐ kuàiyào bìyè le ma?, "Bạn sắp tốt nghiệp chưa?").
• Trả lời phủ định: không nói 不快要, mà dùng 还没呢 (hái méi ne, "chưa đâu") hoặc 还早呢 (hái zǎo ne, "còn lâu").
• Làm trạng ngữ "lúc sắp…": dùng 快要…的时候 và bỏ 了: 快要下课的时候，老师布置了作业。 (Kuàiyào xiàkè de shíhou, lǎoshī bùzhì le zuòyè., "Lúc sắp tan học, thầy giao bài tập").

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 明天快要下雨了。 → ✓ 明天就要下雨了。 hoặc 明天要下雨了。
  快要 không đi với mốc thời gian cụ thể.
• ✗ 我快要回家。 → ✓ 我快要回家了。
  Thiếu 了 cuối câu thì câu nghe cụt.
• ✗ 快要下课了的时候 → ✓ 快要下课的时候
  Trước 的时候 bỏ 了.
• ✗ 我不快要毕业了。 → ✓ 我还没毕业呢。 hoặc 离毕业还早呢。
  Các khung "sắp" không phủ định trực tiếp được.
• Dịch "sắp" thành 将 trong nói chuyện hằng ngày. 将 (jiāng) là từ văn viết, hay gặp trong tin tức, không hợp với khẩu ngữ.

Bài tập nhỏ

Chọn 快要 hoặc 就要 điền vào chỗ trống.

1. 电影＿＿＿开始了，快进去吧。 (Phim sắp bắt đầu, vào nhanh đi).
2. 我们下个月＿＿＿搬家了。 (Tháng sau chúng tôi chuyển nhà).
3. 天＿＿＿亮了。 (Trời sắp sáng).
4. 他八点＿＿＿到了。 (8 giờ là anh ấy tới).
5. 春天＿＿＿来了。 (Mùa xuân sắp tới).

Đáp án:

1. 快要 hoặc 就要 đều được: 电影快要开始了，快进去吧。
2. 就要 (có mốc 下个月): 我们下个月就要搬家了。
3. 快要: 天快要亮了。 (trời sắp sáng)
4. 就要 (có mốc 八点): 他八点就要到了。
5. 快要: 春天快要来了。

Câu hỏi thường gặp

Sắp tiếng Trung là gì?

Dùng 快要…了, 快…了, 就要…了 hoặc 要…了 bao quanh động từ. Văn viết trang trọng có thêm 即将 (jíjiāng): 会议即将开始。 ("Hội nghị sắp bắt đầu").

快要 và 快 có khác nhau không?

Nghĩa gần như nhau. 快 ngắn hơn và đứng thẳng trước con số tự nhiên hơn: 快十点了. Với động từ, hai dạng dùng thay nhau được.

Có bắt buộc phải có 了 không?

Trong câu kể, gần như luôn có 了. Chỉ bỏ 了 khi khung này làm thành phần bổ nghĩa, như trước 的时候.

Có thể dùng 都 với 快…了 không?

Được, để nhấn ý "đã đến mức này rồi": 都快十二点了，你怎么还不睡？ (Dōu kuài shí'èr diǎn le, nǐ zěnme hái bú shuì?, "Sắp 12 giờ rồi mà sao bạn còn chưa ngủ?"). Cách dùng 都 khác xem ở bài phó từ 也, 都, 就, 还.