Ngữ pháp に違いない trong tiếng Nhật: cách nói “chắc chắn là”

Thể thường + に違いない (ni chigainai) nghĩa là "chắc chắn là, nhất định là". Người nói dựa vào một dấu hiệu hay cảm nhận của mình rồi khẳng định gần như chắc chắn. Ví dụ: 電気がついている。誰かいるに違いない。 (denki ga tsuite iru. dareka iru ni chigainai, "Đèn đang bật. Chắc chắn có ai ở trong") và あの店はいつも行列ができている。おいしいに違いない。 (ano mise wa itsumo gyōretsu ga dekite iru. oishii ni chigainai, "Quán đó lúc nào cũng xếp hàng. Chắc chắn ngon").

Mẫu này thường được xếp ở trình độ N3. Về nghĩa đen, 違い là "sự sai khác", 違いない là "không có sai khác", tức là "không thể sai được".

Bảng công thức

Muốn nói	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Chắc chắn là (văn nói, văn viết thường)	thể thường + に違いない	犯人はあの男に違いない。	Thủ phạm chắc chắn là gã đó.
Dạng lịch sự	thể thường + に違いありません	これは田中さんの傘に違いありません。	Đây chắc chắn là ô của anh Tanaka.
Phỏng đoán về quá khứ	V た + に違いない	何かあったに違いない。	Chắc chắn đã có chuyện gì.
Kể lại suy nghĩ trong quá khứ	thể thường + に違いなかった	彼は疲れていたに違いなかった。	Hẳn là anh ấy đã rất mệt.
Văn viết trang trọng	thể thường + に相違ない	本人の署名に相違ない。	Đúng là chữ ký của chính người đó.
Bổ nghĩa cho danh từ	thể thường + に違いない + N	成功するに違いない計画	Kế hoạch chắc chắn thành công

Cách ghép に違いない với từng loại từ

に違いない đứng sau thể thường. Chỗ cần nhớ duy nhất: tính từ な và danh từ bỏ だ, ghép thẳng vào に違いない, không thêm な hay の như khi ghép với はず.

Loại từ	Công thức	Ví dụ	Cách đọc	Nghĩa
Động từ	V thể từ điển + に違いない	来るに違いない	kuru ni chigainai	chắc chắn sẽ đến
Động từ (quá khứ)	V た + に違いない	忘れたに違いない	wasureta ni chigainai	chắc chắn đã quên
Động từ (phủ định)	V ない + に違いない	知らないに違いない	shiranai ni chigainai	chắc chắn không biết
Tính từ い	A い + に違いない	高いに違いない	takai ni chigainai	chắc chắn đắt
Tính từ な	A (bỏ だ) + に違いない	静かに違いない	shizuka ni chigainai	chắc chắn yên tĩnh
Danh từ	N (bỏ だ) + に違いない	学生に違いない	gakusei ni chigainai	chắc chắn là sinh viên
Danh từ (quá khứ)	N だった + に違いない	病気だったに違いない	byōki datta ni chigainai	chắc chắn đã bị ốm

Nếu bạn chưa quen thể thường của từng loại từ, xem lại bài thể thường và thể lịch sự.

Cách dùng に違いない

1. Suy ra từ một dấu hiệu nhìn thấy

Đây là cách dùng phổ biến nhất. Vế trước nêu điều người nói thấy, nghe, biết. Vế sau là kết luận kèm に違いない.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
部屋の鍵が開いている。母が先に帰ってきたに違いない。	heya no kagi ga aite iru. haha ga saki ni kaette kita ni chigainai	Cửa phòng không khoá. Chắc chắn mẹ đã về trước.
彼女は目が赤い。泣いていたに違いない。	kanojo wa me ga akai. naite ita ni chigainai	Mắt cô ấy đỏ. Chắc chắn vừa khóc.
道がぬれている。夜中に雨が降ったに違いない。	michi ga nurete iru. yonaka ni ame ga futta ni chigainai	Đường ướt. Chắc chắn đêm qua có mưa.

2. Niềm tin mạnh dựa trên cảm nhận

に違いない còn diễn tả niềm tin chủ quan của người nói, nhiều khi chỉ dựa vào trực giác. Hay đi kèm phó từ きっと (kitto, chắc chắn).

• あれだけ練習したんだから、きっと合格するに違いない。 (aredake renshū shita n dakara, kitto gōkaku suru ni chigainai, "Luyện nhiều như thế, chắc chắn sẽ đỗ").
• この写真を見たら、母はきっと喜ぶに違いない。 (kono shashin o mitara, haha wa kitto yorokobu ni chigainai, "Xem tấm ảnh này, mẹ chắc chắn sẽ vui").

3. Trong truyện và văn kể

Trong tiểu thuyết, truyện trinh thám, に違いない rất hay xuất hiện ở lời suy nghĩ của nhân vật: 犯人はこの家の中にいるに違いない。 (hannin wa kono ie no naka ni iru ni chigainai, "Hung thủ chắc chắn đang ở trong nhà này"). Trong hội thoại hằng ngày, người Nhật hay nói きっと〜と思う hoặc はずだ hơn, vì に違いない nghe hơi nặng, hơi giống văn viết.

に相違ない: dạng trang trọng

に相違ない (ni sōi nai) có nghĩa giống に違いない nhưng cứng và trang trọng hơn, gặp trong văn bản, báo chí, lời khai. Ghép giống hệt に違いない.

• これは本人の筆跡に相違ない。 (kore wa honnin no hisseki ni sōi nai, "Đây chắc chắn là nét chữ của chính người đó").
• 上記のとおり相違ありません。 (jōki no tōri sōi arimasen, "Nội dung trên là đúng sự thật"). Câu này hay in ở cuối đơn từ, giấy cam kết ở Nhật, ngay chỗ ký tên.

Trong câu thứ hai, 相違ありません dùng như lời xác nhận "không sai khác" chứ không còn là phỏng đoán. Gặp trên giấy tờ, bạn hiểu là mình đang cam đoan thông tin đã khai là đúng.

Phân biệt に違いない với はず, だろう, かもしれない

Bốn mẫu này đều là phỏng đoán, khác nhau ở mức chắc chắn và căn cứ.

Mẫu	Mức chắc chắn	Căn cứ	Ví dụ
に違いない	rất cao	dấu hiệu hoặc trực giác của người nói	彼は来るに違いない。 (Chắc chắn anh ấy sẽ đến.)
はず	rất cao	lý lẽ, thông tin khách quan	彼は来るはずです。 (Theo lẽ thì anh ấy sẽ đến.)
だろう, でしょう	trung bình	dự đoán chung	彼は来るだろう。 (Chắc là anh ấy sẽ đến.)
かもしれない	thấp, khoảng một nửa	chỉ là khả năng	彼は来るかもしれない。 (Có khi anh ấy sẽ đến.)

に違いない khác はず thế nào?

はず dựa vào lý lẽ, lịch trình, kiến thức chung: tàu xuất phát lúc 8 giờ, đi mất một tiếng, vậy 9 giờ tới はず. に違いない dựa vào cảm nhận của chính người nói nhiều hơn. Vì thế câu như だまされたに違いない！ (damasareta ni chigainai, "Chắc chắn mình bị lừa rồi!") dùng に違いない tự nhiên hơn はず. Ngược lại, khi giải thích cho người khác theo dữ kiện rõ ràng, はず nghe hợp lý hơn. Chi tiết về はず có trong bài ngữ pháp はず.

に違いない khác だろう, かもしれない thế nào?

だろう và かもしれない để lại nhiều khoảng nghi ngờ hơn. Nói 合格するだろう là "chắc là đỗ", nói 合格するかもしれない là "có khi đỗ", còn 合格するに違いない là "nhất định đỗ". Hai mẫu này được giải thích kỹ ở bài ngữ pháp có lẽ でしょう, だろう, かもしれない. Các mẫu "có vẻ" dựa trên những gì nhìn thấy như みたい, らしい, ようだ nằm ở bài ngữ pháp có vẻ.

Lỗi người Việt hay mắc

• Giữ だ trước に違いない. ✗ 静かだに違いない, ✗ 学生だに違いない. Đúng là 静かに違いない, 学生に違いない.
• Thêm な, の như với はず. ✗ 静かなに違いない. Cách ghép của はず và に違いない khác nhau.
• Dùng cho hành động của chính mình. ✗ 私は明日行くに違いない。 Việc mình tự quyết thì nói ý định: 明日行くつもりです。 (Tôi định mai đi).
• Dùng khi đã biết chắc. Nếu bạn tận mắt thấy anh Tanaka đang ở văn phòng thì nói 田中さんは事務所にいます。, không cần phỏng đoán.
• Nói thẳng với cấp trên. に違いありません nghe khẳng định khá mạnh. Khi đưa ý kiến với người trên, người Nhật hay mềm hơn bằng 〜と思います.

Bài tập nhỏ

Chia từ trong ngoặc rồi ghép với に違いない.

1. 窓が割れている。誰かが石を (投げる, quá khứ) ……。
2. あのレストランはミシュランの星がある。料理が (おいしい) ……。
3. 彼は毎日図書館にいる。(まじめだ) ……。
4. あの人は制服を着ている。この学校の (学生だ) ……。
5. 返事が来ない。メールを (見ていない) ……。

Đáp án:

1. 投げたに違いない: Cửa kính vỡ. Chắc chắn ai đó đã ném đá.
2. おいしいに違いない: Nhà hàng đó có sao Michelin. Đồ ăn chắc chắn ngon.
3. まじめに違いない: Ngày nào anh ấy cũng ở thư viện. Chắc chắn là người chăm chỉ.
4. 学生に違いない: Người kia mặc đồng phục. Chắc chắn là học sinh trường này.
5. 見ていないに違いない: Không thấy trả lời. Chắc chắn chưa đọc email.

Câu hỏi thường gặp

に違いない là ngữ pháp N mấy?

Đa số tài liệu luyện thi xếp に違いない ở trình độ N3. Dạng に相違ない trang trọng hơn và thường gặp trong bài đọc ở trình độ cao hơn.

に違いない và に違いありません khác gì nhau?

Nghĩa như nhau. に違いありません là dạng lịch sự, dùng khi nói chuyện với người không thân hoặc trong văn bản lịch sự. Dạng に違いないです cũng gặp trong hội thoại nhưng ít trang trọng hơn.

Chắc chắn là tiếng Nhật nói thế nào?

Tuỳ căn cứ. Phỏng đoán có dấu hiệu: に違いない. Phỏng đoán theo lý lẽ: はずだ. Khẳng định mạnh trong văn nói: 絶対 (zettai) hoặc 間違いない (machigai nai, không thể sai): 絶対おいしいよ。 (Chắc chắn ngon luôn).

違いない đứng một mình có nghĩa gì?

Trong truyện hoặc lời của người lớn tuổi, 違いない đứng một mình như một câu đồng tình: "Đúng thế, chắc chắn rồi". Ví dụ khi bạn nói "Mai trời chắc nóng lắm", người kia đáp 違いない。 nghĩa là "Chắc chắn rồi".