Từ vựng tiếng Hàn ngư nghiệp: tàu cá, lưới và câu chỉ thị trên biển

Ngư nghiệp tiếng Hàn là 어업 (eo-eop, "ngư nghiệp"), ngành thuỷ sản là 수산업 (susaneop), tàu cá là 어선 (eoseon), còn nuôi trồng thuỷ sản là 양식 (yangsik). Lao động EPS ngành ngư nghiệp sẽ làm trên tàu đánh bắt hoặc ở trại nuôi, và câu đầu tiên phải hiểu ngay thường là một mệnh lệnh ngắn như 그물 올려! (geumul ollyeo!, "kéo lưới lên!"). Bài này gom từ vựng theo đúng chỗ làm: người và nơi làm việc, thiết bị trên tàu, thao tác đánh bắt, nuôi trồng, tên loài cá, an toàn trên biển và các câu chỉ thị hay nghe.

Người và nơi làm việc

Tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
어업	eo-eop	ngư nghiệp
수산업	susaneop	ngành thuỷ sản
양식업	yangsigeop	nghề nuôi trồng thuỷ sản
어촌	eochon	làng chài
어부	eobu	ngư dân
선주	seonju	chủ tàu
선장	seonjang	thuyền trưởng
기관장	gigwanjang	máy trưởng
갑판장	gappanjang	thuỷ thủ trưởng
선원	seonwon	thuyền viên
항구	hanggu	cảng
부두	budu	bến tàu
어시장	eosijang	chợ cá
수협	suhyeop	hợp tác xã thuỷ sản
양식장	yangsikjang	trại nuôi thuỷ sản

Trên tàu, người Việt thường gọi thuyền trưởng là 선장님 (seonjangnim). Ở trại nuôi, chủ trại vẫn được gọi là 사장님 (sajangnim) như ở xưởng hay trang trại.

Tàu và thiết bị trên tàu

Tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
배	bae	tàu, thuyền
갑판	gappan	boong tàu
선실	seonsil	khoang ở, cabin
조타실	jotasil	buồng lái
기관실	gigwansil	buồng máy
어창	eochang	hầm chứa cá
닻	dat	neo
밧줄	batjul	dây thừng
그물	geumul	lưới
통발	tongbal	lồng bẫy (bẫy cua, bạch tuộc)
낚싯줄	naksitjul	dây câu
낚싯바늘	naksitbaneul	lưỡi câu
미끼	mikki	mồi câu
부표	bupyo	phao đánh dấu
양망기	yangmanggi	máy kéo lưới
얼음	eoreum	đá lạnh
상자	sangja	thùng
장화	janghwa	ủng cao su
비옷	biot	áo mưa
장갑	janggap	găng tay

배 là từ có ba nghĩa: tàu thuyền, cái bụng và quả lê. Trên tàu cá thì gần như luôn là tàu, nhưng nếu ai hỏi 배 아파요? (bae apayo?, "đau bụng à?") thì là hỏi bụng.

Thao tác đánh bắt

Tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
조업	jo-eop	ra khơi đánh bắt, ca làm trên biển
출항하다	chulhanghada	xuất cảng, tàu rời bến
입항하다	ipanghada	vào cảng
그물을 던지다	geumureul deonjida	quăng lưới
그물을 내리다	geumureul naerida	thả lưới
그물을 올리다	geumureul ollida	kéo lưới lên
그물을 깁다	geumureul gipda	vá lưới
고기를 잡다	gogireul japda	bắt cá
어획량	eohoengnyang	sản lượng đánh bắt
고르다	goreuda	lựa, chọn
선별하다	seonbyeolhada	phân loại
손질하다	sonjilhada	làm sạch, sơ chế
상자에 담다	sangja-e damda	cho vào thùng
얼음을 채우다	eoreumeul chaeuda	chèn đá
밧줄을 감다	batjureul gamda	cuộn dây
배를 묶다	baereul mukda	buộc tàu

Trên tàu, ngư dân Hàn hay gọi cá là 고기 chứ không nói đủ 물고기 (mulgogi). Trên bờ, 고기 thường là thịt. Hai từ 입항 và 어획량 đọc khác chữ viết vì biến âm: 입항 đọc [이팡], 어획량 đọc [어횡냥].

Nuôi trồng thuỷ sản

Tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
양식	yangsik	nuôi trồng
가두리	gaduri	lồng bè nuôi cá
수조	sujo	bể nuôi
사료	saryo	thức ăn chăn nuôi
먹이를 주다	meogireul juda	cho ăn
치어	chieo	cá giống
수온	suon	nhiệt độ nước
산소	sanso	ô xy
폐사	pyesa	chết hàng loạt
김	gim	rong biển khô (lá kim)
미역	miyeok	rong biển nấu canh
다시마	dasima	tảo bẹ
굴	gul	hàu
전복	jeonbok	bào ngư
홍합	honghap	vẹm

Ở trại nuôi, việc mỗi ngày xoay quanh nước và thức ăn. Hai câu hay nghe: 사료 좀 더 줘. (saryo jom deo jwo., "cho ăn thêm chút nữa") và 수온 확인해. (suon hwaginhae., "kiểm tra nhiệt độ nước đi").

Tên loài hải sản hay gặp

Tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
고등어	godeung-eo	cá thu saba
갈치	galchi	cá hố
오징어	ojingeo	mực
꽃게	kkotge	ghẹ
대게	daege	cua tuyết
새우	saeu	tôm
멸치	myeolchi	cá cơm
조기	jogi	cá đù vàng
참치	chamchi	cá ngừ
문어	muneo	bạch tuộc lớn
낙지	nakji	bạch tuộc nhỏ
광어	gwang-eo	cá bơn
장어	jang-eo	cá chình, lươn biển
명태	myeongtae	cá minh thái
삼치	samchi	cá thu Nhật

An toàn trên biển

Tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
구명조끼	gumyeongjokki	áo phao
구명환	gumyeonghwan	phao tròn cứu sinh
파도	pado	sóng
태풍	taepung	bão
바람이 세다	barami seda	gió mạnh
뱃멀미	baenmeolmi	say sóng
미끄럽다	mikkeureopda	trơn
바다에 빠지다	badae ppajida	rơi xuống biển
다치다	dachida	bị thương
끼이다	kkiida	bị kẹp
해경	haegyeong	cảnh sát biển

Câu báo động quan trọng nhất phải hét được ngay: 사람이 빠졌어요! (sarami ppajyeosseoyo!, "có người rơi xuống biển!"). Boong tàu ướt rất trơn và dây, lưới, máy kéo lưới có thể kẹp tay, nên nghe 조심해! (josimhae!, "cẩn thận!") là dừng tay nhìn quanh trước.

Câu chỉ thị hay nghe trên tàu

Trên tàu, thuyền trưởng và thuyền viên lâu năm thường nói trống không (반말), câu rất ngắn và hay hét vì gió và tiếng máy. Bạn không cần nói lại theo kiểu đó, chỉ cần nghe hiểu ngay.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
그물 올려!	geumul ollyeo!	kéo lưới lên!
당겨!	danggyeo!	kéo!
놔!	nwa!	thả ra!
감아!	gama!	cuộn vào!
풀어!	pureo!	nới ra!
잡아!	jaba!	giữ lấy!
멈춰!	meomchwo!	dừng lại!
천천히!	cheoncheonhi!	từ từ!
빨리빨리!	ppallippalli!	nhanh lên!
이거 저쪽으로 옮겨.	igeo jeojjogeuro omgyeo.	chuyển cái này sang bên kia.
큰 거랑 작은 거 나눠.	keun georang jageun geo nanwo.	tách con to với con nhỏ ra.
얼음 더 넣어.	eoreum deo neo-eo.	cho thêm đá vào.
구명조끼 입어.	gumyeongjokki ibeo.	mặc áo phao vào.
내일 새벽 네 시에 출항한다.	naeil saebyeok ne sie chulhanghanda.	mai bốn giờ sáng tàu chạy.
오늘은 파도가 세서 조업 안 해.	oneureun padoga seseo jo-eop an hae.	hôm nay sóng to nên không ra khơi.

Câu người lao động cần nói được

Câu	Phiên âm	Nghĩa
잘 못 알아들었어요. 다시 말씀해 주세요.	jal mot aradeureosseoyo. dasi malsseumhae juseyo.	tôi nghe không rõ, nhắc lại giúp tôi.
이렇게 하면 돼요?	ireoke hamyeon dwaeyo?	làm thế này được không ạ?
다 했어요.	da haesseoyo.	tôi làm xong rồi.
손을 다쳤어요.	soneul dachyeosseoyo.	tôi bị thương ở tay.
멀미가 나요.	meolmiga nayo.	tôi bị say sóng.
몸이 안 좋아요. 좀 쉬어도 돼요?	momi an joayo. jom swieodo dwaeyo?	tôi thấy không khoẻ, nghỉ một chút được không ạ?
장갑이 찢어졌어요. 새 거 있어요?	janggabi jjijeojyeosseoyo. sae geo isseoyo?	găng tay rách rồi, có cái mới không ạ?

Câu 다시 말씀해 주세요 quan trọng hơn bạn nghĩ. Trên tàu, làm sai một thao tác vì đoán bừa nguy hiểm hơn nhiều so với hỏi lại một lần.

Lỗi người Việt hay mắc

• Trả lời bằng 반말 vì nghe người khác nói vậy. Thuyền trưởng nói 잡아! với bạn không có nghĩa bạn được nói trống không lại. Bạn vẫn dùng đuôi 요: 네, 알겠어요.
• Nhầm 그물을 내리다 và 그물을 올리다. 내리다 là hạ xuống, 올리다 là đưa lên. Nhớ theo cặp đi xuống, đi lên của thang máy 내려가다, 올라가다.
• Đọc theo chữ viết. 뱃멀미 đọc [밴멀미] (baenmeolmi), 입항 đọc [이팡]. Quy tắc nằm ở bài biến âm tiếng Hàn.
• Gọi tên cá theo tiếng Việt địa phương. Một loài cá có thể có nhiều tên ở Việt Nam. Hãy học tên Hàn gắn với con cá thật bạn thấy trên tàu, đừng chỉ học qua bảng dịch.

Mẹo nhớ bằng âm Hán Việt

Phần lớn từ chung của ngành là từ Hán Hàn, đoán nghĩa được qua âm Hán Việt. Ví dụ: 어업 ngư nghiệp, 어선 ngư thuyền, 선장 thuyền trưởng, 선원 thuyền viên, 수산 thuỷ sản, 양식 dưỡng thực (nuôi), 출항 xuất cảng. Tương tự, 입항 là nhập cảng, 구명 là cứu mạng. Chữ 어 (ngư) và 선 (thuyền) xuất hiện ở rất nhiều từ, nhớ hai chữ này là nhớ được cả họ từ. Cách đoán nghĩa từ Hán Hàn có ở bài từ Hán Hàn.

Câu hỏi thường gặp

Ngư nghiệp tiếng Hàn là gì?

Ngư nghiệp là 어업 (eo-eop), ngành thuỷ sản nói chung là 수산업 (susaneop), nuôi trồng thuỷ sản là 양식업 (yangsigeop).

Tàu cá tiếng Hàn là gì?

Tàu cá là 어선 (eoseon). Trong lời nói hằng ngày, người ta chỉ nói 배 (bae).

Thi EPS-TOPIK ngành ngư nghiệp có phải học từ riêng không?

Đề EPS-TOPIK chủ yếu kiểm tra tiếng Hàn sinh hoạt và nơi làm việc nói chung, nên phần lớn điểm nằm ở giáo trình chuẩn. Từ chuyên ngành trong bài này giúp bạn làm việc được ngay khi xuống tàu. Cấu trúc đề có ở bài EPS-TOPIK là gì, lộ trình ôn ở bài học tiếng Hàn EPS 60 bài.

Làm ở trại nuôi và đi tàu cá cần từ vựng khác nhau không?

Có. Đi tàu cần nhiều từ về lưới, dây, thời tiết và mệnh lệnh nhanh. Trại nuôi cần từ về bể, lồng bè, thức ăn, nhiệt độ nước. Từ chỉ loài cá và câu xin nghỉ, báo bị thương thì dùng chung.