Biết tiếng Trung học tiếng Nhật có dễ hơn không? Phần nào dễ, phần nào không
Nội dung bài viết
Câu trả lời ngắn: có, và lợi thế rất lớn, nhưng nó chỉ phủ một nửa việc học. Nửa còn lại thì vốn tiếng Trung ít giúp, và có một chỗ nó còn làm bạn sai.
Chỗ được lợi: mặt chữ và nghĩa
Phần lớn từ vựng tiếng Nhật từ sơ cấp trở lên có kanji, và rất nhiều từ là từ gốc Hán. Người biết tiếng Trung nhìn những từ này là nhận ra ngay:
| Tiếng Nhật | Tiếng Trung | Nghĩa |
|---|---|---|
| 学校 | 学校 | trường học |
| 電話 | 电话 | điện thoại |
| 時間 | 时间 | thời gian |
| 先生 | 先生 | khác nghĩa, xem bên dưới |
Lợi thế này có thật và lớn. Bạn bỏ qua gần như toàn bộ giai đoạn "làm quen mặt chữ", thứ chiếm rất nhiều thời gian của người học phương Tây. Bảng kanji thông dụng của Nhật (常用漢字) có 2.136 chữ, và người biết tiếng Trung đã quen mặt phần lớn số đó.
Một lưu ý nhỏ: kanji Nhật dùng dạng chữ riêng. Nhiều chữ gần chữ phồn thể (電話, 時間), một số chữ được giản lược theo kiểu Nhật (学, 国, 気). Người quen chữ giản thể như 电话, 时间 cần thêm chút thời gian làm quen.
Chỗ không được lợi: cách đọc
Đây là chỗ làm người biết tiếng Trung hụt hẫng nhất. Bạn nhận ra chữ nhưng không đọc được nó.
Chữ 学 trong tiếng Trung đọc xué, ở đâu cũng vậy. Trong tiếng Nhật:
| Viết | Đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 学校 | gakkou | trường học |
| 学生 | gakusei | học sinh |
| 学ぶ | manabu | học (động từ) |
Nhiều kanji có ít nhất hai cách đọc: âm On mượn từ âm Hán cổ, và âm Kun thuần Nhật. Dùng cách nào phụ thuộc chữ đó đứng trong từ nào, và không có quy tắc nào đoán chắc được.
Trạng thái rất hay gặp: đọc một trang tiếng Nhật thì hiểu được kha khá, nhưng đọc thành tiếng thì vấp gần như mọi câu.
Chỗ bị kéo sai: ngữ pháp và từ "giả bạn"
Ngữ pháp thì ngược hẳn. Tiếng Trung có trật tự chủ ngữ, động từ, tân ngữ giống tiếng Việt, và động từ không chia. Tiếng Nhật đặt động từ cuối câu, chia động từ, và có một lớp trợ từ mà tiếng Trung không có gì tương ứng.
| Tiếng | Câu "Tôi đi đến trường" |
|---|---|
| Trung | 我 去 学校 |
| Nhật | 私は 学校に 行きます |
Vốn tiếng Trung ở đây không giúp gì. Thói quen ghép câu theo trật tự Trung còn khiến bạn đặt sai động từ và quên trợ từ trong nhiều tháng đầu. Trợ từ là phần nên học kỹ, bắt đầu từ trợ từ wa và ga.
Còn có nhóm từ "giả bạn": viết y hệt, nghĩa khác hẳn.
| Chữ | Nghĩa tiếng Nhật | Nghĩa tiếng Trung |
|---|---|---|
| 先生 | thầy giáo, bác sĩ | ông, quý ông |
| 手紙 | lá thư | giấy vệ sinh (手纸) |
| 勉強 | học tập | miễn cưỡng |
| 大丈夫 | không sao đâu | đại trượng phu |
Nhóm này nguy hiểm hơn từ hoàn toàn mới, vì bạn không dừng lại để tra. Bạn tưởng mình đã biết.
Nên học thế nào để tận dụng đúng
- Rút gọn phần luyện mặt chữ. Bạn đã biết phần lớn. Đổi thời gian đó sang cách đọc.
- Học theo từ, đừng học chữ rời. Cách đọc của kanji chỉ rõ khi đứng trong từ, nên học chữ rời là học đúng phần bạn vốn đã biết.
- Nghe audio mỗi từ. Đây là chỗ bạn thiếu, và cũng là chỗ dễ bỏ nhất, vì nhìn chữ thấy hiểu thì tưởng đã thuộc.
- Coi ngữ pháp như học từ đầu. Đừng dịch cấu trúc từ tiếng Trung sang.
Nếu bạn chưa học tiếng nào và đang phân vân, bài tiếng Nhật và tiếng Trung cái nào khó hơn so sánh hai thứ tiếng từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Biết tiếng Trung thì thi JLPT có lợi không?
Có, nhất là phần đọc hiểu và chữ Hán. Phần nghe và phần đọc cách đọc kanji thì lợi thế gần như không còn, nên vẫn cần luyện như người khác.
Âm On của kanji có giống âm Hán Việt không?
Nhiều chữ khá gần, vì cả hai cùng mượn từ âm Hán cổ. Ví dụ 学 là "học" trong Hán Việt và gaku trong tiếng Nhật, 国 là "quốc" và koku. Mối liên hệ này giúp đoán, nhưng không đủ để đọc chắc.
Người biết tiếng Trung có nên học viết kanji không?
Nên làm quen các dạng chữ khác giản thể, nhưng không cần luyện viết nhiều như người mới hoàn toàn. Thời gian đó dành cho cách đọc và ngữ pháp sẽ có lợi hơn.