Từ vựng tiếng Nhật về thời gian: hôm qua, tuần sau, năm ngoái

Ba từ thời gian đầu tiên cần học trong tiếng Nhật là 昨日 (kinou, hôm qua), 今日 (kyou, hôm nay) và 明日 (ashita, ngày mai). Với tuần, tháng, năm, tiếng Nhật dùng chung một khuôn: 先 (sen) là trước, 今 (kon) là này, 来 (rai) là sau. Ví dụ 先週 (senshuu, tuần trước), 今週 (konshuu, tuần này), 来週 (raishuu, tuần sau). Riêng năm là ngoại lệ: năm ngoái là 去年 (kyonen), năm nay là 今年 (kotoshi).

Bài này tập trung vào từ chỉ thời gian tương đối, tức những từ tính từ hôm nay: hôm qua, tuần sau, sáng nay, lúc nãy, gần đây. Cách đọc giờ phút nằm ở bài cách nói giờ tiếng Nhật, còn tên thứ, ngày 1 đến 31 và tháng nằm ở bài thứ, ngày, tháng trong tiếng Nhật.

Hôm qua, hôm nay, ngày mai và các ngày lân cận

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa	Ghi chú
一昨日	ototoi	hôm kia	trang trọng đọc いっさくじつ (issakujitsu)
昨日	kinou	hôm qua	trang trọng đọc さくじつ (sakujitsu)
今日	kyou	hôm nay	trang trọng: 本日 (honjitsu)
明日	ashita	ngày mai	trang trọng hơn: あす (asu), みょうにち (myounichi)
明後日	asatte	ngày kia	trang trọng: みょうごにち (myougonichi)
毎日	mainichi	mỗi ngày
前日	zenjitsu	ngày hôm trước (của một sự kiện)	試験の前日 (shiken no zenjitsu)
翌日	yokujitsu	ngày hôm sau	hay gặp trong văn bản

今日, 昨日, 明日 là những từ đọc đặc biệt: bạn không ghép âm từng chữ Hán mà phải nhớ cả cụm. Trong email công việc hoặc thông báo ở cửa hàng, bạn sẽ gặp bản trang trọng như 本日休業 (honjitsu kyuugyou, hôm nay nghỉ bán).

Tuần trước, tuần này, tuần sau

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
先々週	sensenshuu	tuần trước nữa
先週	senshuu	tuần trước
今週	konshuu	tuần này
来週	raishuu	tuần sau
再来週	saraishuu	tuần sau nữa
毎週	maishuu	mỗi tuần
週末	shuumatsu	cuối tuần
平日	heijitsu	ngày thường (thứ Hai đến thứ Sáu)

Ghép với thứ cụ thể bằng の: 来週の月曜日 (raishuu no getsuyoubi, thứ Hai tuần sau), 先週の金曜日 (senshuu no kin'youbi, thứ Sáu tuần trước).

Tháng trước, tháng này, tháng sau

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
先々月	sensengetsu	tháng trước nữa
先月	sengetsu	tháng trước
今月	kongetsu	tháng này
来月	raigetsu	tháng sau
再来月	saraigetsu	tháng sau nữa
毎月	maitsuki	mỗi tháng (cũng đọc まいげつ)
月初め	tsukihajime	đầu tháng
月末	getsumatsu	cuối tháng
上旬	joujun	mười ngày đầu tháng
中旬	chuujun	mười ngày giữa tháng
下旬	gejun	mười ngày cuối tháng

Ba từ 上旬, 中旬, 下旬 xuất hiện rất nhiều trong lịch làm việc và thông báo, ví dụ 来月の下旬 (raigetsu no gejun, khoảng cuối tháng sau).

Năm ngoái, năm nay, năm sau

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa	Ghi chú
一昨年	ototoshi	năm kia	trang trọng: いっさくねん (issakunen)
去年	kyonen	năm ngoái	trang trọng: 昨年 (sakunen)
今年	kotoshi	năm nay	không đọc là こんねん
来年	rainen	năm sau
再来年	sarainen	năm sau nữa
毎年	maitoshi	mỗi năm	cũng đọc まいねん (mainen)
年末	nenmatsu	cuối năm
年始	nenshi	đầu năm	hay đi chung: 年末年始

Năm là chỗ khuôn 先, 今, 来 bị phá. Năm ngoái không nói theo khuôn 先 mà là 去年, và 今年 đọc là kotoshi chứ không đọc theo âm kon. Thiệp và email đầu năm hay dùng 昨年 (sakunen) thay cho 去年.

Bảng tổng hợp theo khuôn trước, này, sau

	Trước nữa	Trước	Này	Sau	Sau nữa
Ngày	一昨日	昨日	今日	明日	明後日
Tuần	先々週	先週	今週	来週	再来週
Tháng	先々月	先月	今月	来月	再来月
Năm	一昨年	去年	今年	来年	再来年

Mẹo nhớ: hàng tuần và tháng đi đúng khuôn 先, 今, 来, thêm 々 hoặc 再 để có "trước nữa", "sau nữa". Hàng ngày và năm phải học thuộc vì cách đọc riêng.

Các buổi trong ngày

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
朝	asa	buổi sáng
午前	gozen	buổi sáng, trước 12 giờ trưa (AM)
昼	hiru	buổi trưa, ban ngày
午後	gogo	buổi chiều, sau 12 giờ trưa (PM)
夕方	yuugata	chiều tối, lúc chạng vạng
夜	yoru	buổi tối, ban đêm
晩	ban	buổi tối
夜中	yonaka	nửa đêm
明け方	akegata	rạng sáng

Ghép buổi với 今, 毎, 昨 cho ra các từ rất hay dùng. Chú ý vài cách đọc đặc biệt:

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
今朝	kesa	sáng nay (đọc đặc biệt)
今晩	konban	tối nay
今夜	kon'ya	đêm nay
昨夜	yuube	tối qua (văn nói; văn viết đọc さくや)
毎朝	maiasa	mỗi sáng
毎晩	maiban	mỗi tối
明日の朝	ashita no asa	sáng mai
昨日の夜	kinou no yoru	tối hôm qua

Trạng từ thời gian hay dùng

Nhóm này giúp câu nói tự nhiên hơn hẳn, vì người Nhật dùng chúng liên tục trong hội thoại.

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa	Ví dụ
今	ima	bây giờ	今、忙しいです。 (ima, isogashii desu)
さっき	sakki	lúc nãy	さっき電話しました。 (sakki denwa shimashita)
先ほど	sakihodo	lúc nãy (lịch sự)	dùng với khách, cấp trên
後で	ato de	lát nữa, sau	後で連絡します。 (ato de renraku shimasu)
すぐ	sugu	ngay	すぐ行きます。 (sugu ikimasu)
もうすぐ	mou sugu	sắp, chẳng bao lâu nữa	もうすぐ夏休みです。 (mou sugu natsuyasumi desu)
最近	saikin	gần đây	最近、寒いですね。 (saikin, samui desu ne)
この間	kono aida	hôm trước, dạo trước	この間はありがとう。 (kono aida wa arigatou)
今度	kondo	lần tới (đôi khi: lần này)	今度、遊びに来てください。 (kondo, asobi ni kite kudasai)
そのうち	sono uchi	một lúc nào đó
昔	mukashi	ngày xưa
将来	shourai	tương lai (của bản thân)	将来の夢 (shourai no yume)

Cách nói "… trước", "… sau", "sau … lâu"

Muốn nói "3 ngày trước", "2 tuần sau", tiếng Nhật đặt số và đơn vị trước, rồi thêm 前 (mae) hoặc 後 (go):

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
三日前	mikka mae	3 ngày trước
一週間後	isshuukan go	1 tuần sau
二か月前	nikagetsu mae	2 tháng trước
五年後	gonen go	5 năm sau
三年ぶり	sannen buri	sau 3 năm (mới lại…)
今週中	konshuu juu	trong tuần này

Để ý tuần và tháng khi đếm khoảng thời gian cần 間 (kan) hoặc か月 (kagetsu): 1 tuần là 一週間 (isshuukan), 2 tháng là 二か月 (nikagetsu). Nói 一週後 là thiếu, phải là 一週間後. Đuôi ぶり (buri) dùng khi gặp lại hay làm lại sau một quãng: 三年ぶりに日本へ行きました。 (sannen buri ni Nihon e ikimashita, sau 3 năm tôi mới lại sang Nhật).

Lỗi người Việt hay gặp

1. Thêm に sau từ thời gian tương đối. Từ như 昨日, 明日, 来週, 毎日, 今朝 không đi với に. Câu đúng là 明日行きます。 (ashita ikimasu), không nói 明日に行きます. Ngược lại, mốc cụ thể như giờ, thứ, ngày thì cần に: 三時に, 月曜日に. Phần này có thêm ví dụ trong bài trợ từ を, に, で.
2. Đọc 今年 là こんねん, 今日 là こんにち. Hai từ này đọc là kotoshi và kyou. こんにち chỉ còn trong lời chào こんにちは và một số từ trang trọng.
3. Nhầm 今度 chỉ có nghĩa "lần này". Trong hội thoại, 今度 thường là "lần tới, dịp tới". 今度の日曜日 thường là chủ nhật sắp tới.
4. Dùng さっき, 後で với khách hoặc cấp trên. Hai từ này thân mật. Trong công việc, đổi thành 先ほど (sakihodo) và 後ほど (nochihodo): 後ほどご連絡いたします。 (nochihodo gorenraku itashimasu, tôi sẽ liên lạc lại sau).
5. Đặt từ thời gian ở cuối câu theo kiểu tiếng Việt. Tiếng Việt nói "tôi đi Nhật năm sau", tiếng Nhật đưa thời gian lên đầu: 来年、日本へ行きます。 (rainen, Nihon e ikimasu).

Câu hỏi thường gặp

Hôm qua tiếng Nhật là gì?

Hôm qua là 昨日, đọc là kinou. Trong văn bản trang trọng, chữ này đọc là sakujitsu. Câu ví dụ: 昨日は雨でした。 (kinou wa ame deshita, hôm qua trời mưa).

Tuần sau tiếng Nhật nói thế nào?

Tuần sau là 来週 (raishuu), tuần sau nữa là 再来週 (saraishuu). Câu ví dụ: 来週、テストがあります。 (raishuu, tesuto ga arimasu, tuần sau có bài kiểm tra).

Từ chỉ thời gian tiếng Nhật nào cần học trước?

Học bảng tổng hợp ngày, tuần, tháng, năm trước, sau đó đến các buổi trong ngày và bộ ba さっき, 後で, 最近. Chỉ khoảng 30 từ là bạn đã kể được hầu hết các việc hằng ngày.

Khi nào dùng に sau từ chỉ thời gian?

Dùng に với mốc có số hoặc tên cụ thể như giờ, ngày, thứ, tháng, năm có số. Không dùng に với từ tính theo hôm nay như 昨日, 来週, 今年, 毎日. Với 週末 và 午前, 午後, cả hai cách đều gặp, có に nghe nhấn mốc hơn.