Người Nhật có nói tiếng Anh không? Có, nhưng ít hơn bạn tưởng

Câu trả lời ngắn: có, nhưng ít hơn bạn tưởng, và mức độ chênh nhau rất lớn tuỳ bạn đang ở đâu, gặp ai.

Vì sao học nhiều mà dùng ít

Học sinh Nhật làm quen tiếng Anh từ lớp 3, học chính thức từ lớp 5 (theo chương trình áp dụng từ năm 2020), rồi học tiếp suốt cấp hai và cấp ba. Dù vậy, trong chỉ số EF EPI 2025 về khả năng tiếng Anh, Nhật Bản đứng thứ 96 trên 123 quốc gia và vùng lãnh thổ, thuộc nhóm "rất thấp". Có ba lý do khá cấu trúc:

1. Hệ âm quá xa nhau. Tiếng Nhật có năm nguyên âm và gần như không có phụ âm cuối. Tiếng Anh có khoảng hai mươi nguyên âm và nguyên âm đôi, lại đầy cụm phụ âm. Một từ tiếng Anh đi qua hệ âm tiếng Nhật thì biến dạng: strike thành sutoraiki năm nhịp. Nghe và nói đều phải xây lại từ đầu.

2. Ngữ pháp ngược trật tự. Tiếng Nhật đặt động từ cuối câu, tiếng Anh đặt sau chủ ngữ. Người học phải đảo cả khung câu trong đầu.

3. Ít khi phải dùng. Đây là lý do lớn nhất. Thị trường trong nước đủ lớn để gần như mọi thứ đều có bản tiếng Nhật: sách, phần mềm, phim, tài liệu kỹ thuật. Rất nhiều người Nhật hiếm khi phải dùng tiếng Anh sau khi ra trường.

Thực tế bạn sẽ gặp

Chỗ	Khả năng gặp người nói được tiếng Anh
Sân bay, khách sạn lớn, điểm du lịch nổi tiếng	Cao
Ga tàu lớn ở Tokyo, Osaka	Khá, và có bảng chỉ dẫn tiếng Anh
Cửa hàng tiện lợi, quán ăn chuỗi	Thấp, nhưng thường có thực đơn ảnh hoặc máy bán vé
Quán nhỏ, chợ, vùng ngoài thành phố lớn	Rất thấp
Bệnh viện, hành chính, ngân hàng	Thấp, và đây là lúc bạn cần nhất

Một chi tiết đáng biết: nhiều người Nhật đọc hiểu tiếng Anh tốt hơn nói. Ngay trong EF EPI 2025, điểm đọc của Nhật (454) cao hơn hẳn điểm nói (393). Viết ra giấy hoặc gõ vào điện thoại thường hiệu quả hơn hỏi bằng lời.

Vậy bạn cần tiếng Nhật đến mức nào

Tuỳ mục đích, và khoảng cách giữa các mức rất lớn:

Bạn định	Cần
Du lịch một tuần, thành phố lớn	Khoảng vài chục câu: chào hỏi, hỏi đường, gọi món, hỏi giá
Du lịch tự túc, đi vùng xa	Vài trăm từ, đọc được kana
Sống, đi làm	Thường từ N3 trở lên, kèm kính ngữ cơ bản
Làm việc trực tiếp với khách hàng Nhật	Thường từ N2 trở lên

Dòng đầu là dòng đáng chú ý nhất: khoảng ba mươi câu đổi lấy phần lớn sự thoải mái của một chuyến đi. Đó là công sức của vài tuần. Các cấp N3, N2 được giải thích trong bài JLPT là gì.

Ba mươi câu ấy là những câu nào

Chúng nằm ở năm tình huống: chào hỏi, hỏi đường, gọi món, hỏi giá và trả tiền, xin lỗi khi không hiểu. Tình huống cuối quan trọng hơn người ta tưởng. Biết nói ゆっくりお願いします (yukkuri onegaishimasu, xin nói chậm) và わかりません (wakarimasen, tôi không hiểu) giúp bạn gỡ được nhiều tình huống hơn là cố nói tiếng Anh.

Vài câu mẫu để bắt đầu:

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
すみません	sumimasen	Xin lỗi, cho tôi hỏi
駅はどこですか	eki wa doko desu ka	Nhà ga ở đâu?
これをください	kore o kudasai	Cho tôi cái này
いくらですか	ikura desu ka	Bao nhiêu tiền?
カードで払えますか	kādo de haraemasu ka	Trả bằng thẻ được không?

Câu chào theo thời điểm trong ngày có ở bài chào hỏi tiếng Nhật. Muốn luyện theo tình huống như vào quán, gọi món, hỏi giá, xem mục luyện nói tiếng Nhật.

Câu hỏi thường gặp

Đi du lịch Nhật không biết tiếng Nhật có ổn không?

Ở Tokyo, Osaka, Kyoto thì vẫn xoay xở được nhờ biển chỉ dẫn tiếng Anh, thực đơn ảnh và ứng dụng dịch. Ra khỏi thành phố lớn thì vài câu tiếng Nhật giúp rất nhiều.

Người Nhật trẻ có nói tiếng Anh tốt hơn không?

Nhìn chung người trẻ và người sống ở Tokyo dùng tiếng Anh khá hơn, nhưng phần đông vẫn ngại nói. Hỏi chậm, dùng câu ngắn và từ đơn giản sẽ dễ được giúp hơn.

Có nên dùng ứng dụng dịch khi nói chuyện với người Nhật không?

Nên, nhất là ở bệnh viện hay khi làm thủ tục. Người Nhật thường quen với việc này. Gõ câu ngắn, rõ ý để bản dịch ít sai.