Cách dùng Anki học tiếng Trung: cài đặt, tải bộ thẻ HSK và tự tạo thẻ
Nội dung bài viết
Anki là phần mềm flashcard lặp lại ngắt quãng: thẻ nào bạn nhớ tốt thì vài ngày, vài tuần sau mới hiện lại, thẻ nào quên thì hiện lại ngay. Để học tiếng Trung bằng Anki, bạn chỉ cần 4 bước: cài Anki, tải một bộ thẻ HSK có sẵn hoặc tự tạo thẻ chữ Hán, pinyin, nghĩa, âm thanh, chỉnh số thẻ mới mỗi ngày cho vừa sức, rồi ôn đều mỗi ngày. Bài này hướng dẫn từng bước, kèm mẫu thẻ dành riêng cho người Việt (có cột Hán Việt) và lỗi hay gặp khiến nhiều người bỏ Anki sau hai tuần.
Anki có miễn phí không, cài ở đâu
Anki có bốn phần, dùng chung một tài khoản để đồng bộ:
| Bản | Thiết bị | Giá | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Anki (bản máy tính) | Windows, macOS, Linux | miễn phí | đầy đủ chức năng nhất, nên dùng để tạo và sửa thẻ |
| AnkiDroid | Android | miễn phí | do cộng đồng phát triển, cài từ Google Play |
| AnkiMobile | iPhone, iPad | trả phí một lần | tiền mua dùng để duy trì Anki; trên App Store có nhiều app tên na ná, chọn đúng nhà phát triển Ankitects |
| AnkiWeb | trình duyệt | miễn phí | đồng bộ thẻ giữa các máy và ôn tạm khi không có app |
Tải bản máy tính ở trang apps.ankiweb.net. Mở Anki lần đầu, vào Tools, Preferences để chọn ngôn ngữ giao diện (có tiếng Việt), rồi bấm Sync và tạo tài khoản AnkiWeb để sau này mở điện thoại là thấy đủ thẻ.
Tải bộ thẻ HSK có sẵn
Cách nhanh nhất để bắt đầu là dùng bộ thẻ người khác đã làm. Các bước trên bản máy tính:
- Ở màn hình danh sách bộ thẻ, bấm Get Shared. Trình duyệt mở trang thư viện thẻ của AnkiWeb.
- Gõ HSK vào ô tìm kiếm. Bạn sẽ thấy nhiều bộ chia theo cấp. Tùy bộ, danh sách từ theo chuẩn HSK cũ 6 cấp hoặc HSK 3.0 chia 9 cấp, nên đọc mô tả trước khi tải.
- Bấm vào một bộ, xem số thẻ, ngày cập nhật, đánh giá và ảnh mẫu thẻ. Ưu tiên bộ có âm thanh và câu ví dụ.
- Bấm Download, rồi mở file tải về (đuôi .apkg) hoặc vào File, Import trong Anki.
- Bấm Sync để đẩy bộ thẻ lên AnkiWeb, sau đó đồng bộ trên điện thoại.
Hầu hết bộ thẻ chia sẻ có nghĩa tiếng Anh. Với người mới, đọc nghĩa tiếng Anh làm chậm thêm một bước dịch. Cách xử lý: dùng bộ có sẵn để lấy âm thanh và pinyin chuẩn, rồi tự thêm trường nghĩa tiếng Việt, hoặc tự làm bộ thẻ riêng theo phần dưới. Danh sách từ theo từng cấp và cấu trúc bài thi có ở bài HSK là gì.
Tự tạo thẻ chữ Hán, pinyin, nghĩa, âm thanh
Tự làm thẻ mất công hơn nhưng nhớ lâu hơn, vì lúc gõ bạn đã học một lần. Mẫu thẻ dưới đây có năm trường, hợp với người Việt:
| Trường | Ví dụ | Vai trò |
|---|---|---|
| Hanzi | chữ Hán giản thể, mặt trước của thẻ | |
| Pinyin | xuéxí | cách đọc có dấu thanh |
| HanViet | học tập | âm Hán Việt, mẹo nhớ riêng của người Việt |
| Nghia | học, học tập | nghĩa tiếng Việt |
| ViDu | (wǒ zài xuéxí Hànyǔ, tôi đang học tiếng Trung) | một câu ngắn để biết cách dùng |
Bước 1: tạo kiểu ghi chú (note type)
Vào Tools, Manage Note Types, bấm Add, chọn Add: Basic, đặt tên ví dụ Tieng Trung. Bấm Fields, đổi tên Front, Back thành Hanzi, Pinyin rồi thêm ba trường HanViet, Nghia, ViDu.
Bước 2: sửa mẫu thẻ và thêm âm thanh
Bấm Cards. Ở Front Template chỉ để {{Hanzi}}. Ở Back Template, đặt {{FrontSide}}, một đường kẻ, rồi {{Pinyin}}, {{HanViet}}, {{Nghia}}, {{ViDu}}. Để Anki đọc chữ Hán bằng giọng máy, thêm dòng {{tts zh_CN:Hanzi}} vào mặt sau. Giọng đọc lấy từ hệ điều hành, nên máy cần có giọng tiếng Trung; Windows, macOS, Android và iOS đều cài thêm được trong phần cài đặt ngôn ngữ.
Bước 3: thêm thẻ ngược để luyện nhớ chữ
Vẫn trong Cards, bấm Options, Add Card Type để tạo loại thẻ thứ hai: mặt trước là {{Nghia}}, mặt sau là {{Hanzi}} và {{Pinyin}}. Một ghi chú sẽ sinh ra hai thẻ: thẻ chữ ra nghĩa (luyện đọc) và thẻ nghĩa ra chữ (luyện nhớ mặt chữ). Mới học, có thể chỉ dùng thẻ thứ nhất, sau một hai tháng mới bật thêm thẻ ngược.
Bước 4: thêm hàng loạt từ bằng bảng tính
Gõ từng thẻ trong Anki chậm. Cách nhanh hơn là làm bảng tính năm cột đúng thứ tự trường, lưu thành file CSV (UTF-8), rồi vào File, Import, chọn kiểu ghi chú Tieng Trung và bộ thẻ đích. Pinyin có dấu thanh gõ bằng bàn phím thường khá khó; xem cách gõ nhanh ở bài gõ pinyin có dấu thanh.
Chỉnh số thẻ mới mỗi ngày
Đây là cài đặt quan trọng nhất và cũng là lý do số một khiến người mới bỏ Anki. Bấm biểu tượng bánh răng cạnh tên bộ thẻ, chọn Options:
| Cài đặt | Mặc định | Gợi ý cho người mới học tiếng Trung |
|---|---|---|
| New cards/day (thẻ mới mỗi ngày) | 20 | 10 đến 15 thẻ, tương đương 10 đến 15 từ mới |
| Maximum reviews/day (thẻ ôn tối đa) | 200 | giữ 200 hoặc tăng; đừng hạ thấp, nếu không thẻ tồn sẽ dồn lại |
| Learning steps (bước học) | 1m 10m | giữ nguyên hoặc thêm 1d nếu bạn hay quên sau một đêm |
| FSRS | tắt | nên bật (có từ Anki 23.10), để desired retention khoảng 0,9 |
Quy luật cần nhớ: số thẻ ôn mỗi ngày về lâu dài thường gấp khoảng 8 đến 10 lần số thẻ mới. Học 20 thẻ mới mỗi ngày nghĩa là vài tuần sau mỗi ngày có 150 đến 200 thẻ ôn, tốn 30 đến 40 phút. Bắt đầu với 10 thẻ mới thì giữ được 15 đến 20 phút mỗi ngày. Bài mỗi ngày học bao nhiêu từ tiếng Trung phân tích kỹ con số này.
Cách bấm đáp án cho đúng
Mỗi thẻ có bốn nút: Again (quên), Hard (khó), Good (nhớ), Easy (dễ). Với tiếng Trung, đặt luật rõ ràng cho mình:
- Again khi không nhớ nghĩa, hoặc nhớ nghĩa nhưng đọc sai thanh điệu. Sai thanh là sai từ: (mǎi, mua) và (mài, bán) chỉ khác thanh.
- Hard khi nhớ ra nhưng phải nghĩ lâu.
- Good cho hầu hết thẻ nhớ được. Đây là nút bạn bấm nhiều nhất.
- Easy chỉ khi thẻ quá dễ, ví dụ với người đã học vài tháng.
Lỗi người Việt hay mắc khi dùng Anki học tiếng Trung
- Thẻ chỉ có chữ Hán và nghĩa, không có âm. Sau vài tháng bạn đọc hiểu được nhưng nghe không ra. Luôn có pinyin và âm thanh trên mặt sau, và đọc to trước khi lật thẻ.
- Học chữ rời, không có câu. Thẻ ghi nghĩa biết, sẽ, có thể là quá rộng. Câu ví dụ (wǒ huì shuō Hànyǔ, tôi biết nói tiếng Trung) cho bạn đúng một nghĩa.
- Bỏ ôn vài ngày rồi bỏ hẳn. Về lại sau một tuần thấy 800 thẻ chờ là nản. Nếu lỡ nghỉ, tạm đặt thẻ mới về 0 trong vài ngày và chỉ ôn thẻ cũ cho tới khi hết tồn.
- Chỉ dựa vào Hán Việt. Hán Việt giúp nhớ nghĩa, nhưng có từ đánh lừa: (àirén) ở đại lục là vợ hoặc chồng. Ghi chú những từ như vậy vào trường Nghia.
- Tải quá nhiều bộ thẻ. Ba bộ HSK của ba người khác nhau sẽ trùng từ và lệch pinyin. Chọn một bộ chính, các từ ngoài lề tự thêm vào bộ riêng.
Kết hợp Anki với việc học khác
Anki giữ từ không bị quên, nhưng không dạy bạn dùng từ. Từ nên đến từ bài học, bài đọc hay phim bạn đang xem, rồi mới vào Anki. Học chữ Hán theo bộ thủ cũng giúp thẻ dễ nhớ hơn; cách làm có ở bài cách nhớ chữ Hán. Nếu bạn học cả tiếng Nhật, cách dựng thẻ kanji có furigana được viết riêng ở bài cách dùng Anki học tiếng Nhật.
Câu hỏi thường gặp
Anki học tiếng Trung có hiệu quả không?
Hiệu quả cho việc nhớ từ và chữ Hán lâu dài, với điều kiện ôn đều mỗi ngày và thẻ có âm thanh, câu ví dụ. Anki không thay được việc nghe, nói và đọc bài thật.
Nên dùng bộ thẻ có sẵn hay tự làm?
Người mới nên bắt đầu bằng một bộ HSK có sẵn để có thẻ ngay. Sau khoảng một tháng, chuyển dần sang tự thêm từ từ bài học của mình, vì thẻ tự làm nhớ lâu hơn.
Một ngày nên học bao nhiêu thẻ Anki tiếng Trung?
Người đi làm nên bắt đầu với 10 thẻ mới mỗi ngày, tức khoảng 15 đến 20 phút ôn. Khi đã quen và ôn không bị tồn, tăng lên 15 hoặc 20 thẻ.
Anki có hiển thị chữ phồn thể không?
Có, Anki hiển thị mọi chữ Unicode. Bạn có thể thêm một trường Phồn thể cạnh trường Hanzi, hoặc tải bộ thẻ TOCFL nếu học theo chữ Đài Loan.