Chữ Hán đẹp và ý nghĩa: Phúc, Lộc, Thọ, An, Nhẫn, Tâm và những chữ hay treo, hay xin ngày Tết

Những chữ Hán đẹp và được chọn nhiều nhất để treo nhà, xin chữ đầu năm hay làm quà là bộ ba Phúc 福 (fú), Lộc 禄 (lù), Thọ 寿 (shòu), rồi tới An 安 (ān), Nhẫn 忍 (rěn), Tâm 心 (xīn), Phát 发 (fā), Đức 德 (dé). Khi viết thư pháp hay treo trang trọng, người ta thường dùng dạng phồn thể: 祿, 壽, 發, vì nét đầy đặn và giữ được các bộ phận gợi nghĩa. Dưới đây mỗi chữ có dạng giản thể, phồn thể, pinyin, âm Hán Việt, nghĩa và cách tách chữ để hiểu vì sao chữ mang ý đó.

Bộ Phúc, Lộc, Thọ

Chữ (giản / phồn)	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa	Cấu tạo
福 (hai hệ viết giống nhau)	fú	phúc	phúc, điều may, hạnh phúc	礻 (bộ thị, việc cúng tế) + 畐 (gợi âm; dạng cổ vẽ vò rượu đầy)
禄 / 祿	lù	lộc	lộc, bổng lộc, tài lộc	礻 (bộ thị) + 录 / 彔 (gợi âm)
寿 / 壽	shòu	thọ	sống lâu, tuổi thọ	Chữ cổ, không tách ra nghĩa rõ ràng; nhớ nguyên hình

Ba chữ này thường đi cùng tranh ba ông Phúc Lộc Thọ, gọi là 福禄寿 (fú lù shòu). Chữ 福 hay được dán ngược ngày Tết vì "phúc ngược" là 福倒了 (fú dào le), đọc giống 福到了 (fú dào le, phúc đến rồi): 倒 (đảo, ngược) và 到 (đáo, đến) cùng đọc dào. Cách chơi chữ này chỉ đúng khi đọc bằng tiếng phổ thông; treo ở cổng chính trang trọng thì nhiều nhà vẫn dán xuôi.

An, Bình an

Chữ	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
安	ān	an	yên ổn, an toàn
平安	píng'ān	bình an	bình yên, không tai hoạ
一路平安	yī lù píng'ān	nhất lộ bình an	thượng lộ bình an, chúc người đi xa
岁岁平安 / 歲歲平安	suìsuì píng'ān	tuế tuế bình an	năm nào cũng bình an

安 gồm 宀 (mái nhà) trên 女 (người phụ nữ): trong nhà có người phụ nữ thì yên. 平安 là hai chữ viết giống nhau ở giản thể và phồn thể, nên là lựa chọn an toàn cho người mới xin chữ. Cách tách chữ 安 cùng nhiều chữ hội ý khác nằm ở bài chiết tự chữ Hán.

Nhẫn, Tâm và các chữ về tính cách

Chữ (giản / phồn)	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa	Ghi chú
忍	rěn	nhẫn	nhẫn nại, chịu đựng	刃 (lưỡi dao) đặt trên 心 (tim). 刃 vừa gợi âm vừa cho hình ảnh "lưỡi dao kề tim mà vẫn giữ được"
心	xīn	tâm	tim, lòng, tâm	Chữ tượng hình vẽ quả tim; một chữ, bốn nét
德	dé	đức	đạo đức, phẩm hạnh	Có 心 ở đáy: đức gắn với lòng người
静 / 靜	jìng	tĩnh	yên tĩnh, tĩnh tâm	Hợp treo phòng làm việc, phòng trà
和	hé	hoà	hoà thuận, hài hoà	Trong câu 家和万事兴 (jiā hé wàn shì xīng, nhà hoà thì mọi việc thịnh)
诚 / 誠	chéng	thành	thành thật, chân thành	言 (lời nói) + 成 (gợi âm)
孝	xiào	hiếu	hiếu thảo	老 (người già, lược bớt) trên 子 (con): con đỡ cha mẹ
勤	qín	cần	chăm chỉ, cần cù	Có 力 (sức) bên phải
学 / 學	xué	học	học	Hay xin đầu năm cho con đi học

Câu dân gian "chữ Nhẫn là chữ tương vàng" nói về chính chữ 忍. Hình ảnh lưỡi dao trên trái tim là mẹo nhớ được nhiều người dùng; về cấu tạo, 刃 (rèn) là phần gợi âm của chữ hình thanh này.

Chữ Nhân: 人 hay 仁

"Chữ nhân" có hai chữ khác nhau, chọn nhầm là sai ý:

Chữ	Pinyin	Nghĩa	Dùng khi
人	rén	con người	Muốn nói "làm người": 做人 (zuò rén, cách sống làm người)
仁	rén	nhân ái, lòng thương người	Muốn nói đức "nhân" trong nhân, nghĩa, lễ, trí, tín

仁 gồm 亻 (người) + 二 (hai): đạo lý giữa hai người với nhau. Năm đức của Nho giáo viết là 仁义礼智信 / 仁義禮智信 (rén yì lǐ zhì xìn, nhân nghĩa lễ trí tín), và "nhẫn" 忍 không nằm trong đó.

Phát, Tài và chữ về tiền bạc

Chữ (giản / phồn)	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
发 / 發	fā	phát	phát đạt, phát triển
财 / 財	cái	tài	tiền của
恭喜发财 / 恭喜發財	gōngxǐ fācái	cung hỉ phát tài	chúc phát tài, câu chúc Tết phổ biến nhất
招财进宝 / 招財進寶	zhāo cái jìn bǎo	chiêu tài tiến bảo	gọi tiền vào, rước của về
生意兴隆 / 生意興隆	shēngyi xīnglóng	sinh ý hưng long	buôn bán thịnh vượng, hay treo ở cửa hàng

Lưu ý chữ phát: giản thể 发 gộp hai chữ phồn thể là 發 (phát đạt) và 髮 (tóc). Muốn viết "phát tài" bằng phồn thể thì phải là 發, viết 髮 là thành "tóc". Các cặp gộp chữ kiểu này nằm ở bài chữ giản thể và phồn thể.

Chữ Mộc và các chữ ngũ hành

Chữ	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
金	jīn	kim	kim loại, vàng
木	mù	mộc	cây, gỗ
水	shuǐ	thuỷ	nước
火	huǒ	hoả	lửa
土	tǔ	thổ	đất

Năm chữ này viết giống nhau ở giản thể và phồn thể. 木 là chữ tượng hình vẽ cái cây có cành và rễ; ghép hai chữ thành 林 (lín, rừng), ba chữ thành 森 (sēn, rừng rậm). Người chọn chữ theo mệnh thường tìm đúng nhóm này. Năm chữ này cũng là bộ thủ, gặp trong hàng trăm chữ khác, xem bộ thủ tiếng Trung.

Chữ Hán ngày Tết

Chữ, cụm	Pinyin	Nghĩa
春节 / 春節	Chūnjié	Tết Nguyên đán (xuân tiết)
春	chūn	mùa xuân, chữ hay dán cửa
喜 và 囍	xǐ	vui mừng; 囍 (song hỷ) dùng cho đám cưới, không dùng cho Tết
新年快乐 / 新年快樂	xīnnián kuàilè	chúc mừng năm mới
万事如意 / 萬事如意	wàn shì rú yì	vạn sự như ý
身体健康 / 身體健康	shēntǐ jiànkāng	mạnh khoẻ
五福临门 / 五福臨門	wǔ fú lín mén	năm phúc đến nhà

Câu chúc bốn chữ là dạng hay viết thành đôi hoặc treo ngang. Câu dài hơn để nói khi chúc Tết nằm ở bài câu chào hỏi tiếng Trung.

Năm kiểu thư pháp: chọn kiểu nào cho chữ đẹp

Kiểu chữ	Pinyin	Đặc điểm	Hợp với
Triện thư 篆书	zhuànshū	Nét tròn, đều, dáng cổ; khó đọc với người không học	Con dấu, tranh trang trí
Lệ thư 隶书	lìshū	Chữ dẹt ngang, nét mác có đuôi "tằm đầu yến vĩ"	Biển hiệu, câu đối trang trọng
Khải thư 楷书	kǎishū	Chữ chân phương, từng nét rõ	Người mới tập, chữ cần ai cũng đọc được
Hành thư 行书	xíngshū	Nét nối nhẹ, viết nhanh mà vẫn đọc được	Tranh chữ treo nhà, quà tặng
Thảo thư 草书	cǎoshū	Nét phóng khoáng, lược nhiều nét	Tranh nghệ thuật; người không học rất khó đọc

Để chữ treo lâu mà ai nhìn cũng đọc ra, khải thư hoặc hành thư là lựa chọn hợp lý. Chữ đẹp trước hết phải đúng thứ tự nét và cân đối các bộ phận; tám quy tắc cơ bản ở bài thứ tự nét chữ Hán.

Trước khi xăm, khắc hay in một chữ Hán

• Chốt giản thể hay phồn thể. 寿 và 壽 đều đúng, nhưng đừng trộn hai hệ trong cùng một cụm.
• Tra lại nghĩa bằng từ điển, không lấy từ ảnh trên mạng: nhiều mẫu chữ bị lật ngược, thiếu nét hoặc dùng nhầm chữ đồng âm như 仁 và 人. Cách tra chữ khi chưa biết đọc ở bài từ điển tiếng Trung.
• Chữ thảo phải có người biết đọc xác nhận, vì một nét lược sai là thành chữ khác.
• Muốn khắc tên mình, tên người Việt chuyển sang chữ Hán theo âm Hán Việt, xem tên tiếng Trung.