Động từ cho nhận tiếng Nhật: あげる, くれる, もらう

Tiếng Nhật có ba động từ cho nhận, chọn theo hướng đi của món đồ. あげる (ageru) là "cho" khi đồ đi từ mình ra người khác. くれる (kureru) là "cho" khi người khác đưa đồ tới mình. もらう (morau) là "nhận". Ghép thể て với ba động từ này thì thành "làm giúp": てあげる, てくれる, てもらう. Ví dụ: 私は友達に本をあげました。 (watashi wa tomodachi ni hon o agemashita, "tôi tặng bạn quyển sách"), 友達が私に花をくれました。 (tomodachi ga watashi ni hana o kuremashita, "bạn tặng hoa cho tôi").

Bảng công thức

Động từ	Khuôn câu	Ví dụ	Nghĩa
あげる	Người cho は Người nhận に N を あげる	私は妹にケーキをあげました。	Tôi cho em gái bánh.
くれる	Người cho は/が (私に) N を くれる	母が時計をくれました。	Mẹ cho tôi cái đồng hồ.
もらう	Người nhận は Người cho に/から N を もらう	私は父にお金をもらいました。	Tôi nhận tiền từ bố.
てあげる	V て + あげる	弟に宿題を教えてあげました。	Tôi chỉ bài cho em trai.
てくれる	V て + くれる	友達が駅まで送ってくれました。	Bạn đưa tôi ra ga.
てもらう	V て + もらう	先輩に資料を見てもらいました。	Tôi nhờ anh khoá trên xem tài liệu.

Sơ đồ hướng cho nhận

Mẹo nhớ: đứng ở vị trí "tôi" mà nhìn. Đồ đi ra xa mình là あげる, đồ đi về phía mình là くれる. もらう thì đứng ở chỗ người nhận, ai nhận cũng được.

Hướng đi của đồ	Nói "cho"	Nói "nhận"
Tôi → người khác	あげる	(người khác) もらう
Người khác → tôi	くれる	(tôi) もらう
Người khác → người khác	あげる	もらう
Người khác → người nhà tôi	くれる	(người nhà) もらう

Dòng cuối quan trọng: người nhà, bạn thân, đồng nghiệp cùng nhóm được tính là "phía tôi". Vì vậy 先生が妹に本をくれました。 (sensei ga imōto ni hon o kuremashita, "thầy cho em gái tôi sách") dùng くれる, dù người nhận là em gái.

あげる, くれる, もらう và dạng kính ngữ

Khi người cho hoặc người nhận là người trên (thầy cô, sếp, khách), thay bằng dạng kính ngữ. Trợ từ và hướng giữ nguyên.

Thường	Kính ngữ	Ví dụ	Nghĩa
あげる	さしあげる sashiageru	先生にお土産をさしあげました。	Tôi biếu thầy quà.
くれる	くださる kudasaru	社長がお菓子をくださいました。	Giám đốc cho tôi bánh kẹo.
もらう	いただく itadaku	部長にお土産をいただきました。	Tôi nhận quà của trưởng phòng.

くださる chia ở thể lịch sự là くださいます (không phải くださります). Ngược lại, khi cho động vật, cây cối hoặc em nhỏ trong nhà, người Nhật hay dùng やる (yaru): 花に水をやります。 (hana ni mizu o yarimasu, "tưới nước cho hoa").

てあげる, てくれる, てもらう: làm giúp

Cùng hướng như trên, nhưng thứ được trao là một hành động. Muốn ghép đúng, cần chia thể て cho thạo.

てあげる: tôi làm giúp người khác

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
妹に絵本を読んであげました。	imōto ni ehon o yonde agemashita	Tôi đọc truyện tranh cho em gái.
友達の引っ越しを手伝ってあげました。	tomodachi no hikkoshi o tetsudatte agemashita	Tôi giúp bạn chuyển nhà.

Cẩn thận: てあげる mang sắc thái "tôi làm ơn cho anh". Nói thẳng với người trên dễ thành kể công. Muốn đề nghị giúp thầy cô hay sếp, dùng お持ちしましょうか。 (omochi shimashō ka, "để em xách giúp ạ") thay cho 持ってあげましょうか。 (motte agemashō ka).

てくれる: người khác làm giúp tôi

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
田中さんが道を教えてくれました。	Tanaka-san ga michi o oshiete kuremashita	Anh Tanaka chỉ đường cho tôi.
母が弁当を作ってくれました。	haha ga bentō o tsukutte kuremashita	Mẹ làm cơm hộp cho tôi.
ちょっと手伝ってくれない？	chotto tetsudatte kurenai?	Giúp tớ chút được không? (thân mật)

てくれる chứa lòng biết ơn. Câu 母が弁当を作りました。 chỉ kể sự việc, còn 作ってくれました cho thấy bạn thấy mình được giúp.

てもらう: tôi được người khác làm giúp, hoặc nhờ

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
私は友達に日本語を教えてもらいました。	watashi wa tomodachi ni nihongo o oshiete moraimashita	Tôi được bạn dạy tiếng Nhật.
医者に診てもらったほうがいいですよ。	isha ni mite moratta hō ga ii desu yo	Bạn nên đi bác sĩ khám.
写真を撮っていただけませんか。	shashin o totte itadakemasen ka	Anh chị chụp giúp tôi tấm ảnh được không ạ?

Câu cuối là cách nhờ lịch sự hay dùng nhất ngoài đường: ていただけませんか. Mức thân hơn là てもらえませんか, thân nữa là てくれない？.

てくれる khác てもらう thế nào

Cùng một việc có thể kể theo hai cách, chỉ đổi chủ ngữ:

• 山田さんが傘を貸してくれました。 (Yamada-san ga kasa o kashite kuremashita): người làm (Yamada) đứng làm chủ ngữ, đi với が.
• 山田さんに傘を貸してもらいました。 (Yamada-san ni kasa o kashite moraimashita): tôi là chủ ngữ ngầm, người làm đi với に.

Cả hai đều nghĩa "anh Yamada cho tôi mượn ô". てもらう còn có thể hàm ý chính mình đã nhờ, còn てくれる nghiêng về người kia tự làm.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 友達は私にプレゼントをあげました。 → ✓ 友達は私にプレゼントをくれました。
  Đồ đi về phía tôi thì dùng くれる. Tiếng Việt chỉ có một chữ "cho" nên lỗi này rất phổ biến.
• ✗ 私は友達に本をくれました。 → ✓ 私は友達に本をあげました。
  くれる không bao giờ có "tôi" là người cho.
• ✗ 先生が私に辞書をもらいました。 → ✓ 私は先生に辞書をいただきました。
  Chủ ngữ của もらう là người nhận, người cho đi với に hoặc から.
• ✗ 先生、かばんを持ってあげます。 → ✓ 先生、かばんをお持ちします。
  Đừng dùng てあげる khi đề nghị giúp người trên.
• ✗ 社長がくださりました。 → ✓ 社長がくださいました。
  くださる là động từ đặc biệt, thể ます là くださいます.

Cho nhận trong vài tình huống quen thuộc

Những câu dưới đây gặp hằng ngày ở chỗ làm, ở trường và khi đi mua sắm. Để ý xem người làm chủ ngữ là ai.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
店員さんがサンプルをくれました。	ten'in-san ga sanpuru o kuremashita	Nhân viên cửa hàng cho tôi hàng mẫu.
誕生日に何をもらいましたか。	tanjōbi ni nani o moraimashita ka	Sinh nhật bạn được tặng gì?
先輩に仕事のやり方を教えていただきました。	senpai ni shigoto no yarikata o oshiete itadakimashita	Tôi được anh chị khoá trên chỉ cách làm việc.
すみません、もう一度説明してもらえませんか。	sumimasen, mō ichido setsumei shite moraemasen ka	Xin lỗi, anh giải thích lại giúp tôi được không?
彼女に手作りのクッキーをあげたいです。	kanojo ni tezukuri no kukkī o agetai desu	Tôi muốn tặng bạn gái bánh quy tự làm.

Nhớ nhanh

• Đồ đi ra khỏi tôi: あげる (người trên: さしあげる).
• Đồ đi về phía tôi hoặc người nhà tôi: くれる (người trên: くださる).
• Đứng ở chỗ người nhận: もらう (người trên: いただく), người cho đi với に hoặc から.
• Thêm thể て phía trước là thành "làm giúp", hướng giữ nguyên.
• Nhờ lịch sự: ていただけませんか.

Bài tập nhỏ

Điền あげました, くれました hoặc もらいました.

1. 私は姉に誕生日のプレゼントを（　）。 (tôi tặng chị gái)
2. 姉が私にセーターを（　）。
3. 私は姉にセーターを（　）。
4. 友達が引っ越しを手伝って（　）。
5. 田中さんは山田さんに辞書を（　）。 (Tanaka đưa cho Yamada)

Đáp án:

1. 私は姉に誕生日のプレゼントをあげました。
2. 姉が私にセーターをくれました。
3. 私は姉にセーターをもらいました。
4. 友達が引っ越しを手伝ってくれました。
5. 田中さんは山田さんに辞書をあげました。 Hai người ngoài cho nhau thì dùng あげる.

Mẫu kính ngữ ở bảng trên nằm trong hệ thống lớn hơn, xem thêm bài kính ngữ tiếng Nhật. Các mẫu khác có ở mục ngữ pháp tiếng Nhật.

Câu hỏi thường gặp

Trong câu くれる có cần nói 私に không?

Thường bỏ đi, vì くれる đã cho biết người nhận là mình. 友達がチョコをくれました。 (tomodachi ga choko o kuremashita) đủ nghĩa "bạn cho tôi sô cô la".

もらう đi với に hay から?

Cả hai đều được khi người cho là người. Khi người cho là tổ chức như trường, công ty, dùng から: 会社から手紙をもらいました。 (kaisha kara tegami o moraimashita).

Cảm ơn người khác thì nói thế nào cho tự nhiên?

Dùng てくれて: 来てくれてありがとう。 (kite kurete arigatō, "cảm ơn vì đã đến"). Với người trên: 来てくださってありがとうございます。.

いただきます trước bữa ăn có liên quan không?

Có. Đó chính là いただく, "xin nhận", dùng để cảm ơn bữa ăn được nhận.