Cách dùng 随着 trong tiếng Trung: 随着…的发展 và cách viết đoạn văn

随着 (suízhe) nghĩa là "cùng với", "theo đà", "khi… thay đổi thì". Công thức hay gặp nhất: 随着 + danh từ + 的 + động từ, chủ ngữ + kết quả. Ví dụ: 随着经济的发展，人们的生活越来越好。 (Suízhe jīngjì de fāzhǎn, rénmen de shēnghuó yuè lái yuè hǎo., cùng với sự phát triển kinh tế, đời sống người dân ngày càng tốt hơn) và 随着年龄的增长，他变得更成熟了。 (Suízhe niánlíng de zēngzhǎng, tā biàn de gèng chéngshú le., tuổi càng lớn, anh ấy càng chín chắn hơn).

随着 là giới từ, cụm 随着… làm trạng ngữ nên thường đứng đầu câu (xem thêm vị trí trạng ngữ tiếng Trung). Nó dẫn ra một sự thay đổi làm điều kiện, còn vế sau nói về một thay đổi khác đi theo. Vì cả hai vế đều nói về biến đổi, 随着 rất hợp với bài viết HSK 4, HSK 5 về xã hội, công nghệ, môi trường.

Bảng công thức

Dạng	Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Cơ bản	随着 + N + 的 + V, S + …	随着科技的进步 (suízhe kējì de jìnbù)	cùng với tiến bộ khoa học
Ngắn	随着 + cụm danh từ	随着时间的推移 (suízhe shíjiān de tuīyí)	theo thời gian trôi qua
Sau chủ ngữ	S + 随着 + … + V	价格随着需求变化。 (Jiàgé suízhe xūqiú biànhuà.)	giá thay đổi theo nhu cầu
Văn viết	S + 随着 + … + 而 + V	观念随着时代的变化而变化。 (Guānniàn suízhe shídài de biànhuà ér biànhuà.)	quan niệm thay đổi theo thời đại
Kèm 越来越	随着…，S + 越来越 + A	随着天气变冷，人越来越少。 (Suízhe tiānqì biàn lěng, rén yuè lái yuè shǎo.)	trời lạnh dần, người ngày càng ít

Các thành phần đi sau 随着

Danh từ + 的 + động từ hai âm tiết

Đây là dạng chuẩn nhất. Động từ ở đây đã được dùng như danh từ chỉ quá trình. Những cụm nên thuộc lòng:

Cụm	Pinyin	Nghĩa
经济的发展	jīngjì de fāzhǎn	sự phát triển kinh tế
社会的进步	shèhuì de jìnbù	sự tiến bộ của xã hội
科技的发展	kējì de fāzhǎn	sự phát triển khoa học công nghệ
生活水平的提高	shēnghuó shuǐpíng de tígāo	mức sống được nâng cao
人口的增加	rénkǒu de zēngjiā	dân số tăng lên
年龄的增长	niánlíng de zēngzhǎng	tuổi tác tăng lên
互联网的普及	hùliánwǎng de pǔjí	sự phổ biến của internet
时间的推移	shíjiān de tuīyí	thời gian trôi qua

Một cụm chủ vị ngắn

Trong khẩu ngữ, sau 随着 có thể là một cụm chủ vị: 随着孩子长大，我们的压力也大了。 (Suízhe háizi zhǎngdà, wǒmen de yālì yě dà le., con lớn lên thì áp lực của chúng tôi cũng lớn hơn). Văn viết vẫn chuộng dạng có 的.

Danh từ chỉ thời gian, sự kiện

随着春节的到来，车票越来越难买。 (Suízhe Chūnjié de dàolái, chēpiào yuè lái yuè nán mǎi., Tết đến gần, vé xe ngày càng khó mua).

Vế sau của câu: dùng gì cho tự nhiên

Vế sau phải có chủ ngữ và thường có một từ diễn tả sự biến đổi. Các từ hay đi cùng:

• 越来越 + tính từ: ngày càng. Đây là cặp gặp nhiều nhất, xem bài cấu trúc 越来越 để nắm cả dạng 越A越B.
• 不断 + động từ: không ngừng. 随着技术的发展，产品质量不断提高。 (Suízhe jìshù de fāzhǎn, chǎnpǐn zhìliàng búduàn tígāo., chất lượng sản phẩm không ngừng nâng cao)
• 也 + động từ: cũng theo đó. 随着收入的增加，消费也在增加。 (Suízhe shōurù de zēngjiā, xiāofèi yě zài zēngjiā., thu nhập tăng, chi tiêu cũng tăng)
• 逐渐 / 渐渐: dần dần. 随着时间的推移，他渐渐忘了那件事。 (Suízhe shíjiān de tuīyí, tā jiànjiàn wàng le nà jiàn shì., thời gian trôi qua, anh ấy dần quên chuyện đó)
• động từ + 了 / 变得: chỉ kết quả đã thay đổi. 随着城市的扩大，交通变得更拥挤了。 (Suízhe chéngshì de kuòdà, jiāotōng biàn de gèng yōngjǐ le., thành phố mở rộng, giao thông đông đúc hơn)

Mẫu câu viết đoạn văn

Bài viết HSK 5 thường yêu cầu đoạn văn ngắn về một hiện tượng. 随着 rất tiện cho câu mở đoạn. Một khung bạn có thể áp dụng:

1. Câu mở với 随着: nêu bối cảnh thay đổi.
2. Câu nêu hiện tượng với 越来越 hoặc 不断.
3. Câu nêu mặt lợi, dùng 一方面 (yì fāngmiàn, một mặt).
4. Câu nêu mặt hại, dùng 另一方面 (lìng yì fāngmiàn, mặt khác).
5. Câu kết với 因此 (yīncǐ, vì vậy) hoặc 总之 (zǒngzhī, tóm lại).

Đoạn mẫu tự viết:

随着智能手机的普及，越来越多的人习惯在网上购物。 (Suízhe zhìnéng shǒujī de pǔjí, yuè lái yuè duō de rén xíguàn zài wǎngshang gòuwù., cùng với sự phổ biến của điện thoại thông minh, ngày càng nhiều người quen mua sắm trên mạng.) 一方面，网上购物节省了很多时间。 (Yì fāngmiàn, wǎngshang gòuwù jiéshěng le hěn duō shíjiān., một mặt, mua hàng qua mạng tiết kiệm nhiều thời gian.) 另一方面，有些人买了很多用不上的东西。 (Lìng yì fāngmiàn, yǒuxiē rén mǎi le hěn duō yòng bu shàng de dōngxi., mặt khác, có người mua nhiều thứ không dùng đến.) 因此，我们应该理性消费。 (Yīncǐ, wǒmen yīnggāi lǐxìng xiāofèi., vì vậy, chúng ta nên tiêu dùng có lý trí.)

Lưu ý cụm 越来越多的人 (ngày càng nhiều người): 越来越多 làm định ngữ thì phải có 的 trước danh từ.

Phân biệt 随着 với 跟着 và 根据

Từ	Ý chính	Ví dụ
随着	Một thay đổi kéo theo thay đổi khác	随着人口的增加，房价上涨了。 (dân số tăng, giá nhà lên)
跟着	Đi theo người, vật cụ thể; khẩu ngữ	你跟着我走。 (bạn đi theo tôi)
根据	Căn cứ vào, dựa vào số liệu, quy định	根据调查，…… (theo điều tra, …)

Nếu không có sự biến đổi nào, đừng dùng 随着. Câu "theo kế hoạch, mai chúng ta xuất phát" dùng 根据计划 hoặc 按照计划, không dùng 随着计划.

Lỗi người Việt hay mắc

Câu thiếu chủ ngữ vì thêm 使

Đây là lỗi kinh điển trong đề sửa câu sai. Câu 随着经济的发展，使人们的生活水平提高了 là câu sai: cụm 随着… chỉ là trạng ngữ, nên 使 không có chủ ngữ. Sửa bằng cách bỏ 使: 随着经济的发展，人们的生活水平提高了。 (Suízhe jīngjì de fāzhǎn, rénmen de shēnghuó shuǐpíng tígāo le.).

Đặt danh từ trơn sau 随着

Tiếng Việt nói "cùng với kinh tế, đời sống tốt hơn" nghe vẫn tạm được, nhưng tiếng Trung cần nói rõ sự thay đổi: dùng 随着经济的发展, đừng dừng ở 随着经济.

Dùng động từ một âm tiết sau 的

Sau 的 nên là động từ hai âm tiết: 发展, 提高, 增加, 变化. Viết 随着价格的高 là không tự nhiên; đổi thành 随着价格的上涨 (suízhe jiàgé de shàngzhǎng, giá cả tăng lên).

Bỏ 而 trong câu văn viết

Khi 随着 đứng sau chủ ngữ, văn viết hay thêm 而 trước động từ cuối để câu cân đối và rõ quan hệ "theo đó mà": 观念随着时代而变化。 (Guānniàn suízhe shídài ér biànhuà.).

Bài tập

Sửa hoặc hoàn thành câu.

1. 随着科技的发展，使我们的生活更方便了。
2. 随着天气（　）冷，穿羽绒服的人越来越多。
3. Dịch: "Cùng với tuổi tác tăng lên, sức khỏe của bà ngày càng kém."
4. Điền 随着 hoặc 根据: （　）天气预报，明天有雨。

Đáp án:

1. Bỏ 使: 随着科技的发展，我们的生活更方便了。
2. 变: 随着天气变冷，穿羽绒服的人越来越多。 (Suízhe tiānqì biàn lěng, chuān yǔróngfú de rén yuè lái yuè duō.)
3. 随着年龄的增长，奶奶的身体越来越差。 (Suízhe niánlíng de zēngzhǎng, nǎinai de shēntǐ yuè lái yuè chà.)
4. 根据: dự báo là căn cứ, không có sự biến đổi kéo theo.

Câu hỏi thường gặp

随着 thuộc trình độ HSK nào?

随着 xuất hiện nhiều trong bài đọc và bài viết từ HSK 4 trở lên. Ở cấp cao hơn bạn sẽ gặp thêm dạng 随之 (suí zhī, theo đó) trong văn viết.

随着 có đứng cuối câu được không?

Không. 随着 là giới từ nên luôn cần một thành phần theo sau. Muốn nói "theo đó" ở vế sau thì dùng 随之, ví dụ 收入增加了，消费也随之增加。 (Shōurù zēngjiā le, xiāofèi yě suí zhī zēngjiā.).

Có thể dùng 随着 trong hội thoại không?

Được, nhưng nghe hơi trang trọng. Khi nói chuyện thường ngày, người Trung Quốc hay nói 天冷了，…… hoặc dùng 越来越 trực tiếp mà không cần 随着.

随着 và 伴随着 khác gì nhau?

伴随着 (bànsuízhe) nghĩa là "đi kèm với", nhấn vào hai việc xảy ra song song, thường gặp trong văn miêu tả: 伴随着音乐，她跳起舞来。 (cô ấy nhảy theo tiếng nhạc). 随着 nhấn vào quan hệ thay đổi kéo theo.