Phân biệt 来 và 去 trong tiếng Trung: theo vị trí người nói

Phân biệt 来 (lái) và 去 (qù) trong tiếng Trung dựa vào vị trí người nói: đi về phía chỗ người nói đang ở là 来, rời chỗ người nói đến nơi khác là 去. Ví dụ: 你来我家吧。 (Nǐ lái wǒ jiā ba., "Bạn đến nhà mình chơi đi", người nói đang ở nhà), 我去学校。 (Wǒ qù xuéxiào., "Tôi đi đến trường"). Còn 走 (zǒu) không có nghĩa "đi đến đâu đó": nó là "đi bộ" hoặc "rời đi", nên câu 我走学校 là sai.

Bảng công thức

Muốn nói	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Đến chỗ người nói	来 + nơi chốn	你来我家吧。	Bạn đến nhà mình đi.
Đi đến nơi khác	去 + nơi chốn	我去超市。	Tôi đi siêu thị.
Đến/đi để làm gì	来/去 + nơi chốn + V	我去银行取钱。	Tôi ra ngân hàng rút tiền.
Về nhà, về nước	回 + nơi chốn	我回家。	Tôi về nhà.
Rời đi	走 (了)	我先走了。	Tôi về trước nhé.
Đi bộ	走路 / 走着去	我走路去学校。	Tôi đi bộ đến trường.
Đi theo hướng, theo đường	往 + hướng + 走	往前走。	Đi thẳng về phía trước.

来 và 去: nhìn từ chỗ người nói

Tiếng Việt có "đến, đi, tới, sang, qua" và ít khi bắt buộc chọn theo vị trí người nói. Tiếng Trung thì chọn rất đều: lấy chỗ người nói đang đứng (hoặc chỗ đang nhắc tới như "nhà mình") làm mốc.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa	Người nói đang ở đâu
你什么时候来越南？	Nǐ shénme shíhou lái Yuènán?	Khi nào bạn sang Việt Nam?	ở Việt Nam
我明年去中国。	Wǒ míngnián qù Zhōngguó.	Sang năm tôi sang Trung Quốc.	không ở Trung Quốc
老师来了！	Lǎoshī lái le!	Cô giáo đến rồi!	trong lớp
他去公司了。	Tā qù gōngsī le.	Anh ấy đi đến công ty rồi.	không ở công ty
你来这儿坐吧。	Nǐ lái zhèr zuò ba.	Bạn lại đây ngồi đi.	chỗ 这儿
你去那儿等我。	Nǐ qù nàr děng wǒ.	Bạn ra đằng kia đợi tôi.	không ở 那儿

Mẹo kiểm tra: nếu trong câu có thể thêm "lại đây, về phía tôi" thì dùng 来; nếu thêm được "ra đó, sang đó" thì dùng 去. 这儿 (đây) thường đi với 来, 那儿 (đó) thường đi với 去.

Đi đến chỗ người nghe: 去 hay 来?

Khi bạn nói về việc sẽ đến chỗ người nghe, cách an toàn là 去, vì bạn đang rời chỗ mình: 我明天去你家。 (Wǒ míngtiān qù nǐ jiā., "Mai mình qua nhà bạn"). Nhưng khi người nghe đang gọi, đang đợi bạn tới ngay, người Trung hay đáp bằng 来, như nhân viên quán đáp khách 来了！ (Lái le!, "Có ngay!"), hoặc 我马上来。 (Wǒ mǎshàng lái., "Tôi tới ngay"). Lúc đó người nói đã đứng sẵn ở góc nhìn của người nghe.

去 + nơi chốn: không cần giới từ

去 là động từ chuyển động, nên địa điểm đứng ngay sau, không cần thêm 到 hay 在. Muốn nói đi để làm gì, đặt động từ thứ hai ra sau địa điểm: 去 + nơi chốn + việc cần làm.

Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa
我去北京。	Wǒ qù Běijīng.	Tôi đi Bắc Kinh.
我去超市买东西。	Wǒ qù chāoshì mǎi dōngxi.	Tôi đi siêu thị mua đồ.
他来中国学习汉语。	Tā lái Zhōngguó xuéxí Hànyǔ.	Anh ấy sang Trung Quốc học tiếng Trung.
周末你去哪儿？	Zhōumò nǐ qù nǎr?	Cuối tuần bạn đi đâu?
我们坐地铁去吧。	Wǒmen zuò dìtiě qù ba.	Mình đi tàu điện ngầm nhé.

Phương tiện đi lại đứng trước 来/去: 坐飞机来 (zuò fēijī lái, "đến bằng máy bay"), 骑自行车去 (qí zìxíngchē qù, "đạp xe đi"). Thứ tự này khớp với quy tắc chung về vị trí trạng ngữ trong câu, xem bài vị trí trạng ngữ tiếng Trung.

Về nhà là 回家, không phải 去家

Khi về nơi mình thuộc về (nhà, quê, nước mình, ký túc xá), tiếng Trung dùng 回 (huí): 我回家。 (Wǒ huí jiā.), 她回越南了。 (Tā huí Yuènán le., "Cô ấy về Việt Nam rồi"). Nói 去家 nghe rất lạ.

走: đi bộ, rời đi

Người Việt học chữ 走 thường được dạy là "đi", rồi dùng nó như 去. Thật ra 走 có hai nghĩa chính, đều không cần địa điểm đích theo sau.

Nghĩa	Câu tiếng Trung	Phiên âm	Nghĩa câu
rời đi	我先走了。	Wǒ xiān zǒu le.	Tôi về trước nhé.
rời đi	他已经走了。	Tā yǐjīng zǒu le.	Anh ấy đi mất rồi.
rời đi	我们走吧！	Wǒmen zǒu ba!	Mình đi thôi!
đi bộ	我每天走路上班。	Wǒ měitiān zǒulù shàngbān.	Ngày nào tôi cũng đi bộ đi làm.
đi bộ	走十分钟就到了。	Zǒu shí fēnzhōng jiù dào le.	Đi bộ mười phút là tới.
đi theo hướng	一直往前走。	Yìzhí wǎng qián zǒu.	Cứ đi thẳng.
đi theo đường	我们走这条路吧。	Wǒmen zǒu zhè tiáo lù ba.	Mình đi đường này nhé.

Sau 走 có thể là hướng (往前, 往左) hoặc con đường (这条路), nhưng không phải nơi đến. Muốn nói "đi bộ đến trường" thì kết hợp: 我走路去学校。 hoặc 我走着去学校。 (Wǒ zǒuzhe qù xuéxiào.). Chữ 走 trong 我是走回来的。 (Wǒ shì zǒu huílai de., "Tôi đi bộ về đấy") cũng mang nghĩa đi bộ.

Câu sai	Câu đúng	Nghĩa
我走学校。	我去学校。	Tôi đi đến trường.
我走学校。	我走路去学校。	Tôi đi bộ đến trường.
他走北京了。	他去北京了。	Anh ấy đi Bắc Kinh rồi.

来 trong lời mời và cách nói đời thường

• Mời đến chỗ mình: 有空来我家玩儿吧。 (Yǒu kòng lái wǒ jiā wánr ba., "Rảnh thì sang nhà mình chơi nhé"). Người nói đứng ở "nhà mình" nên dùng 来.
• Chào đón: 欢迎你来越南！ (Huānyíng nǐ lái Yuènán!, "Chào mừng bạn đến Việt Nam!").
• Gọi món, xin thêm: 来一杯咖啡。 (Lái yì bēi kāfēi., "Cho một cốc cà phê"). 来 ở đây thay cho "cho tôi".
• Để tôi làm: 我来吧。 (Wǒ lái ba., "Để tôi làm cho"). 来 thay cho động từ cụ thể.
• Thúc giục, cổ vũ: 来，我们开始吧。 (Lái, wǒmen kāishǐ ba., "Nào, chúng ta bắt đầu thôi").

来, 去 sau động từ: bổ ngữ xu hướng

来 và 去 còn đứng sau động từ khác để chỉ hướng của hành động, vẫn theo cùng quy tắc vị trí người nói.

Về phía người nói (来)	Nghĩa	Rời người nói (去)	Nghĩa
进来	vào đây	进去	vào trong đó
出来	ra đây	出去	ra ngoài đó
回来	về đây	回去	về đó
上来	lên đây	下去	xuống dưới đó
拿来	mang lại đây	带去	mang đi

Ví dụ: người trong phòng nói 请进来。 (Qǐng jìnlai., "Mời vào"), người ngoài cửa nói 我们进去吧。 (Wǒmen jìnqu ba., "Mình vào thôi"). Khi đứng sau động từ, 来 và 去 thường đọc thanh nhẹ. Hệ thống bổ ngữ xu hướng đầy đủ có trong bài bổ ngữ tiếng Trung.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 我走学校。 → ✓ 我去学校。 走 không nhận nơi đến.
• ✗ 我去家。 → ✓ 我回家。 Về nhà dùng 回.
• ✗ 我去到超市。 → ✓ 我去超市。 Không cần 到 sau 去 trong câu thường.
• ✗ 我去买东西超市。 → ✓ 我去超市买东西。 Nơi chốn đứng ngay sau 去, việc làm đứng sau cùng.
• ✗ Đang ở Hà Nội mà nói 你什么时候去河内？ để mời bạn sang chơi → ✓ 你什么时候来河内？
• ✗ 我先去了。 khi chào ra về → ✓ 我先走了。 Rời khỏi chỗ đang ngồi dùng 走.

Bài tập nhỏ

Điền 来, 去, 走 hoặc 回:

Câu	Đề bài
1	(Bạn đang ở nhà) 明天你 ___ 我家吃饭吧。
2	下午我要 ___ 银行办事。
3	不早了，我得 ___ 了。
4	放假的时候，他 ___ 老家看父母。
5	从这儿往右 ___ ，五分钟就到。
6	Sửa câu sai: 我每天走公司。

Đáp án:

1. 明天你来我家吃饭吧。
2. 下午我要去银行办事。
3. 不早了，我得走了。
4. 放假的时候，他回老家看父母。
5. 从这儿往右走，五分钟就到。
6. 我每天去公司。 hoặc 我每天走路去公司。

Câu hỏi thường gặp

Gọi điện hẹn gặp ở chỗ bạn, nói 我来 hay 我去?

Nói 我去找你。 (Wǒ qù zhǎo nǐ., "Mình qua tìm bạn") luôn đúng. Nếu bạn ấy đang chờ và bạn sắp tới ngay, 我马上来。 cũng tự nhiên.

离开 và 走 khác nhau thế nào?

Cả hai đều là "rời đi". 离开 (líkāi) cần tân ngữ là nơi rời đi và nghe trang trọng hơn: 他离开了北京。 (Tā líkāi le Běijīng.). 走 dùng một mình trong lời nói hằng ngày.

去年 có liên quan gì tới 去 không?

Có. 去 ngoài nghĩa "đi" còn có nghĩa cũ là "đã qua", nên 去年 (qùnián) là "năm ngoái". Đây là từ cố định, bạn chỉ cần học thuộc.