Cách dùng 尽管 trong tiếng Trung: “mặc dù” và “cứ việc”

尽管 (jǐnguǎn) có hai cách dùng khác hẳn nhau. Làm liên từ, 尽管 nghĩa là "mặc dù", đứng đầu vế nêu sự thật, vế sau đi với 但是, 可是, 还是, 仍然 hoặc 也. Làm phó từ, 尽管 đứng ngay trước động từ và nghĩa là "cứ việc, cứ tự nhiên". Ví dụ: 尽管下着大雨，他还是来了。 (Jǐnguǎn xiàzhe dàyǔ, tā háishi lái le., "Mặc dù trời mưa to, anh ấy vẫn đến"), 有什么问题，你尽管问我。 (Yǒu shénme wèntí, nǐ jǐnguǎn wèn wǒ., "Có gì thắc mắc, bạn cứ hỏi tôi").

Cách nhận ra rất đơn giản: sau 尽管 là cả một vế câu rồi dấu phẩy, thì đó là "mặc dù". Sau 尽管 là một động từ trong câu mời, câu khuyên, thì đó là "cứ việc".

Bảng công thức

Nghĩa	Công thức	Ví dụ	Nghĩa ví dụ
Mặc dù… nhưng	尽管 A，但是/可是 B	尽管很累，但是他很高兴。	Mặc dù mệt nhưng anh ấy rất vui.
Mặc dù… vẫn	尽管 A，chủ ngữ + 还是/仍然/也/却 B	尽管很贵，很多人还是买了。	Dù đắt, nhiều người vẫn mua.
Đặt vế mặc dù ra sau	B，尽管 A	他每天跑步，尽管工作很忙。	Anh ấy ngày nào cũng chạy, dù công việc bận.
Dù vậy	尽管如此，B	尽管如此，我们还是要试试。	Dù vậy, chúng ta vẫn phải thử.
Cứ việc	(你) 尽管 + V	你尽管吃吧。	Bạn cứ ăn đi.
Cứ việc (thoải mái)	尽管 + V + 好了	有事尽管说好了。	Có việc gì cứ nói nhé.

Phiên âm: Jǐnguǎn hěn lèi, dànshì tā hěn gāoxìng. Jǐnguǎn hěn guì, hěn duō rén háishi mǎi le. Tā měitiān pǎobù, jǐnguǎn gōngzuò hěn máng. Jǐnguǎn rúcǐ, wǒmen háishi yào shìshi. Nǐ jǐnguǎn chī ba. Yǒu shì jǐnguǎn shuō hǎo le.

Cách đọc chữ 尽 trong 尽管

Chữ 尽 có hai âm. Trong 尽管, 尽量, 尽早 nó đọc thanh 3 là jǐn. Trong 尽力, 尽头, 尽心 nó đọc thanh 4 là jìn. Vì 尽管 gồm hai âm thanh 3 đứng liền, khi nói âm đầu đổi thành thanh 2: nghe như jínguǎn. Phiên âm trong từ điển vẫn ghi jǐnguǎn.

Nghe thử hai từ dễ lẫn: 尽管 (jǐnguǎn, "mặc dù, cứ việc") và 尽力 (jìnlì, "dốc sức").

Nghĩa 1: 尽管 là "mặc dù"

Ở nghĩa này, vế sau 尽管 là một sự thật đã có hoặc đang diễn ra. Vế còn lại nói điều trái với dự đoán. Tiếng Trung rất hay đặt phó từ 还是 (vẫn), 仍然 (vẫn, văn viết), 也 (cũng) hoặc 却 (lại) sau chủ ngữ của vế này.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
尽管他是第一次来北京，但是一点儿也不紧张。	Jǐnguǎn tā shì dì-yī cì lái Běijīng, dànshì yìdiǎnr yě bù jǐnzhāng.	Mặc dù lần đầu đến Bắc Kinh, anh ấy không hề hồi hộp.
尽管大家都反对，她仍然坚持自己的想法。	Jǐnguǎn dàjiā dōu fǎnduì, tā réngrán jiānchí zìjǐ de xiǎngfǎ.	Dù mọi người đều phản đối, cô ấy vẫn giữ ý mình.
尽管医生让他休息，他却还在工作。	Jǐnguǎn yīshēng ràng tā xiūxi, tā què hái zài gōngzuò.	Bác sĩ bảo nghỉ, vậy mà anh ấy vẫn đang làm việc.
尽管只学了半年，他的汉语已经说得很流利了。	Jǐnguǎn zhǐ xuéle bàn nián, tā de Hànyǔ yǐjīng shuō de hěn liúlì le.	Mới học nửa năm, vậy mà anh ấy đã nói tiếng Trung khá trôi chảy.
尽管天气很冷，公园里的人也不少。	Jǐnguǎn tiānqì hěn lěng, gōngyuán lǐ de rén yě bù shǎo.	Trời lạnh nhưng trong công viên vẫn đông người.

尽管 đứng trước hoặc sau chủ ngữ đều được. Khi hai vế cùng chủ ngữ, đặt 尽管 sau chủ ngữ nghe gọn hơn: 他尽管很忙，还是来帮我了。 (Tā jǐnguǎn hěn máng, háishi lái bāng wǒ le., "Anh ấy dù bận vẫn đến giúp tôi"). 尽管如此 (jǐnguǎn rúcǐ, "dù vậy") đứng đầu câu để nối với ý vừa nói trước đó, rất hay gặp trong bài viết và tin tức.

Nghĩa 2: 尽管 là "cứ việc, đừng ngại"

Ở nghĩa này, 尽管 là phó từ, đứng ngay trước động từ. Người nói khuyến khích người nghe làm một việc mà không cần lo lắng hay khách sáo. Câu thường có chủ ngữ là 你 hoặc 您, hay kết thúc bằng 吧 hoặc 好了.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
你尽管放心，我会按时完成的。	Nǐ jǐnguǎn fàngxīn, wǒ huì ànshí wánchéng de.	Bạn cứ yên tâm, tôi sẽ làm xong đúng hạn.
需要帮忙的话，尽管告诉我。	Xūyào bāngmáng dehuà, jǐnguǎn gàosu wǒ.	Cần giúp gì thì cứ bảo tôi.
想吃什么尽管点。	Xiǎng chī shénme jǐnguǎn diǎn.	Muốn ăn gì cứ gọi.
你尽管去，家里的事我来做。	Nǐ jǐnguǎn qù, jiā lǐ de shì wǒ lái zuò.	Bạn cứ đi đi, việc nhà để tôi lo.

Ba điểm cần nhớ với nghĩa "cứ việc": không dùng với động từ phủ định (không nói 尽管不去), không dùng cho việc đã xảy ra, và chỉ nói khi chính mình là người mời hoặc đồng ý. Từ đồng nghĩa trong khẩu ngữ là 只管 (zhǐguǎn): 你只管说。 (Nǐ zhǐguǎn shuō., "Bạn cứ nói").

So sánh hai câu chỉ khác nhau phần đuôi: 你尽管说。 (Nǐ jǐnguǎn shuō., "Bạn cứ nói đi") và 你尽管说得很好，但是还要多练习。 (Nǐ jǐnguǎn shuō de hěn hǎo, dànshì hái yào duō liànxí., "Mặc dù bạn nói khá tốt, vẫn cần luyện thêm"). Câu thứ hai có vế sau 但是, nên 尽管 là "mặc dù".

Phân biệt 尽管 với 虽然, 即使 và 不管

Từ	Nghĩa	Vế đi kèm là	Vế sau hay dùng
虽然 suīrán	tuy	sự thật	但是, 可是
尽管 jǐnguǎn	mặc dù (mạnh hơn); cứ việc	sự thật	但是, 还是, 仍然, 也
即使 jíshǐ	cho dù, kể cả khi	giả định	也
不管 bùguǎn	bất kể	câu có từ hỏi hoặc lựa chọn	都, 也

尽管 và 虽然

Ở nghĩa "mặc dù", hai từ gần như thay nhau được. 尽管 nhấn mạnh sự trái ngược hơn, hơi thiên văn viết và rất hay đi với 还是, 仍然. 虽然 không có nghĩa "cứ việc". Cách chọn 但是, 可是, 不过, 却 cho vế sau có ở bài cấu trúc 虽然…但是.

尽管 và 即使

Đây là cặp dễ nhầm nhất. 尽管 nói về điều có thật, 即使 nói về điều chưa chắc xảy ra. Trời đang mưa thì nói 尽管今天下雨，我们还是去了。 (Jǐnguǎn jīntiān xià yǔ, wǒmen háishi qù le., "Hôm nay dù mưa, chúng tôi vẫn đi"). Ngày mai chưa biết thì phải nói 即使明天下雨，我们也去。 (Jíshǐ míngtiān xià yǔ, wǒmen yě qù., "Cho dù mai mưa, chúng tôi cũng đi"). Bài 即使…也 và 不管 có thêm ví dụ về câu giả định.

尽管 và 不管

Cùng có chữ 管 nên người học hay đổi lẫn. 不管 đi với từ để hỏi như 多, 怎么, 谁, 什么 hoặc hai lựa chọn: 不管多忙，他都每天跑步。 (Bùguǎn duō máng, tā dōu měitiān pǎobù., "Bận đến mấy, ngày nào anh ấy cũng chạy"). 尽管 thì đi với một sự thật cụ thể: 尽管很忙，他还是每天跑步。 (Jǐnguǎn hěn máng, tā háishi měitiān pǎobù., "Dù bận, anh ấy vẫn chạy mỗi ngày").

Lỗi người Việt hay mắc

1. Ghép 尽管 với 所以: dịch thẳng "mặc dù… nên…" thành 尽管很累，所以… là sai logic. Vế sau 尽管 phải là ý trái ngược, đi với 但是, 还是.
2. Dùng 尽管 cho chuyện giả định: 尽管明天下雨 sai khi chưa biết mai có mưa không. Dùng 即使.
3. Đặt 但是 sau chủ ngữ: viết 尽管很累，他但是很高兴 là sai. 但是 luôn đứng đầu vế, còn 还是, 仍然, 却 mới đứng sau chủ ngữ.
4. Đi với từ để hỏi: 尽管多累 sai, phải là 不管多累 (bùguǎn duō lèi, "dù mệt đến đâu").
5. Nhầm 尽管 với 尽量: 你尽量来。 (Nǐ jǐnliàng lái.) là "Bạn cố gắng đến nhé", còn 你尽管来。 (Nǐ jǐnguǎn lái.) là "Bạn cứ đến, đừng ngại".

Bài tập nhỏ

Điền 尽管, 即使 hoặc 不管 vào chỗ trống.

1. ___ 他已经道歉了，她还是很生气。
2. ___ 明天下雪，比赛也照常进行。
3. ___ 谁来，我都不开门。
4. 有什么需要，你 ___ 说。
5. ___ 如此，我还是想再试一次。

Đáp án:

1. 尽管他已经道歉了，她还是很生气。 (Jǐnguǎn tā yǐjīng dàoqiàn le, tā háishi hěn shēngqì., "Dù anh ấy đã xin lỗi, cô ấy vẫn rất giận"). Lời xin lỗi là sự thật.
2. 即使明天下雪，比赛也照常进行。 (Jíshǐ míngtiān xià xuě, bǐsài yě zhàocháng jìnxíng., "Cho dù mai tuyết rơi, trận đấu vẫn diễn ra bình thường"). Chuyện ngày mai là giả định.
3. 不管谁来，我都不开门。 (Bùguǎn shéi lái, wǒ dōu bù kāi mén., "Ai đến tôi cũng không mở cửa"). Có từ để hỏi 谁.
4. 有什么需要，你尽管说。 (Yǒu shénme xūyào, nǐ jǐnguǎn shuō., "Cần gì bạn cứ nói"). Nghĩa "cứ việc".
5. 尽管如此，我还是想再试一次。 (Jǐnguǎn rúcǐ, wǒ háishi xiǎng zài shì yí cì., "Dù vậy, tôi vẫn muốn thử lại lần nữa").

Câu hỏi thường gặp

尽管 có cần đi cùng 但是 không?

Không bắt buộc. Vế sau có thể chỉ dùng 还是, 仍然, 也 hoặc 却 sau chủ ngữ. Dùng cả 但是 lẫn 还是 cũng đúng: 尽管很忙，但是他还是来了.

Có thể đặt vế 尽管 ở cuối câu không?

Được, nhất là trong văn nói khi muốn bổ sung lý do trái ngược: 我很喜欢这份工作，尽管工资不高. Lúc này vế đầu không cần 但是.

尽管 nghĩa "cứ việc" có lịch sự không?

Có, đây là cách mời thân thiện. Người bán hàng hay chủ nhà dùng để khách bớt ngại, như 您尽管试. Với cấp trên, câu vẫn ổn nếu bạn đang mời họ dùng thứ gì đó của mình.

尽管如此 và 虽然如此 khác nhau không?

Nghĩa như nhau, đều là "dù vậy". 尽管如此 phổ biến hơn trong văn viết và báo chí, 虽然如此 nghe hơi cứng.