Cấu trúc “tuy… nhưng” trong tiếng Trung: 虽然…但是 và 尽管

Cấu trúc "tuy… nhưng…" trong tiếng Trung là 虽然 + vế 1, 但是/可是 + vế 2. 虽然 (suīrán) nêu một sự thật, vế sau nói điều trái với dự đoán. Ví dụ: 虽然下雨了，但是我们还是去了。 (Suīrán xià yǔ le, dànshì wǒmen háishi qù le., "Tuy trời mưa nhưng chúng tôi vẫn đi"), 他虽然很年轻，可是经验很丰富。 (Tā suīrán hěn niánqīng, kěshì jīngyàn hěn fēngfù., "Anh ấy tuy trẻ nhưng nhiều kinh nghiệm").

Chữ "nhưng" ở vế sau có năm lựa chọn chính: 但是, 可是, 不过, 却 và 只是. Chúng khác nhau về độ mạnh, văn nói hay văn viết, và nhất là vị trí trong câu. Muốn nói mạnh hơn "tuy", tiếng Trung dùng 尽管 (jǐnguǎn, "mặc dù").

Bảng công thức

Mẫu	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Tuy… nhưng…	虽然 A，但是 B	虽然很累，但是很开心。	Tuy mệt nhưng vui
Văn nói	虽然 A，可是 B	虽然便宜，可是不好看。	Tuy rẻ nhưng không đẹp
Nhẹ nhàng	虽然 A，不过 B	虽然有点儿远，不过很安静。	Hơi xa nhưng yên tĩnh
Dùng 却	虽然 A，chủ ngữ + 却 B	虽然很晚了，他却不想睡。	Đã muộn mà anh ấy lại không muốn ngủ
Mặc dù	尽管 A，(chủ ngữ) + 也/还是 B	尽管很难，我也要试试。	Dù khó tôi cũng phải thử
Đặt vế tuy ra sau	B，虽然 A	我很喜欢这儿，虽然冬天很冷。	Tôi rất thích nơi này, dù mùa đông lạnh

Phiên âm các câu trong bảng: Suīrán hěn lèi, dànshì hěn kāixīn. Suīrán piányi, kěshì bù hǎokàn. Suīrán yǒudiǎnr yuǎn, búguò hěn ānjìng. Suīrán hěn wǎn le, tā què bù xiǎng shuì. Jǐnguǎn hěn nán, wǒ yě yào shìshi. Wǒ hěn xǐhuan zhèr, suīrán dōngtiān hěn lěng.

Cách dùng 虽然…但是/可是

虽然 đứng ở vế đầu, nêu sự thật đã có. Vế sau bắt đầu bằng 但是 hoặc 可是, rồi mới đến chủ ngữ. Hai vế cách nhau bằng dấu phẩy.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
虽然汉语很难，但是很有意思。	Suīrán Hànyǔ hěn nán, dànshì hěn yǒu yìsi.	Tiếng Trung tuy khó nhưng rất thú vị.
虽然天气不好，可是来的人很多。	Suīrán tiānqì bù hǎo, kěshì lái de rén hěn duō.	Tuy thời tiết xấu nhưng người đến rất đông.
虽然他很忙，但是每天都给妈妈打电话。	Suīrán tā hěn máng, dànshì měitiān dōu gěi māma dǎ diànhuà.	Tuy bận nhưng ngày nào anh ấy cũng gọi cho mẹ.
虽然我学了三年，可是还说得不好。	Suīrán wǒ xuéle sān nián, kěshì hái shuō de bù hǎo.	Tôi học ba năm rồi mà vẫn nói chưa tốt.
虽然价格高了一点儿，但是质量很好。	Suīrán jiàgé gāole yìdiǎnr, dànshì zhìliàng hěn hǎo.	Giá tuy cao hơn một chút nhưng chất lượng tốt.

Trong vế sau, tiếng Trung hay thêm phó từ 还是 (vẫn) hoặc 也 (cũng) để nhấn sự trái ngược, giống "vẫn" trong tiếng Việt: 但是我们还是去了. Cách dùng 也, 还 nằm ở bài phó từ 也, 都, 就, 还.

虽然 đứng trước hay sau chủ ngữ?

Đây là câu hỏi người học hay gặp nhất. Quy tắc gọn như sau:

• Hai vế cùng chủ ngữ: 虽然 đặt trước hay sau chủ ngữ đều đúng. Đặt sau chủ ngữ nghe tự nhiên hơn: 他虽然生病了，但是还去上班。 (Tā suīrán shēngbìng le, dànshì hái qù shàngbān., "Anh ấy tuy ốm nhưng vẫn đi làm").
• Hai vế khác chủ ngữ: 虽然 thường đứng đầu câu, trước chủ ngữ của vế 1: 虽然妈妈不同意，但是我还是想去。 (Suīrán māma bù tóngyì, dànshì wǒ háishi xiǎng qù., "Tuy mẹ không đồng ý nhưng tôi vẫn muốn đi").
• 但是, 可是, 不过 luôn đứng đầu vế 2, trước chủ ngữ. Không nói 我但是…

Khi chủ ngữ là một danh từ dài như 这家饭馆, đặt 虽然 sau chủ ngữ giúp câu rõ chủ đề: 这家饭馆虽然小，但是菜很好吃。 (Zhè jiā fànguǎn suīrán xiǎo, dànshì cài hěn hǎochī., "Quán này tuy nhỏ nhưng đồ ăn ngon").

Phân biệt các từ "nhưng": 但是, 可是, 不过, 却, 只是

Từ	Phiên âm	Loại từ, vị trí	Sắc thái
但是	dànshì	Liên từ, đầu vế 2	Trung tính, dùng cả văn nói và văn viết, mức chuyển ý rõ nhất
可是	kěshì	Liên từ, đầu vế 2	Thiên văn nói, hay mang chút cảm xúc tiếc, than
不过	búguò	Liên từ, đầu vế 2	Nhẹ hơn, giống "có điều", hay dùng để bổ sung hoặc góp ý khéo
却	què	Phó từ, sau chủ ngữ, trước động từ	Nhấn sự bất ngờ, giống "lại", "mà lại"
只是	zhǐshì	Đầu vế 2	Nhẹ nhất, "chỉ có điều", khuyết điểm nhỏ
然而	rán'ér	Liên từ, đầu vế 2	Văn viết, báo chí

Ví dụ cho thấy độ mạnh giảm dần:

• 这个计划很好，但是现在不能做。 (Zhège jìhuà hěn hǎo, dànshì xiànzài bù néng zuò., "Kế hoạch này hay nhưng bây giờ không làm được")
• 我很想去，可是没有时间。 (Wǒ hěn xiǎng qù, kěshì méiyǒu shíjiān., "Tôi rất muốn đi, nhưng không có thời gian")
• 你说得对，不过我还想再想想。 (Nǐ shuō de duì, búguò wǒ hái xiǎng zài xiǎngxiang., "Bạn nói đúng, có điều tôi muốn nghĩ thêm")
• 这个房间很好，只是有点儿小。 (Zhège fángjiān hěn hǎo, zhǐshì yǒudiǎnr xiǎo., "Phòng này tốt, chỉ có điều hơi nhỏ")

却 khác ba từ kia thế nào

却 là phó từ nên phải đứng sau chủ ngữ, ngay trước động từ hoặc tính từ. Nó có thể đi một mình hoặc đi cùng 但是 trong cùng câu.

• 他虽然很累，却很开心。 (Tā suīrán hěn lèi, què hěn kāixīn., "Anh ấy tuy mệt mà lại rất vui")
• 大家都来了，他却没来。 (Dàjiā dōu lái le, tā què méi lái., "Mọi người đều đến, riêng anh ấy lại không đến")
• 虽然只学了半年，但是她却说得很流利。 (Suīrán zhǐ xuéle bàn nián, dànshì tā què shuō de hěn liúlì., "Tuy mới học nửa năm nhưng cô ấy lại nói rất trôi chảy")

尽管: mạnh hơn 虽然

尽管 (jǐnguǎn) dùng như 虽然 khi nối hai vế, nhưng nhấn mạnh hơn và hay đi với 也, 还是, 仍然 ở vế sau. Hay gặp trong văn viết, tin tức, bài phát biểu.

• 尽管工作很累，他也从来不抱怨。 (Jǐnguǎn gōngzuò hěn lèi, tā yě cónglái bù bàoyuàn., "Mặc dù công việc rất mệt, anh ấy chưa bao giờ than")
• 尽管外面下着大雨，比赛还是照常进行。 (Jǐnguǎn wàimiàn xiàzhe dà yǔ, bǐsài háishi zhàocháng jìnxíng., "Mặc dù bên ngoài mưa to, trận đấu vẫn diễn ra bình thường")

尽管 còn một nghĩa khác khi đứng trước động từ: "cứ việc, cứ tự nhiên". 有问题你尽管问。 (Yǒu wèntí nǐ jǐnguǎn wèn., "Có vấn đề gì bạn cứ hỏi"). Lúc này không có vế "nhưng" nào cả.

Một biến thể văn nói là 虽说 (suīshuō): 虽说是夏天，晚上还挺凉的。 (Suīshuō shì xiàtiān, wǎnshang hái tǐng liáng de., "Tuy nói là mùa hè, buổi tối vẫn khá mát").

Phân biệt với 即使…也 và 因为…所以

虽然 nói về điều đã là sự thật. Nếu điều kiện chỉ là giả định ("cho dù có mưa"), tiếng Trung dùng 即使…也: 即使下雨，我也去。 (Jíshǐ xià yǔ, wǒ yě qù., "Cho dù có mưa tôi cũng đi"). So sánh với 虽然下雨了，我还是去了。 (trời đã mưa thật). Chi tiết ở bài cấu trúc cho dù 即使, 不管.

Cặp 因为…所以 nói nguyên nhân, kết quả thuận chiều, còn 虽然…但是 nói chuyển ý ngược chiều. Hai cặp này không bao giờ trộn với nhau. Các cặp liên từ khác được tổng hợp ở bài liên từ trong tiếng Trung.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Đặt 却 trước chủ ngữ. Sai: 虽然很累，却他很开心. Đúng: 虽然很累，他却很开心。 Người Việt quen "nhưng anh ấy" nên đưa từ nối lên đầu, mà 却 là phó từ.
2. Đặt 但是 sau chủ ngữ. Sai: 虽然很贵，我但是想买. Đúng: 虽然很贵，但是我想买。
3. Trộn 虽然 với 所以. Sai: 虽然他很努力，所以考得不好. Hai vế trái chiều phải dùng 但是: 虽然他很努力，但是考得不好。
4. Dùng 虽然 cho điều giả định. "Dù ngày mai mưa tôi cũng đi" chưa xảy ra, nên dùng 即使 hoặc 就算, không dùng 虽然.
5. Để 虽然 ở vế sau mà vẫn thêm 但是. Khi 虽然 đứng sau như lời bổ sung, câu đã đủ: 我很喜欢这个工作，虽然工资不高。 (Wǒ hěn xǐhuan zhège gōngzuò, suīrán gōngzī bù gāo, "Tôi rất thích công việc này, dù lương không cao").
6. Bỏ hẳn từ chuyển ý ở vế 2. Tiếng Việt nói "tuy mệt, vui" vẫn hiểu, nhưng tiếng Trung gần như luôn cần 但是, 可是, 却, 也 hoặc 还是 ở vế sau.

Bài tập nhỏ

Điền 但是, 却 hoặc 尽管 vào chỗ trống.

1. 虽然他是中国人，___ 不会说广东话。
2. 虽然下雪了，他 ___ 穿得很少。
3. ___ 困难很多，我们也不放弃。
4. 大家都笑了，她 ___ 哭了。
5. 这件衣服虽然好看，___ 太贵了。

Đáp án: 1. 但是 (đầu vế 2, chủ ngữ được lược). 2. 却 (sau chủ ngữ 他). 3. 尽管 (vế sau có 也). 4. 却. 5. 但是 (hoặc 可是, 不过). Đọc lại các câu đúng:

1. 虽然他是中国人，但是不会说广东话。 (Suīrán tā shì Zhōngguó rén, dànshì bú huì shuō Guǎngdōnghuà., "Anh ấy tuy là người Trung Quốc nhưng không biết nói tiếng Quảng Đông")
2. 虽然下雪了，他却穿得很少。 (Suīrán xià xuě le, tā què chuān de hěn shǎo., "Tuy tuyết rơi mà anh ấy lại mặc rất ít")
3. 尽管困难很多，我们也不放弃。 (Jǐnguǎn kùnnan hěn duō, wǒmen yě bú fàngqì., "Mặc dù nhiều khó khăn, chúng tôi cũng không bỏ cuộc")
4. 大家都笑了，她却哭了。 (Dàjiā dōu xiào le, tā què kū le., "Mọi người đều cười, cô ấy lại khóc")
5. 这件衣服虽然好看，但是太贵了。 (Zhè jiàn yīfu suīrán hǎokàn, dànshì tài guì le., "Cái áo này tuy đẹp nhưng đắt quá")

Câu hỏi thường gặp

Có thể bỏ 虽然, chỉ giữ 但是 không?

Được. Câu 汉语很难，但是很有意思 vẫn đúng và rất phổ biến trong văn nói. Thêm 虽然 khiến câu chặt chẽ hơn và báo trước cho người nghe rằng sắp có ý ngược lại.

虽然 và 尽管 khác nhau thế nào?

Khi nối hai vế, nghĩa gần như nhau, nhưng 尽管 nhấn mạnh hơn, thiên văn viết và hay đi với 也, 还是, 仍然. Ngoài ra 尽管 còn nghĩa "cứ việc" khi đứng trước động từ, còn 虽然 thì không.

但是 và 可是 dùng thay nhau được không?

Phần lớn trường hợp được. 但是 trung tính hơn, hợp với văn viết. 可是 thiên văn nói và hay đi với giọng tiếc nuối, như 我很想去，可是没时间.

却 có đứng một mình đầu câu được không?

Không. 却 là phó từ nên luôn cần chủ ngữ hoặc ngữ cảnh đứng trước, và nằm ngay trước động từ hay tính từ. Muốn mở đầu vế bằng từ chuyển ý thì dùng 但是, 可是, 不过.