Vừa… vừa… trong tiếng Trung: phân biệt 又…又 và 一边…一边

Tiếng Trung có hai cách nói "vừa… vừa…" chính. 又A又B (yòu… yòu…) dùng cho hai tính chất, trạng thái: 这家饭馆的菜又便宜又好吃。 (Zhè jiā fànguǎn de cài yòu piányi yòu hǎochī., "Món ở quán này vừa rẻ vừa ngon"). 一边A一边B (yībiān… yībiān…) dùng cho hai hành động làm cùng lúc: 他一边听音乐一边写作业。 (Tā yībiān tīng yīnyuè yībiān xiě zuòyè., "Cậu ấy vừa nghe nhạc vừa làm bài tập").

Bảng công thức

Mẫu	Ghép với	Ví dụ
Chủ ngữ + 又 + A + 又 + B	tính từ, động từ chỉ trạng thái	她又聪明又漂亮。 Tā yòu cōngming yòu piàoliang.: Cô ấy vừa thông minh vừa xinh.
Chủ ngữ + 一边 + V1 + 一边 + V2	động từ hành động	我们一边吃饭一边聊天。 Wǒmen yībiān chīfàn yībiān liáotiān.: Chúng tôi vừa ăn cơm vừa trò chuyện.
Chủ ngữ + 边 + V1 + 边 + V2	động từ ngắn, văn nói	我们边走边聊吧。 Wǒmen biān zǒu biān liáo ba.: Mình vừa đi vừa nói chuyện nhé.
Chủ ngữ + 既 + A + 又 + B	tính từ, trang trọng hơn	这个办法既简单又有效。 Zhège bànfǎ jì jiǎndān yòu yǒuxiào.: Cách này vừa đơn giản vừa hiệu quả.

又…又: vừa rẻ vừa ngon

又 đứng trước mỗi tính từ, chủ ngữ đứng trước 又 thứ nhất. Hai tính chất thường cùng chiều: cùng tốt hoặc cùng xấu.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
我又累又饿。	Wǒ yòu lèi yòu è.	Tôi vừa mệt vừa đói.
房间又小又暗。	Fángjiān yòu xiǎo yòu àn.	Căn phòng vừa nhỏ vừa tối.
这件衣服又好看又便宜。	Zhè jiàn yīfu yòu hǎokàn yòu piányi.	Cái áo này vừa đẹp vừa rẻ.
外面又刮风又下雨。	Wàimiàn yòu guā fēng yòu xià yǔ.	Bên ngoài vừa có gió vừa mưa.
他又会唱歌又会跳舞。	Tā yòu huì chànggē yòu huì tiàowǔ.	Anh ấy vừa biết hát vừa biết nhảy.

Với động từ, 又…又 thường tả một cảnh nhiều việc dồn dập: 孩子们又唱又跳。 (Háizimen yòu chàng yòu tiào., "Bọn trẻ vừa hát vừa nhảy"), 她又哭又笑。 (Tā yòu kū yòu xiào., "Cô ấy vừa khóc vừa cười").

Trong mẫu này không thêm 很 trước tính từ. Vì sao tính từ đứng một mình hay cần 很 thì xem bài tính từ làm vị ngữ và 很.

一边…一边: vừa làm vừa làm

一边 đứng trước mỗi động từ. Hai hành động diễn ra cùng một lúc và thường do cùng một người làm.

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
他一边工作一边学中文。	Tā yībiān gōngzuò yībiān xué Zhōngwén.	Anh ấy vừa đi làm vừa học tiếng Trung.
妈妈一边做饭一边看电视。	Māma yībiān zuòfàn yībiān kàn diànshì.	Mẹ vừa nấu cơm vừa xem ti vi.
不要一边开车一边打电话。	Bú yào yībiān kāichē yībiān dǎ diànhuà.	Đừng vừa lái xe vừa gọi điện.
老师一边说一边写。	Lǎoshī yībiān shuō yībiān xiě.	Thầy giáo vừa nói vừa viết.
我喜欢一边喝咖啡一边看书。	Wǒ xǐhuan yībiān hē kāfēi yībiān kàn shū.	Tôi thích vừa uống cà phê vừa đọc sách.

边…边: dạng rút gọn

Trong văn nói, nhất là với động từ một âm tiết, bỏ chữ 一: 边吃边聊 (biān chī biān liáo, "vừa ăn vừa nói chuyện"), 边听边写 (biān tīng biān xiě, "vừa nghe vừa viết").

一面…一面: dạng văn viết

Trong sách báo có thể gặp 一面: 他一面走，一面想。 (Tā yīmiàn zǒu, yīmiàn xiǎng., "Anh ấy vừa đi vừa nghĩ"). Nghĩa giống 一边…一边.

Phân biệt 又…又 và 一边…一边

	又…又	一边…一边
Đi với	tính từ, trạng thái	động từ hành động
Ý chính	có cùng lúc hai đặc điểm	làm hai việc trong cùng một khoảng thời gian
Ví dụ đúng	又便宜又好吃 (yòu piányi yòu hǎochī)	一边吃一边看 (yībiān chī yībiān kàn)
Ví dụ sai	✗ 又吃饭又看电视 (để nói vừa ăn vừa xem cùng lúc)	✗ 一边便宜一边好吃

Mẹo nhớ: hỏi "nó như thế nào?" thì dùng 又. Hỏi "người đó đang làm gì?" thì dùng 一边.

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 这个菜一边便宜一边好吃。	✓ 这个菜又便宜又好吃。	Tính chất dùng 又…又.
✗ 又很便宜又很好吃。	✓ 又便宜又好吃。	Không thêm 很 sau 又.
✗ 又便宜又难吃。	✓ 虽然便宜，但是不好吃。 Suīrán piányi, dànshì bù hǎochī.	Hai tính chất trái chiều thì dùng 虽然…但是.
✗ 一边累一边饿。	✓ 又累又饿。	累, 饿 là trạng thái, không phải hành động.
✗ 我一边做饭，他一边看电视。	✓ 我做饭的时候，他在看电视。 Wǒ zuòfàn de shíhou, tā zài kàn diànshì.	一边…一边 thường cùng một chủ ngữ.
✗ 我又吃完饭。 (ý: tôi vừa ăn xong)	✓ 我刚吃完饭。 Wǒ gāng chīwán fàn.	"Vừa mới" là 刚, không phải 又.

Lỗi cuối rất hay gặp vì tiếng Việt dùng chữ "vừa" cho cả hai nghĩa. Ngoài ra, 又 đứng một mình còn nghĩa là "lại": 他又迟到了。 (Tā yòu chídào le., "Anh ấy lại đến muộn rồi"). Các phó từ hay lẫn khác như 也, 都, 就, 还 có ở bài phó từ 也, 都, 就, 还.

Bài tập nhỏ

Chọn 又…又 hoặc 一边…一边:

1. 她 ___ 高 ___ 瘦。
2. 我们 ___ 走 ___ 说。
3. 这个手机 ___ 轻 ___ 好用。
4. 他 ___ 吃早饭 ___ 看新闻。
5. Dịch: "Căn nhà này vừa rộng vừa sạch."

Đáp án:

1. 她又高又瘦。 (Tā yòu gāo yòu shòu.)
2. 我们一边走一边说。 (Wǒmen yībiān zǒu yībiān shuō.)
3. 这个手机又轻又好用。 (Zhège shǒujī yòu qīng yòu hǎoyòng.)
4. 他一边吃早饭一边看新闻。 (Tā yībiān chī zǎofàn yībiān kàn xīnwén.)
5. 这个房子又大又干净。 (Zhège fángzi yòu dà yòu gānjìng.)

Nhớ nhanh

• Tính chất: 又 + tính từ + 又 + tính từ, không có 很.
• Hành động cùng lúc: 一边 + động từ + 一边 + động từ; văn nói rút gọn thành 边…边.
• Trang trọng: 既…又….
• "Vừa mới": 刚. "Lại": 又 đứng một mình.

Câu hỏi thường gặp

又…又 là gì?

Là cấu trúc nối hai tính chất cùng có ở một người hay một vật, nghĩa "vừa… vừa…". Ví dụ 又快又好 (yòu kuài yòu hǎo, "vừa nhanh vừa tốt").

既…又 khác 又…又 thế nào?

Nghĩa gần giống, nhưng 既 (jì) trang trọng hơn, hay gặp trong văn viết, quảng cáo, bài phát biểu. Hội thoại thường ngày dùng 又…又.

又 có ghép được ba tính chất không?

Được, thêm một lần 又 nữa: 这家店又便宜又快又好吃。 (Zhè jiā diàn yòu piányi yòu kuài yòu hǎochī., "Quán này vừa rẻ, vừa nhanh, vừa ngon"). Hai tính chất là dạng hay dùng nhất.

Tiếng Hàn nói "vừa… vừa…" thế nào?

Tiếng Hàn dùng (으)면서 cho hai hành động và 고 cho hai tính chất, chia gần giống cách phân 一边 và 又 ở đây. Xem bài ngữ pháp vừa vừa tiếng Hàn.