Từ vựng tiếng Hàn ngành đóng tàu: hàn, sơn, giàn giáo

Từ vựng tiếng Hàn ngành đóng tàu xoay quanh ba nhóm chính: bộ phận con tàu, công việc hàn và sơn, an toàn ở xưởng. Xưởng đóng tàu gọi là 조선소 (joseonso), hàn là 용접 (yongjeop), sơn là 도장 (dojang), giàn giáo là 비계 (bigye) nhưng ngoài xưởng ai cũng gọi 아시바 (asiba). Bài dưới chia từ theo đúng việc bạn sẽ làm hằng ngày, kèm câu chỉ thị hay nghe trong xưởng và những từ lóng mà sách không dạy.

Nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ visa E-7-3 ngành đóng tàu, ba nghề được nhắc nhiều nhất là thợ hàn tàu 조선용접공 (joseon yongjeopgong), thợ điện tàu 선박전기공 (seonbak jeongigong) và thợ sơn tàu 선박도장공 (seonbak dojanggong). Điều kiện tay nghề, lương tối thiểu và danh sách nghề do Bộ Tư pháp Hàn Quốc điều chỉnh theo từng đợt, nên hãy xem bản mới nhất trên HiKorea hoặc hỏi thẳng công ty tuyển dụng.

Từ chung về xưởng đóng tàu

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
조선소	joseonso	xưởng đóng tàu, nhà máy đóng tàu
조선업	joseoneop	ngành đóng tàu
선박	seonbak	tàu thuyền (từ trang trọng)
배	bae	tàu, thuyền (từ thường ngày)
협력업체	hyeomnyeogeopche	công ty thầu phụ, công ty hợp tác
원청	woncheong	công ty mẹ, nhà thầu chính
반장	banjang	tổ trưởng
직장	jikjang	quản đốc (trong xưởng)
작업복	jageopbok	quần áo bảo hộ, đồ làm việc
잔업	janeop	làm thêm giờ
특근	teukgeun	làm ngày nghỉ (thứ bảy, chủ nhật)
교대	gyodae	đổi ca

Ở các xưởng lớn, phần lớn công nhân nước ngoài làm cho công ty thầu phụ. Vì vậy hai từ 원청 và 협력업체 xuất hiện rất nhiều trong lúc phân việc và khi nói chuyện lương.

Bộ phận của con tàu

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
선체	seonche	thân tàu
선수	seonsu	mũi tàu
선미	seonmi	đuôi tàu
갑판	gappan	boong tàu
외판	oepan	tôn vỏ ngoài
격벽	gyeokbyeok	vách ngăn
이중저	ijungjeo	đáy đôi
기관실	gigwansil	buồng máy
화물창	hwamulchang	hầm hàng
탱크	taengkeu	két (két dầu, két nước dằn)
블록	beullok	block, khối thân tàu đóng sẵn
프로펠러	peuropelleo	chân vịt
닻	dat	mỏ neo
해치	haechi	nắp hầm hàng
도크	dokeu	ụ tàu
안벽	anbyeok	cầu cảng (nơi tàu neo để hoàn thiện)

Tàu hiện đại được đóng theo từng 블록 rồi cẩu vào ụ ghép lại. Bước cẩu block lên ụ gọi là 탑재 (tapjae), bước lắp ống, điện, máy móc vào tàu gọi là 의장 (uijang), lễ hạ thủy là 진수 (jinsu). Nghe tổ trưởng nói 탑재 전에 끝내요 (tapjae jeone kkeunnaeyo, "làm xong trước khi cẩu block lên ụ") là bạn biết hạn chót đang tới gần.

Từ vựng hàn tàu tiếng Hàn

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
용접공	yongjeopgong	thợ hàn
용접기	yongjeopgi	máy hàn
용접봉	yongjeopbong	que hàn
와이어	waieo	dây hàn (cuộn dây cho máy CO2)
토치	tochi	mỏ hàn, súng hàn
가접	gajeop	hàn đính
취부	chwibu	lắp ghép, căn chỉnh chi tiết trước khi hàn
비드	bideu	đường hàn, vảy hàn
그라인더	geuraindeo	máy mài
가우징	gaujing	thổi rãnh (xử lý mặt sau mối hàn)
예열	yeyeol	gia nhiệt trước khi hàn
절단	jeoldan	cắt (cắt gas, cắt plasma)
하향	hahyang	tư thế hàn bằng
수평	supyeong	tư thế hàn ngang
수직	sujik	tư thế hàn đứng
상향	sanghyang	tư thế hàn trần (ngửa mặt)

Ba kiểu hàn bạn sẽ nghe gọi tên nhiều nhất trong xưởng. Thứ nhất là CO2 용접 (CO2 yongjeop, hàn CO2). Thứ hai là 알곤 용접 (algon yongjeop, cách gọi quen miệng của hàn TIG dùng khí argon). Thứ ba là 아크 용접 (akeu yongjeop, hàn hồ quang que). Trong buổi kiểm tra tay nghề, người thi thường được hỏi làm được tư thế nào, nên hãy thuộc bốn từ 하향, 수평, 수직, 상향.

Lỗi mối hàn

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
기공	gigong	rỗ khí
균열	gyunyeol	nứt
언더컷	eondeokeot	cháy chân, khuyết cạnh
용입 불량	yongip bullyang	ngấu không đủ
슬래그	seullaegeu	xỉ hàn
스패터	seupaeteo	hạt kim loại bắn tóe
보수	bosu	sửa lại, hàn sửa

Từ vựng sơn tàu

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
도장공	dojanggong	thợ sơn
페인트	peinteu	sơn
프라이머	peuraimeo	sơn lót
블라스팅	beullaseuting	phun hạt làm sạch bề mặt
녹	nok	gỉ sét
방청	bangcheong	chống gỉ
스프레이	seupeurei	phun sơn, súng phun
붓	but	cọ sơn
롤러	rolleo	con lăn
신나	sinna	dung môi pha sơn (thinner)
도막	domak	lớp màng sơn
도막 두께	domak dukke	độ dày màng sơn
터치업	teochieop	sơn dặm
마스킹	maseuking	dán che chỗ không sơn
건조	geonjo	khô, làm khô

Thợ sơn tàu thường bị đo 도막 두께 sau mỗi lớp. Khi người kiểm tra nói 두께가 부족해요 (dukkega bujokaeyo, "màng sơn chưa đủ dày"), bạn phải sơn thêm. Còn 아직 안 말랐어요 (ajik an mallasseoyo, "chưa khô") là lời nhắc đừng sơn lớp sau vội.

Giàn giáo và làm việc trên cao

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
비계 / 아시바	bigye / asiba	giàn giáo
발판	balpan	tấm sàn thao tác
사다리	sadari	cái thang
고소 작업	goso jageop	làm việc trên cao
안전대	anjeondae	dây đai an toàn
안전고리	anjeongori	móc an toàn
크레인	keurein	cần cẩu
신호수	sinhosu	người ra hiệu cho cẩu
줄걸이	julgeori	móc cáp, buộc hàng để cẩu
지게차	jigecha	xe nâng

An toàn lao động trong xưởng đóng tàu

Rủi ro lớn nhất ở xưởng tàu nằm trong các két và khoang kín. Hãy thuộc từ 밀폐 공간 (milpye gonggan, không gian kín) trước mọi từ khác.

Tiếng Hàn	Romaja	Nghĩa
안전모	anjeonmo	mũ bảo hộ
안전화	anjeonhwa	giày bảo hộ
보안경	boangyeong	kính bảo hộ
용접면	yongjeommyeon	mặt nạ hàn
방독 마스크	bangdok maseukeu	mặt nạ phòng độc
귀마개	gwimagae	nút tai
밀폐 공간	milpye gonggan	không gian kín
산소 결핍	sanso gyeolpip	thiếu oxy
질식	jilsik	ngạt thở
환기	hwangi	thông gió
가스 측정	gaseu cheukjeong	đo khí
화기 작업	hwagi jageop	công việc có lửa (hàn, cắt)
화재 감시자	hwajae gamsija	người canh lửa
소화기	sohwagi	bình chữa cháy
추락	churak	rơi ngã từ trên cao
낙하물	nakamul	vật rơi
감전	gamjeon	điện giật
화상	hwasang	bỏng

Ở nhiều xưởng, trước khi vào két phải có người 가스 측정 và ký giấy phép làm việc 작업 허가서 (jageop heogaseo). Nếu chưa thấy ai đo khí, bạn có quyền hỏi 가스 측정했어요? (gaseu cheukjeonghaesseoyo?, "đã đo khí chưa?") rồi mới vào.

Câu chỉ thị hay nghe trong xưởng

Trong xưởng, tổ trưởng hay nói trống không bằng thể thân mật. Bạn đáp lại thì nên dùng đuôi lịch sự -요.

Câu	Romaja	Nghĩa
조심해!	josimhae!	Cẩn thận!
위험해! 비켜!	wiheomhae! bikyeo!	Nguy hiểm! Tránh ra!
올려! 내려! 스톱!	ollyeo! naeryeo! seutop!	Kéo lên! Hạ xuống! Dừng!
여기 가접해	yeogi gajeopae	Hàn đính chỗ này
그라인더로 갈아	geuraindeoro gara	Mài bằng máy mài đi
다시 해	dasi hae	Làm lại
안전대 걸어	anjeondae georeo	Móc dây an toàn vào
가스 잠가	gaseu jamga	Khóa van gas lại
환기 잘 시켜	hwangi jal sikyeo	Thông gió cho kỹ
오늘 잔업 있어요	oneul janeop isseoyo	Hôm nay có làm thêm
다 했어요	da haesseoyo	Tôi làm xong rồi
잘 모르겠어요, 다시 말해 주세요	jal moreugesseoyo, dasi malhae juseyo	Tôi chưa hiểu, anh nói lại giúp

Từ lóng gốc Nhật trong xưởng tàu

Xưởng tàu và công trường Hàn còn giữ khá nhiều từ gốc Nhật. Người lớn tuổi dùng chúng nhiều hơn từ chuẩn, nên bạn cần nghe hiểu dù không bắt buộc phải nói.

• 아시바 (asiba): giàn giáo, từ chuẩn là 비계.
• 시마이 (simai): xong việc, kết thúc, từ chuẩn là 마무리 (mamuri).
• 단도리 (dandori): chuẩn bị, sắp xếp trước, từ chuẩn là 준비 (junbi).
• 취부 (chwibu): lắp ghép trước khi hàn, gốc từ 取付 của tiếng Nhật, nay đã thành từ chuyên môn chính thức trong xưởng.

Lỗi người Việt hay mắc

• Nhầm 도장 với con dấu. 도장 vừa là "sơn phủ" vừa là "con dấu". Trong xưởng tàu, gần như luôn là sơn.
• Đọc 용접 thành "yông-chớp". Âm ㅈ giữa hai nguyên âm đọc gần "j" mềm, cuối từ là ㅂ không bật hơi: yong-jeop.
• Nói trống không với tổ trưởng. Người trên nói 해 với bạn, bạn vẫn nên đáp 네, 할게요 (ne, halgeyo, "vâng, tôi sẽ làm").
• Gật đầu khi chưa hiểu. Trong xưởng tàu, hiểu sai một câu về gas hay cẩu là chuyện an toàn. Hỏi lại bằng 다시 말해 주세요 luôn tốt hơn đoán.

Mẹo học nhanh

• Học theo việc mình làm: thợ hàn ưu tiên bảng hàn và lỗi mối hàn, thợ sơn ưu tiên bảng sơn, ai cũng phải thuộc bảng an toàn.
• Nhiều từ là từ Hán Hàn, đoán nghĩa nhờ âm Hán Việt: 선체 là "thuyền thể", 격벽 là "cách bích", 질식 là "trất tức". Xem thêm cách đoán ở bài từ Hán Hàn đoán nghĩa.
• Từ ngoại lai như 그라인더, 블라스팅, 프라이머 chỉ là tiếng Anh đọc theo kiểu Hàn. Đọc to vài lần là quen.
• Từ cơ khí và điện dùng chung với xưởng tàu (cờ lê, bu lông, dây điện) có trong bài từ vựng tiếng Hàn cơ khí, điện và ô tô. Từ giàn giáo và vật liệu có thêm ở bài từ vựng tiếng Hàn xây dựng.

Câu hỏi thường gặp

Đi Hàn làm thợ hàn tàu cần tiếng Hàn đến mức nào?

Mức tối thiểu để làm an toàn là nghe hiểu câu chỉ thị ngắn, hiểu từ an toàn và nói được câu báo cáo đơn giản. Yêu cầu chứng chỉ tiếng tùy diện visa và từng đợt tuyển, nên hãy hỏi đơn vị tuyển dụng và xem thông báo chính thức.

Visa E-7 đóng tàu khác EPS ở điểm nào?

EPS (visa E-9) tuyển lao động phổ thông qua kỳ thi tiếng Hàn EPS-TOPIK. Diện E-7-3 dành cho lao động có tay nghề, công ty Hàn mời trực tiếp và xét theo kỹ năng nghề. Bạn có thể đọc thêm về kỳ thi ở bài EPS-TOPIK là gì.

Từ nào quan trọng nhất cần thuộc ngày đầu?

Năm từ nên thuộc ngay: 조심해, 위험해, 스톱, 밀폐 공간 và 환기. Chúng liên quan trực tiếp đến tính mạng, quan trọng hơn mọi từ chuyên môn.

Có nên học từ lóng như 아시바, 시마이 không?

Nên học để nghe hiểu, vì người trong xưởng dùng hằng ngày. Khi viết báo cáo hoặc nói với nhân viên văn phòng thì dùng từ chuẩn như 비계, 마무리.