Bánh kẹo tiếng Nhật: お菓子, wagashi và cách đọc nhãn

Bánh kẹo trong tiếng Nhật gọi chung là お菓子 (okashi, bánh kẹo, đồ ăn vặt). Chữ 菓子 (kashi) là gốc, thêm お cho lịch sự. Bánh kẹo truyền thống kiểu Nhật là 和菓子 (wagashi), còn bánh kẹo kiểu phương Tây là 洋菓子 (yōgashi). Khi mua ở siêu thị hay cửa hàng tiện lợi, bạn chỉ cần nắm ba cụm trên bao bì: 賞味期限 (shōmi kigen, hạn dùng ngon nhất), 原材料名 (genzairyō-mei, tên nguyên liệu) và アレルギー (arerugī, dị ứng).

Bài này chia từ vựng theo nhóm: đồ ăn vặt hằng ngày, wagashi, bánh kiểu Tây, tên vị, chữ trên bao bì và từ dùng khi mua bánh làm quà. Mỗi từ có chữ gốc, cách đọc và nghĩa.

Các từ gọi chung: お菓子, おやつ, スナック

Từ	Cách đọc	Nghĩa và cách dùng
お菓子	okashi	bánh kẹo nói chung, từ dùng nhiều nhất
おやつ	oyatsu	bữa ăn vặt, đồ ăn xế (nói về lúc ăn, thường buổi chiều)
間食	kanshoku	ăn giữa bữa (từ trang trọng, hay gặp trong bài về sức khoẻ)
駄菓子	dagashi	kẹo bánh rẻ tiền kiểu tiệm tạp hoá cho trẻ con
スナック菓子	sunakku-gashi	snack đóng gói, khoai tây chiên, bim bim
和菓子	wagashi	bánh truyền thống Nhật
洋菓子	yōgashi	bánh kiểu Tây
お土産	omiyage	quà mang về từ chuyến đi, rất hay là bánh kẹo

Người Việt hay dịch "đồ ăn vặt" thành おやつ, nhưng おやつ nghiêng về bữa phụ. Câu おやつの時間だよ。 (Oyatsu no jikan da yo., đến giờ ăn xế rồi) nói về thời điểm. Khi chỉ món cụ thể trên kệ, người Nhật nói お菓子.

Đồ ăn vặt và bánh kẹo đóng gói hằng ngày

Từ	Cách đọc	Nghĩa
ポテトチップス	poteto chippusu	khoai tây chiên lát
せんべい	senbei	bánh gạo nướng giòn
あられ	arare	bánh gạo viên nhỏ
チョコレート	chokorēto	sô-cô-la
飴	ame	kẹo cứng
ガム	gamu	kẹo cao su
グミ	gumi	kẹo dẻo
キャラメル	kyarameru	kẹo caramen
クッキー	kukkī	bánh quy
ビスケット	bisuketto	bánh quy khô
ウエハース	uehāsu	bánh xốp
プリン	purin	bánh flan
アイス	aisu	kem que, kem ly
ゼリー	zerī	thạch

Mẹo nhớ: phần lớn đồ ăn vặt kiểu Tây viết bằng katakana và đọc gần với tiếng Anh. Nếu bạn chưa đọc trôi katakana, hãy ôn lại bảng chữ cái katakana trước khi đi siêu thị, vì kệ bánh kẹo gần như toàn chữ này.

Wagashi: tên các loại bánh truyền thống

Wagashi thường làm từ bột gạo, đậu đỏ, đường, ít dùng bơ sữa. Nhiều loại đổi theo mùa, nên tên bánh hay gắn với hoa hoặc lễ hội.

Từ	Cách đọc	Là gì
餡子	anko	nhân đậu đỏ ngọt, nền của rất nhiều wagashi
こしあん	koshian	nhân đậu đỏ lọc mịn
つぶあん	tsubuan	nhân đậu đỏ còn hạt
大福	daifuku	bánh mochi tròn nhân đậu
いちご大福	ichigo daifuku	daifuku nhân dâu tây
団子	dango	viên bột gạo xiên que
どら焼き	dorayaki	bánh rán hai lớp kẹp nhân đậu
羊羹	yōkan	thạch đậu đỏ đặc, cắt thanh
最中	monaka	vỏ bánh xốp kẹp nhân đậu
たい焼き	taiyaki	bánh hình cá nướng
煎餅	senbei	bánh gạo nướng (cách viết kanji)
桜餅	sakuramochi	bánh mochi gói lá anh đào, mùa xuân
柏餅	kashiwamochi	bánh mochi gói lá sồi, dịp Tết thiếu nhi 5/5
わらび餅	warabimochi	bánh dẻo trong, rắc bột đậu nành rang
カステラ	kasutera	bánh bông lan kiểu Nagasaki

Lưu ý: 餅 (mochi) là bánh dày làm từ gạo nếp giã, còn 大福 (daifuku) là mochi có nhân. Người Việt hay gọi mọi thứ dẻo là "mochi", nhưng trong cửa hàng, nhân viên sẽ hiểu bạn nhanh hơn nếu gọi đúng tên loại bánh.

Bánh kiểu Tây trong tiệm bánh Nhật

Từ	Cách đọc	Nghĩa
ケーキ	kēki	bánh kem, bánh ngọt
ショートケーキ	shōtokēki	bánh kem bông lan dâu tây kiểu Nhật
チーズケーキ	chīzukēki	bánh phô mai
シュークリーム	shūkurīmu	bánh su kem
ロールケーキ	rōrukēki	bánh cuộn
バウムクーヘン	baumukūhen	bánh vân gỗ nhiều lớp
マカロン	makaron	bánh macaron
焼き菓子	yakigashi	các loại bánh nướng (madeleine, financier, cookie)

Tên vị trên bao bì

Vị thường đứng sau chữ 味 (aji, vị), ví dụ 抹茶味 (matcha-aji, vị trà xanh). Bảng dưới là các vị bạn hay gặp nhất.

Từ	Cách đọc	Nghĩa
甘い	amai	ngọt
しょっぱい	shoppai	mặn
辛い	karai	cay
酸っぱい	suppai	chua
苦い	nigai	đắng
甘さ控えめ	amasa hikaeme	ít ngọt
抹茶	matcha	trà xanh bột
ほうじ茶	hōjicha	trà rang
きなこ	kinako	bột đậu nành rang
黒糖	kokutō	đường đen
塩	shio	muối, vị muối
醤油	shōyu	nước tương
のり塩	norishio	rong biển muối (vị snack)
コンソメ	konsome	vị súp thịt hầm (vị snack)
いちご	ichigo	dâu tây
期間限定	kikan gentei	phiên bản giới hạn theo mùa
地域限定	chiiki gentei	chỉ bán ở vùng đó

Đọc nhãn: hạn dùng, thành phần, dị ứng

Đây là phần nhiều người cần nhất khi mua quà cho người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người bị dị ứng. Nhãn bánh kẹo Nhật thường có một khung thông tin in sẵn, đọc theo thứ tự sau.

Chữ trên nhãn	Cách đọc	Ý nghĩa
名称	meishō	tên loại sản phẩm (ví dụ 焼菓子)
原材料名	genzairyō-mei	danh sách nguyên liệu, xếp theo khối lượng từ nhiều tới ít
内容量	naiyōryō	khối lượng hoặc số cái trong hộp
賞味期限	shōmi kigen	hạn ngon nhất, quá hạn vẫn chưa chắc hỏng
消費期限	shōhi kigen	hạn sử dụng an toàn, quá hạn thì không nên ăn
保存方法	hozon hōhō	cách bảo quản
直射日光、高温多湿を避けて保存してください	chokusha nikkō, kōon tashitsu o sakete hozon shite kudasai	tránh ánh nắng trực tiếp, nơi nóng ẩm
要冷蔵	yō reizō	cần để tủ lạnh
製造者	seizōsha	nhà sản xuất
個包装	kohōsō	đóng gói riêng từng chiếc

Hai chữ dễ nhầm nhất là 賞味期限 và 消費期限. Bánh quy, kẹo, snack để lâu thường ghi 賞味期限. Bánh tươi như daifuku, bánh kem, bánh su thường ghi 消費期限 và chỉ được vài ngày. Nếu mua quà mang về Việt Nam, hãy chọn hộp ghi 賞味期限 còn dài và có 個包装 để chia cho nhiều người.

Từ về dị ứng và chế độ ăn

Từ	Cách đọc	Nghĩa
アレルギー物質	arerugī busshitsu	chất gây dị ứng
卵	tamago	trứng
乳	nyū	sữa (thành phần từ sữa)
小麦	komugi	lúa mì
そば	soba	kiều mạch
落花生	rakkasei	đậu phộng (còn viết ピーナッツ)
えび	ebi	tôm
かに	kani	cua
くるみ	kurumi	óc chó
大豆	daizu	đậu nành
ゼラチン	zerachin	gelatin
洋酒	yōshu	rượu Tây (có trong nhiều bánh nướng)

Hai câu bạn nên biết để hỏi nhân viên: これは卵が入っていますか。 (Kore wa tamago ga haitte imasu ka., món này có trứng không) và お酒は使っていますか。 (Osake wa tsukatte imasu ka., có dùng rượu không). Trên nhãn, bạn còn hay gặp dòng kiểu 本品製造工場では、えびを含む製品を生産しています。 (Honpin seizō kōjō de wa, ebi o fukumu seihin o seisan shite imasu., nhà máy làm sản phẩm này cũng sản xuất hàng có tôm), tức là có nguy cơ lẫn chéo.

Bánh kẹo nổi tiếng Nhật Bản: nhóm nào hợp làm quà

Thay vì nhớ tên thương hiệu, bạn nên biết loại bánh nào hợp với chuyến đi và người nhận. Bảng dưới xếp theo kiểu quà.

Loại	Ví dụ	Hợp khi
Bánh nướng hộp, gói riêng	焼き菓子, バウムクーヘン, クッキー	mang về nước, chia cho đồng nghiệp, để được lâu
Wagashi để lâu	羊羹, 最中, せんべい	biếu người lớn tuổi, thích vị ít béo
Wagashi tươi	大福, わらび餅	ăn trong ngày, biếu người ở gần
Bánh kẹo theo vùng	地域限定	quà kỷ niệm chuyến đi một tỉnh
Đồ ăn vặt siêu thị	期間限定 snack, 抹茶 chocolate	quà nhỏ, rẻ, cho bạn bè trẻ

Câu dùng khi mua bánh làm quà

• お土産用のお菓子を探しています。 (Omiyage-yō no okashi o sagashite imasu., tôi đang tìm bánh kẹo làm quà)
• 日持ちはどのくらいですか。 (Himochi wa dono kurai desu ka., để được bao lâu ạ)
• 個包装になっていますか。 (Kohōsō ni natte imasu ka., có gói riêng từng cái không)
• 紙袋を三枚いただけますか。 (Kamibukuro o san-mai itadakemasu ka., cho tôi ba túi giấy được không)
• 試食できますか。 (Shishoku dekimasu ka., có được ăn thử không)

Từ 日持ち (himochi, độ để được lâu) rất hữu ích: nhân viên sẽ trả lời bằng số ngày, ví dụ 一週間です (isshūkan desu, một tuần). Nếu cần ôn cách đếm ngày và số lượng, xem bài số đếm tiếng Nhật.

Lỗi người Việt hay gặp

• Coi 賞味期限 là hạn chót tuyệt đối. Hạn này nói về chất lượng ngon nhất. Hạn an toàn là 消費期限.
• Đọc 菓子 thành "kashi" trong mọi từ ghép. Khi đứng sau từ khác, âm k thường hoá g: wagashi, yōgashi, dagashi, yakigashi.
• Đọc 辛い thành "tsurai". Cùng chữ Hán nhưng khi nói về vị thì đọc karai (cay), tsurai là "khổ sở".
• Bỏ qua chữ 乳 trong danh sách nguyên liệu. Người dị ứng sữa cần để ý cả 乳製品, 脱脂粉乳, バター.

Nếu bạn đang gom từ chủ đề du lịch, có thể đọc tiếp từ vựng tiếng Nhật chủ đề du lịch để biết cách hỏi giá, gửi đồ và mua vé.

Câu hỏi thường gặp

Đồ ăn vặt tiếng Nhật là gì?

Từ chung là お菓子 (okashi). Nếu nói về bữa ăn vặt buổi chiều thì dùng おやつ (oyatsu). Snack đóng gói như khoai tây chiên gọi là スナック菓子.

Wagashi và yōgashi khác nhau thế nào?

Wagashi là bánh truyền thống Nhật, chủ yếu từ gạo, đậu đỏ, đường. Yōgashi là bánh kiểu Tây, dùng bơ, sữa, trứng, bột mì như bánh kem, bánh su.

Mua bánh kẹo Nhật làm quà mang về Việt Nam nên chọn loại nào?

Chọn hộp ghi 賞味期限 còn dài, có 個包装 và không cần 要冷蔵. Bánh nướng, senbei, yōkan thường đáp ứng được cả ba điều này.

Làm sao biết bánh có rượu không?

Tìm chữ 洋酒, ラム酒, ブランデー hoặc アルコール trong 原材料名. Nhiều tiệm còn dán nhãn nhỏ ghi 洋酒使用.