Mua thuốc ở Nhật: tên thuốc, cách đọc 用法・用量 và câu hỏi dược sĩ

Mua thuốc ở Nhật không cần đơn thì đến ドラッグストア (doraggusutoa, drugstore) hoặc 薬局 (yakkyoku, nhà thuốc). Thuốc không kê đơn gọi là 市販薬 (shihan-yaku). Phần lớn thuốc cảm, đau đầu, đau bụng nằm trên kệ để tự chọn; riêng nhóm thuốc mạnh hơn phải hỏi dược sĩ 薬剤師 (yakuzaishi) ở quầy. Câu cần thuộc nhất: 頭が痛いんですが、何かいい薬はありますか。 (Atama ga itai n desu ga, nanika ii kusuri wa arimasu ka., "Tôi bị đau đầu, có thuốc nào hợp không ạ?").

Bài này gom tên các loại thuốc hay mua, cách đọc nhãn 用法・用量 (yōhō yōryō, cách dùng và liều), câu tả triệu chứng với dược sĩ và các câu nhân viên hay hỏi. Nếu bệnh nặng hoặc kéo dài, bạn cần đi khám; từ vựng phần đó có ở bài đi khám bệnh tiếng Nhật.

Drugstore, nhà thuốc và nhà thuốc nhận đơn

Từ	Cách đọc	Nghĩa
ドラッグストア	doraggusutoa	cửa hàng thuốc kiêm mỹ phẩm, đồ dùng
薬局	yakkyoku	nhà thuốc
調剤薬局	chōzai yakkyoku	nhà thuốc bán theo đơn của bác sĩ
処方箋	shohōsen	đơn thuốc
お薬手帳	okusuri techō	sổ ghi thuốc đã dùng
薬剤師	yakuzaishi	dược sĩ
登録販売者	tōroku hanbaisha	nhân viên bán thuốc có đăng ký
市販薬	shihan-yaku	thuốc không kê đơn

Bốn nhóm thuốc không kê đơn ghi trên hộp

Hộp thuốc ở Nhật in rõ nhóm của thuốc. Nhóm quyết định bạn tự lấy trên kệ được hay phải hỏi ở quầy.

Nhãn	Cách đọc	Ý nghĩa khi mua
要指導医薬品	yōshidō iyakuhin	phải gặp dược sĩ trực tiếp, nghe giải thích rồi mới mua
第1類医薬品	dai ichi rui iyakuhin	chỉ dược sĩ bán; nhiều nơi để hộp mẫu hoặc thẻ trên kệ, bạn mang ra quầy
指定第2類医薬品	shitei dai ni rui iyakuhin	nhóm 2 cần lưu ý thêm, để gần quầy
第2類医薬品	dai ni rui iyakuhin	thuốc cảm, giảm đau thông thường, tự chọn được
第3類医薬品	dai san rui iyakuhin	vitamin, thuốc nhẹ, tự chọn được

Nếu tối muộn cửa hàng không có dược sĩ, quầy thuốc nhóm 1 thường đóng và có biển 薬剤師不在 (yakuzaishi fuzai, dược sĩ vắng mặt). Khi đó bạn chỉ mua được nhóm 2 và 3.

Tên các loại thuốc hay mua

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
風邪薬	kazegusuri	thuốc cảm
解熱鎮痛薬	genetsu chintsūyaku	thuốc hạ sốt giảm đau
頭痛薬	zutsūyaku	thuốc đau đầu
咳止め	sekidome	thuốc ho
鼻炎薬	bien-yaku	thuốc viêm mũi, dị ứng mũi
胃腸薬	ichōyaku	thuốc dạ dày, tiêu hóa
下痢止め	geridome	thuốc cầm tiêu chảy
便秘薬	benpiyaku	thuốc táo bón
酔い止め	yoidome	thuốc say xe
目薬	megusuri	thuốc nhỏ mắt
湿布	shippu	miếng dán giảm đau
かゆみ止め	kayumidome	thuốc chống ngứa
虫刺され	mushisasare	côn trùng cắn (ghi trên thuốc bôi)
絆創膏	bansōkō	băng cá nhân
漢方薬	kanpōyaku	thuốc Đông y kiểu Nhật
ビタミン剤	bitaminzai	thuốc vitamin

Đuôi 止め (-dome) nghĩa là "chặn": 咳止め chặn ho, 下痢止め chặn tiêu chảy, 酔い止め chặn say. Thấy chữ này trên hộp là đoán ra công dụng.

Thuốc giảm đau ở Nhật hay ghi tên hoạt chất bằng katakana. Ba tên gặp nhiều nhất: アセトアミノフェン (asetoaminofen, paracetamol), イブプロフェン (ibupurofen, ibuprofen) và ロキソプロフェン (rokisopurofen, loxoprofen). Biết tên hoạt chất giúp bạn tìm được loại tương đương với thuốc quen dùng ở Việt Nam.

Dạng thuốc

Từ	Cách đọc	Nghĩa
錠剤	jōzai	viên nén
カプセル	kapuseru	viên nang
顆粒	karyū	thuốc cốm
粉薬	konagusuri	thuốc bột
シロップ	shiroppu	siro
塗り薬	nurigusuri	thuốc bôi
軟膏	nankō	thuốc mỡ
貼り薬	harigusuri	thuốc dán
点鼻薬	tenbiyaku	thuốc xịt, nhỏ mũi

Đọc nhãn 用法・用量 và lưu ý trên hộp

Mặt sau hộp và tờ hướng dẫn 添付文書 (tenpu bunsho) có bốn mục chính. Đó là 効能・効果 (kōnō kōka, công dụng), 用法・用量 (cách dùng, liều), 成分 (seibun, thành phần) và 使用上の注意 (shiyōjō no chūi, lưu ý khi dùng). Bảng liều thường trông như sau:

Trên nhãn	Cách đọc	Nghĩa
1回2錠	ikkai ni jō	mỗi lần 2 viên
1日3回	ichinichi sankai	ngày 3 lần
食後	shokugo	sau bữa ăn
食前	shokuzen	trước bữa ăn
食間	shokkan	giữa hai bữa (khoảng 2 giờ sau ăn)
就寝前	shūshinmae	trước khi ngủ
頓服	tonpuku	uống khi cần, khi có triệu chứng
成人（15歳以上）	seijin (jūgo-sai ijō)	người lớn (từ 15 tuổi)
服用しないこと	fukuyō shinai koto	không được uống
服用間隔は4時間以上おくこと	fukuyō kankaku wa yojikan ijō oku koto	các lần uống cách nhau ít nhất 4 giờ

Câu cảnh báo quan trọng hay in trên thuốc cảm và thuốc dị ứng: 服用後、乗物又は機械類の運転操作をしないでください。 (Fukuyō-go, norimono mata wa kikairui no unten sōsa o shinaide kudasai., "Sau khi uống, không lái xe hay vận hành máy móc."). Ai làm ở xưởng hoặc lái xe nên hỏi loại 眠くならない薬 (nemuku naranai kusuri, thuốc không gây buồn ngủ).

Câu tả triệu chứng với dược sĩ

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
熱があります。	Netsu ga arimasu.	Tôi bị sốt.
喉が痛いです。	Nodo ga itai desu.	Tôi đau họng.
咳が出ます。	Seki ga demasu.	Tôi bị ho.
鼻水が出ます。	Hanamizu ga demasu.	Tôi sổ mũi.
お腹が痛いです。	Onaka ga itai desu.	Tôi đau bụng.
下痢をしています。	Geri o shite imasu.	Tôi bị tiêu chảy.
胃がもたれます。	I ga motaremasu.	Tôi bị đầy bụng, khó tiêu.
目がかゆいです。	Me ga kayui desu.	Tôi ngứa mắt.
きのうからです。	Kinō kara desu.	Từ hôm qua.
眠くならない薬はありますか。	Nemuku naranai kusuri wa arimasu ka.	Có thuốc không gây buồn ngủ không?
子ども用はありますか。	Kodomo-yō wa arimasu ka.	Có loại cho trẻ em không?
妊娠中です。	Ninshin-chū desu.	Tôi đang mang thai.
授乳中です。	Junyū-chū desu.	Tôi đang cho con bú.
ほかの薬を飲んでいます。	Hoka no kusuri o nonde imasu.	Tôi đang uống thuốc khác.
1日何回飲みますか。	Ichinichi nankai nomimasu ka.	Một ngày uống mấy lần?
食前ですか、食後ですか。	Shokuzen desu ka, shokugo desu ka.	Uống trước hay sau ăn?

Tên bộ phận cơ thể như họng, dạ dày, khớp gối có ở bài từ vựng bộ phận cơ thể tiếng Nhật. Ghép tên bộ phận với が痛いです là đủ nói phần lớn cơn đau.

Dược sĩ và nhân viên thường hỏi gì

Câu hỏi	Cách đọc	Nghĩa
どんな症状ですか。	Donna shōjō desu ka.	Triệu chứng thế nào?
いつからですか。	Itsu kara desu ka.	Bị từ khi nào?
アレルギーはありますか。	Arerugī wa arimasu ka.	Bạn có dị ứng gì không?
ほかに飲んでいる薬はありますか。	Hoka ni nonde iru kusuri wa arimasu ka.	Bạn có đang uống thuốc nào khác không?
車の運転はしますか。	Kuruma no unten wa shimasu ka.	Bạn có lái xe không?
ポイントカードはお持ちですか。	Pointo kādo wa omochi desu ka.	Bạn có thẻ tích điểm không?
袋はご利用ですか。	Fukuro wa goriyō desu ka.	Bạn có cần túi không?

Hai câu cuối là câu thu ngân hỏi ở mọi cửa hàng. Trả lời ngắn いいえ、大丈夫です (iie, daijōbu desu, không cần ạ) hoặc お願いします (onegai shimasu, cho tôi xin).

Lỗi người Việt hay gặp

• Hiểu 食間 là "trong bữa ăn". Chữ 間 dễ gây nhầm, nhưng 食間 nghĩa là giữa hai bữa, lúc bụng đã trống.
• Uống cùng lúc thuốc cảm và thuốc giảm đau. Nhiều thuốc cảm tổng hợp ở Nhật đã có sẵn hoạt chất giảm đau. Đọc mục 成分 hoặc hỏi dược sĩ trước khi uống thêm.
• Chỉ đọc chữ to trên hộp. Chữ to thường là tên thương mại; công dụng thật ở mục 効能・効果.
• Đưa liều cho trẻ theo liều người lớn. Bảng liều chia theo độ tuổi; nhiều thuốc ghi 15歳未満は服用しないこと (jūgo-sai miman wa fukuyō shinai koto, dưới 15 tuổi không dùng).

Câu hỏi thường gặp

Mua thuốc ở Nhật có cần đơn không?

Thuốc không kê đơn (市販薬) thì không cần. Thuốc theo đơn bác sĩ phải mua ở 調剤薬局 kèm 処方箋.

Drugstore Nhật và 薬局 khác nhau thế nào?

Drugstore bán cả thuốc, mỹ phẩm, đồ ăn, đồ gia dụng; nhiều cửa hàng có quầy bán thuốc theo đơn bên trong. 薬局 thường nhỏ hơn và tập trung vào thuốc, nhất là thuốc theo đơn.

Thuốc hạ sốt tiếng Nhật là gì?

Là 解熱剤 (genetsuzai) hoặc 解熱鎮痛薬 (hạ sốt giảm đau). Nếu quen dùng paracetamol, tìm hộp ghi アセトアミノフェン trong mục thành phần.

Không nói được tiếng Nhật thì mua thế nào?

Chỉ vào chỗ đau và nói ここが痛いです (koko ga itai desu, chỗ này đau), hoặc cho dược sĩ xem tên hoạt chất bạn cần viết bằng katakana.