Từ vựng tiếng Nhật về xe đạp: bộ phận xe, đăng ký chống trộm và luật đi đường

Xe đạp tiếng Nhật là 自転車 (jitensha, “xe đạp”). Xe đạp chợ có giỏ phía trước người Nhật gọi là ママチャリ (mamachari, “xe đạp đi chợ của các bà mẹ”), xe trợ lực điện là 電動自転車 (dendō jitensha, “xe đạp điện trợ lực”). Sống ở Nhật, ngoài tên bộ phận để đi sửa xe, bạn còn cần ba nhóm từ khác: đăng ký chống trộm (防犯登録), bãi giữ xe (駐輪場) và luật đi đường. Từ tháng 4 năm 2026, người đi xe đạp từ 16 tuổi vi phạm luật có thể bị phạt bằng vé xanh, nên phần luật trong bài này đáng đọc kỹ.

Bài từ vựng tiếng Nhật ô tô và lái xe đã có vài từ xe đạp cơ bản. Bài này đi sâu vào đời sống đi xe đạp hằng ngày.

Các loại xe đạp

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
自転車	jitensha	xe đạp
ママチャリ	mamachari	xe đạp đi chợ có giỏ
電動アシスト自転車	dendō ashisuto jitensha	xe đạp trợ lực điện
子ども乗せ自転車	kodomo nose jitensha	xe đạp có ghế chở trẻ em
ロードバイク	rōdo baiku	xe đạp đua đường trường
マウンテンバイク	maunten baiku	xe đạp địa hình
折りたたみ自転車	oritatami jitensha	xe đạp gấp
中古自転車	chūko jitensha	xe đạp cũ
シェアサイクル	shea saikuru	xe đạp thuê công cộng

Tên bộ phận xe đạp tiếng Nhật

Phần lớn tên bộ phận mượn tiếng Anh và viết bằng katakana, nên đọc được katakana là đã đoán được một nửa. Nếu còn chậm, ôn lại bài bảng chữ cái katakana.

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
ハンドル	handoru	tay lái, ghi đông
サドル	sadoru	yên xe
ペダル	pedaru	bàn đạp
チェーン	chēn	xích
タイヤ	taiya	lốp
チューブ	chūbu	săm
バルブ	barubu	van bơm
ブレーキ	burēki	phanh
ベル	beru	chuông
ライト	raito	đèn
かご	kago	giỏ xe
荷台	nidai	baga sau
スタンド	sutando	chân chống
泥よけ	doroyoke	chắn bùn
反射板	hanshaban	tấm phản quang
ギア	gia	líp, số
鍵	kagi	khoá
ワイヤーロック	waiyā rokku	khoá dây
空気入れ	kūkiire	bơm xe

Xe ở Nhật thường có sẵn khoá vòng gắn ở bánh sau. Nhiều người khoá thêm dây vào cột hoặc khung giữ xe, vì xe đạp là món đồ bị trộm rất nhiều.

Đăng ký chống trộm (防犯登録)

Ở Nhật, người dùng xe đạp có nghĩa vụ đăng ký chống trộm theo luật. Khi mua xe mới ở cửa hàng, nhân viên thường làm luôn thủ tục, dán tem lên khung và đưa bạn một phiếu lưu. Phí đăng ký khác nhau theo tỉnh, thành.

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
防犯登録	bōhan tōroku	đăng ký chống trộm
防犯登録カード	bōhan tōroku kādo	thẻ, phiếu đăng ký
控え	hikae	liên lưu, bản giữ lại
登録番号	tōroku bangō	số đăng ký
名義変更	meigi henkō	sang tên
登録抹消	tōroku masshō	huỷ đăng ký
譲渡証明書	jōto shōmeisho	giấy chứng nhận chuyển nhượng
身分証明書	mibun shōmeisho	giấy tờ tuỳ thân
在留カード	zairyū kādo	thẻ cư trú

Hai tình huống du học sinh và thực tập sinh hay gặp:

• Mua lại xe cũ của người quen. Xin người bán ghi giấy chuyển nhượng (譲渡証明書) và đưa phiếu đăng ký cũ. Không có giấy này, bạn khó đăng ký lại và dễ bị nghi là xe ăn cắp.
• Bị cảnh sát dừng hỏi. Cảnh sát hay dừng người đi xe đạp để kiểm tra số đăng ký, gọi là 職務質問 (shokumu shitsumon). Hãy bình tĩnh, đưa thẻ cư trú và nói xe là của mình.

Câu	Romaji	Nghĩa
防犯登録をお願いします。	Bōhan tōroku o onegai shimasu.	Cho tôi đăng ký chống trộm.
これは私の自転車です。	Kore wa watashi no jitensha desu.	Đây là xe đạp của tôi.
友達から譲ってもらいました。	Tomodachi kara yuzutte moraimashita.	Tôi được bạn nhượng lại.
帰国するので、登録を抹消したいです。	Kikoku suru node, tōroku o masshō shitai desu.	Tôi sắp về nước nên muốn huỷ đăng ký.

Bãi giữ xe và xe bị cẩu

Ở ga tàu và khu mua sắm, để xe ngoài khu vực quy định rất dễ bị dán giấy cảnh báo rồi bị thu về bãi tạm giữ. Muốn lấy lại phải mang giấy tờ đến nơi giữ xe và nộp phí.

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
駐輪場	chūrinjō	bãi giữ xe đạp
駐輪禁止	chūrin kinshi	cấm đỗ xe đạp
有料	yūryō	có thu phí
無料	muryō	miễn phí
定期利用	teiki riyō	gửi theo tháng
一時利用	ichiji riyō	gửi theo lượt
放置自転車	hōchi jitensha	xe đạp bỏ, để sai chỗ
撤去	tekkyo	thu dọn, cẩu đi
保管所	hokanjo	nơi tạm giữ xe
返還手数料	henkan tesūryō	phí nhận lại xe

Câu	Romaji	Nghĩa
ここに自転車を止めてもいいですか。	Koko ni jitensha o tomete mo ii desu ka.	Tôi để xe ở đây được không?
自転車が撤去されたみたいです。	Jitensha ga tekkyo sareta mitai desu.	Hình như xe đạp của tôi bị cẩu đi rồi.
保管所はどこですか。	Hokanjo wa doko desu ka.	Nơi giữ xe ở đâu ạ?

Luật đi xe đạp ở Nhật cần biết

Theo luật giao thông Nhật, xe đạp được tính là xe, nên nguyên tắc là đi trên lòng đường, bên trái. Chỉ được đi trên vỉa hè khi có biển cho phép, khi là trẻ em hoặc người cao tuổi, hoặc khi đường quá nguy hiểm; lúc đó phải đi sát phía lòng đường, chậm và nhường người đi bộ.

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
車道	shadō	lòng đường
歩道	hodō	vỉa hè
左側通行	hidarigawa tsūkō	đi bên trái
歩行者優先	hokōsha yūsen	ưu tiên người đi bộ
一時停止	ichiji teishi	dừng hẳn (biển 止まれ)
信号無視	shingō mushi	vượt đèn đỏ
二人乗り	futari nori	chở hai người
並進	heishin	đi hàng ngang
傘差し運転	kasasashi unten	vừa đi vừa che ô
ながらスマホ	nagara sumaho	vừa đi vừa dùng điện thoại
無灯火	mutōka	không bật đèn
飲酒運転	inshu unten	đi xe khi đã uống rượu
ヘルメット	herumetto	mũ bảo hiểm
努力義務	doryoku gimu	nghĩa vụ cố gắng (khuyến khích, không phạt)
青切符	aokippu	vé phạt xanh
反則金	hansokukin	tiền phạt vi phạm

Vé phạt xanh từ tháng 4 năm 2026

Từ ngày 1 tháng 4 năm 2026, người đi xe đạp từ 16 tuổi trở lên vi phạm một số lỗi sẽ bị lập vé xanh và nộp tiền phạt hành chính. Một số mức đã được công bố:

Lỗi	Tiếng Nhật	Tiền phạt
Vừa đi vừa dùng điện thoại	ながらスマホ	12.000 yên
Vào chắn tàu đang đóng	遮断踏切立ち入り	7.000 yên
Vượt đèn đỏ	信号無視	6.000 yên
Đi ngược chiều, đi vỉa hè sai luật	逆走	6.000 yên
Vừa đi vừa che ô	傘差し運転	5.000 yên
Đeo tai nghe	イヤホン	5.000 yên
Không bật đèn ban đêm	無灯火	5.000 yên
Chở hai người, đi hàng ngang	二人乗り	3.000 yên

Đi xe khi đã uống rượu không nằm trong hệ thống vé xanh mà bị xử lý hình sự, nặng hơn nhiều. Mũ bảo hiểm từ tháng 4 năm 2023 là nghĩa vụ cố gắng cho mọi người đi xe đạp: chưa bị phạt nhưng được khuyến khích đội. Chở trẻ nhỏ bằng ghế chuyên dụng được phép theo quy định từng địa phương, còn chở bạn ngồi baga thì vi phạm.

Đi sửa xe: từ và câu dùng ở tiệm

Tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
自転車屋	jitenshaya	tiệm xe đạp
修理	shūri	sửa chữa
パンク	panku	thủng săm, xẹp lốp
パンク修理	panku shūri	vá săm
点検	tenken	kiểm tra, bảo dưỡng
交換	kōkan	thay mới
見積もり	mitsumori	báo giá

Câu	Romaji	Nghĩa
パンクしたので、直してもらえますか。	Panku shita node, naoshite moraemasu ka.	Xe bị thủng săm, anh sửa giúp được không?
タイヤの空気が抜けています。	Taiya no kūki ga nukete imasu.	Lốp bị xì hơi.
ブレーキが効きません。	Burēki ga kikimasen.	Phanh không ăn.
チェーンが外れました。	Chēn ga hazuremashita.	Xích bị tuột.
変な音がします。	Hen na oto ga shimasu.	Xe kêu lạ.
サドルを少し下げてください。	Sadoru o sukoshi sagete kudasai.	Hạ yên xuống một chút giúp tôi.
修理代はいくらですか。	Shūridai wa ikura desu ka.	Tiền sửa bao nhiêu ạ?
空気入れを貸してもらえますか。	Kūkiire o kashite moraemasu ka.	Cho tôi mượn bơm được không?

Khi bị mất xe

Nếu xe bị trộm, đến đồn cảnh sát nhỏ gần nhà (交番 (kōban, “đồn cảnh sát khu vực”)) và báo mất. Mang theo phiếu đăng ký chống trộm vì cảnh sát cần số đăng ký để tra xe.

Câu	Romaji	Nghĩa
自転車を盗まれました。	Jitensha o nusumaremashita.	Tôi bị lấy trộm xe đạp.
盗難届を出したいです。	Tōnan todoke o dashitai desu.	Tôi muốn trình báo mất trộm.
鍵をなくしました。	Kagi o nakushimashita.	Tôi làm mất chìa khoá xe.

Lỗi người Việt hay mắc

• Đi xe đạp như đi xe máy ở Việt Nam. Ở Nhật xe đi bên trái, phải dừng hẳn ở biển 止まれ, không lạng lách qua người đi bộ trên vỉa hè.
• Vừa đi vừa che ô, nghe nhạc. Ở Việt Nam rất bình thường, ở Nhật đều là lỗi bị phạt.
• Mua xe cũ không lấy giấy. Xe mua lại không có phiếu đăng ký hay giấy chuyển nhượng là nguồn rắc rối lớn nhất khi bị cảnh sát hỏi.
• Bỏ xe lại khi về nước. Xe bỏ lại thành 放置自転車, vẫn đứng tên bạn. Nên huỷ đăng ký, bán hoặc nhờ tiệm xử lý trước khi đi.
• Nhầm 止める và 止まる. 自転車を止める là dừng, đỗ xe (có tân ngữ), 自転車が止まる là xe tự dừng lại.

Mới sang Nhật, thường bạn phải lo chuyện nhà ở trước rồi mới mua xe. Từ vựng thuê phòng có ở bài thuê nhà tiếng Nhật.

Câu hỏi thường gặp

Xe đạp tiếng Nhật là gì?

Xe đạp là 自転車 (jitensha). Xe đạp đi chợ có giỏ gọi là ママチャリ, xe trợ lực điện là 電動アシスト自転車 hay nói gọn 電動自転車.

Ở Nhật có bắt buộc đăng ký xe đạp không?

Có. Đăng ký chống trộm 防犯登録 là nghĩa vụ của người dùng xe đạp. Cửa hàng thường làm khi bán xe mới; mua xe cũ thì cần giấy chuyển nhượng để đăng ký lại.

Đi xe đạp ở Nhật có phải đội mũ bảo hiểm không?

Từ tháng 4 năm 2023, đội mũ là nghĩa vụ cố gắng (努力義務) với mọi người đi xe đạp. Hiện không bị phạt khi không đội, nhưng nên đội để an toàn.

Đi xe đạp dùng điện thoại ở Nhật bị phạt bao nhiêu?

Theo hệ thống vé xanh áp dụng từ tháng 4 năm 2026 cho người từ 16 tuổi, lỗi vừa đi vừa dùng điện thoại bị phạt 12.000 yên. Nếu gây nguy hiểm, có thể bị xử lý hình sự.