Tiếng Trung công xưởng: từ vựng nhà máy, mẫu câu giao tiếp và hội thoại có pinyin

Tiếng Trung công xưởng là nhóm từ và câu dùng hằng ngày trong nhà máy: nhà máy là 工厂 (gōngchǎng), phân xưởng là 车间 (chējiān), dây chuyền sản xuất là 生产线 (shēngchǎnxiàn), tăng ca là 加班 (jiābān), kiểm tra chất lượng là 质检 (zhìjiǎn), hàng lỗi là 不良品 (bùliángpǐn), máy hỏng là 机器坏了 (jīqì huài le). Người làm ở xưởng cần khoảng 150–200 từ theo công việc của mình và vài chục câu cố định để báo cáo, xin nghỉ, báo sự cố. Bài này gom từ vựng theo khu vực trong xưởng (nhân sự, ca làm, sản xuất, chất lượng, máy móc, an toàn, kho, văn phòng xưởng, riêng xưởng giày), mẫu câu giao tiếp, hai đoạn hội thoại, và cách học cho người đang đi làm.

Nhiều nhà máy ở Việt Nam có vốn Đài Loan, nơi quản lý viết chữ phồn thể và dùng một số từ khác đại lục. Chỗ nào khác nhau, bảng ghi cả hai.

Chức danh và bộ phận trong xưởng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
厂长	chǎngzhǎng	giám đốc nhà máy, xưởng trưởng
经理	jīnglǐ	quản lý, trưởng bộ phận
主管	zhǔguǎn	chủ quản, người phụ trách
课长	kèzhǎng	trưởng phòng, trưởng bộ phận (cách gọi hay gặp ở xưởng Đài Loan)
组长	zǔzhǎng	tổ trưởng
线长	xiànzhǎng	trưởng chuyền
干部	gànbù	cán bộ, người làm quản lý
工人	gōngrén	công nhân
员工	yuángōng	nhân viên
技术员	jìshùyuán	kỹ thuật viên
翻译	fānyì	phiên dịch
新人	xīnrén	người mới
生产部	shēngchǎnbù	bộ phận sản xuất
品管部 / 质检部	pǐnguǎnbù / zhìjiǎnbù	bộ phận quản lý chất lượng (Đài Loan hay nói 品管, đại lục hay nói 质检)
仓库	cāngkù	kho
人事部	rénshìbù	phòng nhân sự
采购部	cǎigòubù	phòng thu mua

Giờ làm, ca kíp, chấm công

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
上班	shàngbān	đi làm, vào ca
下班	xiàbān	tan ca
白班	báibān	ca ngày
夜班	yèbān	ca đêm
倒班	dǎobān	đổi ca, làm luân ca
加班	jiābān	tăng ca
打卡	dǎkǎ	chấm công, quẹt thẻ
休息	xiūxi	nghỉ ngơi
请假	qǐngjià	xin nghỉ
病假	bìngjià	nghỉ ốm
迟到	chídào	đi muộn
早退	zǎotuì	về sớm
旷工	kuànggōng	nghỉ không phép
工资	gōngzī	lương
加班费	jiābānfèi	tiền tăng ca

Sản xuất và đơn hàng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
生产	shēngchǎn	sản xuất
生产线	shēngchǎnxiàn	dây chuyền sản xuất
流水线	liúshuǐxiàn	dây chuyền (dạng băng chuyền)
工序	gōngxù	công đoạn
产量	chǎnliàng	sản lượng
目标	mùbiāo	chỉ tiêu, mục tiêu
订单	dìngdān	đơn hàng
交期	jiāoqī	ngày giao hàng
赶货	gǎnhuò	chạy hàng (làm gấp cho kịp giao)
出货	chūhuò	xuất hàng
样品	yàngpǐn	hàng mẫu
原料	yuánliào	nguyên liệu
物料	wùliào	vật tư
半成品	bànchéngpǐn	bán thành phẩm
成品	chéngpǐn	thành phẩm
包装	bāozhuāng	đóng gói
数量	shùliàng	số lượng

Chất lượng và hàng lỗi

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
质量 / 品质	zhìliàng / pǐnzhì	chất lượng
检查	jiǎnchá	kiểm tra
标准	biāozhǔn	tiêu chuẩn
合格	hégé	đạt, hợp quy cách
不合格	bù hégé	không đạt
不良品	bùliángpǐn	hàng lỗi
次品	cìpǐn	hàng thứ phẩm, hàng lỗi
返工	fǎngōng	làm lại
报废	bàofèi	huỷ bỏ, loại bỏ
尺寸	chǐcun	kích thước
颜色不对	yánsè bù duì	sai màu
客诉	kèsù	khiếu nại của khách hàng

Máy móc, sự cố, bảo trì

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
机器	jīqì	máy móc
设备	shèbèi	thiết bị
开机	kāijī	bật máy
关机	guānjī	tắt máy
停机	tíngjī	dừng máy
坏了	huài le	hỏng rồi
维修	wéixiū	sửa chữa
保养	bǎoyǎng	bảo dưỡng
零件	língjiàn	linh kiện
模具	mújù	khuôn
电源	diànyuán	nguồn điện
漏油	lòu yóu	rò dầu
卡住了	kǎzhù le	bị kẹt

An toàn lao động

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
注意安全	zhùyì ānquán	chú ý an toàn
小心	xiǎoxīn	cẩn thận
危险	wēixiǎn	nguy hiểm
禁止吸烟	jìnzhǐ xīyān	cấm hút thuốc
安全帽	ānquánmào	mũ bảo hộ
手套	shǒutào	găng tay
口罩	kǒuzhào	khẩu trang
工作服	gōngzuòfú	quần áo bảo hộ, đồng phục
受伤	shòushāng	bị thương
消防	xiāofáng	phòng cháy chữa cháy
安全出口	ānquán chūkǒu	lối thoát hiểm

Biển báo trong xưởng thường chỉ có chữ, không có pinyin. Nhận mặt các chữ 禁止 (cấm), 危险 (nguy hiểm), 小心 (cẩn thận), 出口 (lối ra) là việc nên làm trong tuần đầu.

Kho và văn phòng xưởng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
仓管	cāngguǎn	thủ kho
入库	rùkù	nhập kho
出库	chūkù	xuất kho
库存	kùcún	tồn kho
盘点	pándiǎn	kiểm kê
领料	lǐngliào	lĩnh vật tư
报表	bàobiǎo	bảng báo cáo
生产计划	shēngchǎn jìhuà	kế hoạch sản xuất
签字	qiānzì	ký tên
确认	quèrèn	xác nhận
开会	kāihuì	họp

Từ vựng văn phòng thuần tuý (phòng ban, hợp đồng, email, tuyển dụng) có ở bài từ vựng công việc tiếng Trung.

Từ vựng xưởng giày

Xưởng giày chia theo công đoạn, và mỗi công đoạn có tên riêng mà quản lý gọi hằng ngày:

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
鞋厂	xiéchǎng	xưởng giày
裁断	cáiduàn	cắt (công đoạn chặt, cắt vật liệu)
针车	zhēnchē	may (công đoạn may mũ giày; cũng chỉ máy may), cách gọi hay dùng ở xưởng Đài Loan
成型	chéngxíng	gò, ráp đế (công đoạn tạo hình giày)
鞋面	xiémiàn	mũ giày
鞋底	xiédǐ	đế giày
鞋带	xiédài	dây giày
鞋楦	xiéxuàn	phom giày
皮料	píliào	da (vật liệu)
胶水	jiāoshuǐ	keo
刷胶	shuājiāo	quét keo
开胶	kāijiāo	bong keo
线头	xiàntóu	đầu chỉ thừa
号码	hàomǎ	size, số giày
双	shuāng	đôi (lượng từ)

Tên công đoạn và vật liệu mỗi xưởng gọi hơi khác nhau. Tuần đầu nên chép lại đúng những từ tổ trưởng dùng, kèm tên tiếng Việt mà công nhân trong chuyền gọi.

Câu giao tiếp tiếng Trung trong công xưởng

Báo cáo công việc

Câu	Pinyin	Nghĩa
今天做了八百双。	Jīntiān zuò le bābǎi shuāng.	Hôm nay làm được 800 đôi.
还差两百个。	Hái chà liǎngbǎi ge.	Còn thiếu 200 cái.
这批货什么时候出？	Zhè pī huò shénme shíhou chū?	Lô hàng này khi nào xuất?
材料不够了。	Cáiliào bù gòu le.	Hết vật liệu rồi / không đủ vật liệu.
我做完了，下一步做什么？	Wǒ zuòwán le, xià yī bù zuò shénme?	Tôi làm xong rồi, bước tiếp theo làm gì?

Báo sự cố, hàng lỗi

Câu	Pinyin	Nghĩa
这台机器坏了。	Zhè tái jīqì huài le.	Máy này hỏng rồi.
机器卡住了，请技术员来看一下。	Jīqì kǎzhù le, qǐng jìshùyuán lái kàn yīxià.	Máy bị kẹt, nhờ kỹ thuật viên đến xem giúp.
这些是不良品。	Zhèxiē shì bùliángpǐn.	Mấy cái này là hàng lỗi.
尺寸不对，要返工。	Chǐcun bù duì, yào fǎngōng.	Sai kích thước, phải làm lại.
有人受伤了，快来！	Yǒu rén shòushāng le, kuài lái!	Có người bị thương, đến nhanh!

Xin nghỉ, tăng ca, đổi ca

Câu	Pinyin	Nghĩa
明天我想请一天假。	Míngtiān wǒ xiǎng qǐng yī tiān jià.	Mai tôi muốn xin nghỉ một ngày.
我生病了，今天不能上班。	Wǒ shēngbìng le, jīntiān bù néng shàngbān.	Tôi bị ốm, hôm nay không đi làm được.
今天要加班吗？加到几点？	Jīntiān yào jiābān ma? Jiā dào jǐ diǎn?	Hôm nay có tăng ca không? Tăng tới mấy giờ?
下个星期我上夜班。	Xià ge xīngqī wǒ shàng yèbān.	Tuần sau tôi làm ca đêm.
我可以跟他换班吗？	Wǒ kěyǐ gēn tā huànbān ma?	Tôi đổi ca với anh ấy được không?

Câu quản lý hay nói

Câu	Pinyin	Nghĩa
动作快一点。	Dòngzuò kuài yīdiǎn.	Làm nhanh tay lên.
按照标准做。	Ànzhào biāozhǔn zuò.	Làm theo tiêu chuẩn.
做好了拿给我看。	Zuòhǎo le ná gěi wǒ kàn.	Làm xong mang cho tôi xem.
听懂了吗？	Tīngdǒng le ma?	Nghe hiểu chưa?
不要玩手机。	Bùyào wán shǒujī.	Đừng nghịch điện thoại.

Khi chưa nghe rõ, đừng gật đầu cho qua. Hai câu cứu nguy: 请再说一遍。 (Qǐng zài shuō yī biàn. Xin nói lại một lần) và 请说慢一点。 (Qǐng shuō màn yīdiǎn. Xin nói chậm một chút).

Hội thoại tiếng Trung công xưởng

Hội thoại 1: báo máy hỏng

• A (công nhân): 组长，三号机器又停了。 Zǔzhǎng, sān hào jīqì yòu tíng le. Tổ trưởng ơi, máy số 3 lại dừng rồi.
• B (tổ trưởng): 什么问题？ Shénme wèntí? Vấn đề gì?
• A: 好像是卡住了，我不敢动。 Hǎoxiàng shì kǎzhù le, wǒ bù gǎn dòng. Hình như bị kẹt, tôi không dám động vào.
• B: 对，先关机，我叫技术员来。 Duì, xiān guānjī, wǒ jiào jìshùyuán lái. Đúng rồi, tắt máy trước đi, tôi gọi kỹ thuật viên.
• A: 那我先做别的工序吗？ Nà wǒ xiān zuò bié de gōngxù ma? Vậy tôi làm công đoạn khác trước nhé?
• B: 好，你先去帮忙包装。 Hǎo, nǐ xiān qù bāngmáng bāozhuāng. Được, cậu sang phụ đóng gói.

Hội thoại 2: hỏi tăng ca

• A: 课长，这个星期要加班吗？ Kèzhǎng, zhège xīngqī yào jiābān ma? Trưởng bộ phận ơi, tuần này có tăng ca không?
• B: 要，订单很急，每天加两个小时。 Yào, dìngdān hěn jí, měitiān jiā liǎng ge xiǎoshí. Có, đơn hàng gấp, mỗi ngày tăng hai tiếng.
• A: 星期六也要上班吗？ Xīngqīliù yě yào shàngbān ma? Thứ Bảy cũng phải đi làm à?
• B: 星期六上半天。 Xīngqīliù shàng bàn tiān. Thứ Bảy làm nửa ngày.
• A: 好的，我知道了。 Hǎo de, wǒ zhīdào le. Vâng, tôi biết rồi.

Tiếng Trung bồi trong công xưởng: dùng được tới đâu

"Tiếng Trung bồi" là ghi cách đọc bằng chữ Việt, ví dụ ghi 加班 là "chia ban" hay 谢谢 là "xia xia". Cách này giúp nói được vài câu trong tuần đầu, nhưng có ba giới hạn:

• Mất thanh điệu. Chữ Việt không ghi được thanh của tiếng Trung, nên cùng một cách ghi có thể là nhiều từ khác nhau. 买 (mǎi, mua) và 卖 (mài, bán) chỉ khác thanh; ghi bồi thì cả hai đều thành "mai".
• Sai âm. Các âm zh, ch, sh, z, c, s, j, q, x, ü không có tương ứng chính xác trong tiếng Việt, nên người nghe phải đoán.
• Không mở rộng được. Thuộc 50 câu bồi vẫn không tự ghép được câu thứ 51 và không tra được từ điển.

Học pinyin mất khoảng hai đến ba tuần nếu mỗi ngày dành 20–30 phút, sau đó mọi từ mới đều đọc đúng được. Bảng âm và cách đọc ở bài bảng pinyin đầy đủ; lỗi phát âm người Việt hay mắc ở bài 6 lỗi pinyin.

Cách tự học tiếng Trung công xưởng khi đang đi làm

1. Tuần 1–3: pinyin và số đếm. Trong xưởng, số xuất hiện liên tục: sản lượng, mã máy, size, giờ. Số và cách đọc giờ ở bài số đếm tiếng Trung.
2. Làm sổ từ riêng. Mỗi ngày ghi 5 từ nghe được ở chuyền, hỏi phiên dịch hoặc tra từ điển để có chữ Hán và pinyin. Sau ba tháng có khoảng 300 từ đúng việc mình làm, sát hơn bất kỳ sách nào.
3. Thuộc câu theo tình huống, bắt đầu từ các bảng câu ở trên: báo cáo, báo lỗi, xin nghỉ.
4. Luyện nghe bằng chính giọng quản lý. Nếu được phép, ghi lại các câu giao việc lặp lại hằng ngày để nghe lại. Giọng thật trong xưởng thường nhanh và có âm địa phương, khác file nghe giáo trình.
5. Học chữ phồn thể nếu làm xưởng Đài Loan. Bảng biểu, thông báo sẽ viết 品質, 倉庫, 機器 thay cho 品质, 仓库, 机器. Khác biệt hai hệ chữ ở bài chữ giản thể và phồn thể.
6. Muốn lên tổ trưởng, văn phòng xưởng hoặc phiên dịch: học có hệ thống theo giáo trình tới HSK 3–4. Cách chọn giáo trình ở bài giáo trình tiếng Trung cho người mới bắt đầu; tiếng Trung buôn bán, văn phòng ở bài giáo trình tiếng Trung thương mại.

Chọn sách tiếng Trung công xưởng

Sách chủ đề công xưởng bán ở Việt Nam khá nhiều, chất lượng không đều. Một cuốn dùng được phải có: chữ Hán, pinyin có dấu thanh (không chỉ phiên âm bồi), file nghe, và từ vựng chia theo bộ phận hoặc ngành (may mặc, giày da, điện tử, cơ khí). Sách chỉ in phiên âm tiếng Việt thì chỉ dùng được như sổ tay tra nhanh, không dùng để học.