Tiếng Trung ngành tóc: từ vựng cắt, uốn, nhuộm và câu tư vấn khách

Trong tiếng Trung, cắt tóc là 剪头发 (jiǎn tóufa), gội đầu là 洗头 (xǐtóu), uốn tóc là 烫发 (tàngfà), nhuộm tóc là 染发 (rǎnfà). Tiệm tóc gọi là 理发店 (lǐfàdiàn) hoặc 美发店 (měifàdiàn). Câu thợ hỏi nhiều nhất là 您想剪什么样的？ (Nín xiǎng jiǎn shénme yàng de?, anh/chị muốn cắt kiểu gì?), còn câu khách nói nhiều nhất là 剪短一点 (jiǎn duǎn yìdiǎn, cắt ngắn bớt một chút). Bài này chia từ vựng theo đúng thứ tự một lượt làm tóc: dịch vụ, kiểu tóc, màu và chất tóc, dụng cụ, rồi tới mẫu câu cho thợ và cho khách.

Bài hợp với hai nhóm người: thợ tóc ở Việt Nam hay phục vụ khách Trung Quốc, Đài Loan, và người Việt đang sống hoặc đi du lịch ở đó cần tự nói được mình muốn cắt thế nào.

Từ vựng các dịch vụ làm tóc

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
理发	lǐfà	cắt tóc (từ chung, hay dùng cho nam)
剪发	jiǎnfà	cắt tóc
修剪	xiūjiǎn	tỉa, sửa lại cho gọn
洗头	xǐtóu	gội đầu
洗剪吹	xǐ jiǎn chuī	gói gội, cắt, sấy
吹干	chuīgān	sấy khô
造型	zàoxíng	tạo kiểu
烫发	tàngfà	uốn tóc
拉直	lāzhí	duỗi thẳng
染发	rǎnfà	nhuộm tóc
挑染	tiāorǎn	nhuộm highlight (nhuộm từng lọn)
漂发	piǎofà	tẩy tóc
补染	bǔrǎn	nhuộm dặm chân tóc
护发	hùfà	dưỡng tóc, phục hồi tóc
头皮护理	tóupí hùlǐ	chăm sóc da đầu
头部按摩	tóubù ànmó	mát xa đầu
接发	jiēfà	nối tóc
刮胡子	guā húzi	cạo râu

Ba chữ cần nhớ trước: 剪 (jiǎn, cắt bằng kéo), 烫 (tàng, uốn bằng nhiệt) và 染 (rǎn, nhuộm). Ghép với 发 (fà, tóc) là ra tên dịch vụ. Người biết Hán Việt sẽ nhận ra 理发 là "lý phát", 染发 là "nhiễm phát".

Gói 洗剪吹 là cách gọi rất phổ biến ở tiệm tóc Trung Quốc, nghĩa là gội, cắt rồi sấy trọn một lượt. Khi khách hỏi giá, nhiều tiệm báo theo gói này.

Từ vựng các bộ phận của tóc và chất tóc

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
头发	tóufa	tóc
头皮	tóupí	da đầu
发根	fàgēn	chân tóc
发尾	fàwěi	đuôi tóc, ngọn tóc
刘海	liúhǎi	tóc mái
鬓角	bìnjiǎo	tóc mai
发质	fàzhì	chất tóc
发量	fàliàng	độ dày, lượng tóc
干枯	gānkū	khô xơ
分叉	fēnchà	chẻ ngọn
油性头皮	yóuxìng tóupí	da đầu dầu
头皮屑	tóupíxiè	gàu
白头发	bái tóufa	tóc bạc
掉发	diàofà	rụng tóc

Thợ tóc nên thuộc nhóm này vì phần tư vấn gần như luôn bắt đầu bằng chất tóc: 您的发质有点干。 (Nín de fàzhì yǒudiǎn gān., tóc anh/chị hơi khô). 发量 cũng hay gặp, nhất là khi khách than tóc mỏng: 我发量少。 (Wǒ fàliàng shǎo., tóc tôi ít).

Tên các kiểu tóc nữ

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
长发	chángfà	tóc dài
中长发	zhōngchángfà	tóc dài ngang vai
短发	duǎnfà	tóc ngắn
波波头	bōbōtóu	tóc bob
齐刘海	qí liúhǎi	mái bằng
空气刘海	kōngqì liúhǎi	mái thưa
直发	zhífà	tóc thẳng
卷发	juǎnfà	tóc xoăn
大波浪	dà bōlàng	xoăn sóng lớn
羊毛卷	yángmáojuǎn	xoăn len, xoăn nhỏ
马尾	mǎwěi	tóc đuôi ngựa
丸子头	wánzitóu	búi tóc tròn
编发	biānfà	tết tóc

Tên các kiểu tóc nam

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
寸头	cùntóu	đầu đinh, cắt sát
平头	píngtóu	đầu húi cua (đỉnh phẳng)
两边推短	liǎngbiān tuī duǎn	hai bên cắt ngắn bằng tông đơ
渐变	jiànbiàn	kiểu fade, chuyển dần từ ngắn lên dài
背头	bèitóu	tóc vuốt ngược ra sau
中分	zhōngfēn	rẽ ngôi giữa
侧分	cèfēn	rẽ ngôi lệch
狼尾	lángwěi	kiểu wolf cut, gáy để dài
锡纸烫	xīzhǐtàng	uốn giấy bạc (kiểu xoăn nam)

Tên kiểu tóc theo mốt thay đổi nhanh, và mỗi tiệm gọi hơi khác nhau. Cách chắc nhất vẫn là đưa ảnh rồi nói 我想剪成这样。 (Wǒ xiǎng jiǎn chéng zhèyàng., tôi muốn cắt thành thế này), sau đó dùng các từ trên để chỉnh chi tiết.

Màu nhuộm hay gặp

Tên màu trong tiếng Trung thường kết thúc bằng 色 (sè). Khi nhuộm tóc, các màu hay được hỏi gồm những màu sau. 黑色 (hēisè, đen), 棕色 (zōngsè, nâu), 栗色 (lìsè, nâu hạt dẻ), 茶色 (chásè, nâu trà), 金色 (jīnsè, vàng kim), 灰色 (huīsè, xám), 酒红色 (jiǔhóngsè, đỏ rượu vang). Muốn nói đậm hay nhạt, thêm 深 (shēn) hoặc 浅 (qiǎn) phía trước: 浅棕色 (qiǎn zōngsè, nâu sáng). Bảng màu đầy đủ có trong bài từ vựng màu sắc tiếng Trung.

Dụng cụ và sản phẩm trong tiệm tóc

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
剪刀	jiǎndāo	kéo
牙剪	yájiǎn	kéo tỉa (kéo răng cưa)
推子	tuīzi	tông đơ
梳子	shūzi	lược
吹风机	chuīfēngjī	máy sấy tóc
卷发棒	juǎnfàbàng	máy uốn xoăn
直板夹	zhíbǎnjiā	máy duỗi, máy là tóc
围布	wéibù	khăn choàng cắt tóc
洗发水	xǐfàshuǐ	dầu gội
护发素	hùfàsù	dầu xả
发膜	fàmó	kem ủ tóc
发蜡	fàlà	sáp vuốt tóc
发胶	fàjiāo	keo xịt tóc
染发剂	rǎnfàjì	thuốc nhuộm

Mẫu câu cho thợ tóc tư vấn khách

Đón khách và hỏi nhu cầu

• 欢迎光临！ (Huānyíng guānglín!, xin chào quý khách)
• 您今天想做什么？ (Nín jīntiān xiǎng zuò shénme?, hôm nay anh/chị muốn làm gì?)
• 您想剪什么样的？ (Nín xiǎng jiǎn shénme yàng de?, anh/chị muốn cắt kiểu gì?)
• 剪短还是只修一下？ (Jiǎn duǎn háishi zhǐ xiū yíxià?, cắt ngắn hay chỉ tỉa lại?)
• 有照片吗？ (Yǒu zhàopiàn ma?, anh/chị có ảnh mẫu không?)

Khi gội và cắt

• 先洗头吧。 (Xiān xǐtóu ba., mình gội đầu trước nhé)
• 水温合适吗？ (Shuǐwēn héshì ma?, nước vừa chưa ạ?)
• 力度可以吗？ (Lìdù kěyǐ ma?, lực tay vậy được chưa ạ?)
• 这样的长度可以吗？ (Zhèyàng de chángdù kěyǐ ma?, độ dài thế này được chưa?)
• 刘海要剪吗？ (Liúhǎi yào jiǎn ma?, có cắt mái không ạ?)

Khi tư vấn uốn, nhuộm

• 您的发质有点干，建议做个护理。 (Nín de fàzhì yǒudiǎn gān, jiànyì zuò ge hùlǐ., tóc anh/chị hơi khô, nên làm thêm phục hồi)
• 这个颜色很适合您。 (Zhège yánsè hěn shìhé nín., màu này rất hợp với anh/chị)
• 烫发大概需要两个小时。 (Tàngfà dàgài xūyào liǎng ge xiǎoshí., uốn mất khoảng hai tiếng)
• 三天内不要洗头。 (Sān tiān nèi bú yào xǐtóu., trong ba ngày đừng gội đầu)

Khi xong việc

• 您看看满意吗？ (Nín kànkan mǎnyì ma?, anh/chị xem có ưng không?)
• 要不要喷点发胶？ (Yào bu yào pēn diǎn fàjiāo?, có xịt chút keo không ạ?)

Câu dặn kiêng gội sau khi uốn chỉ là ví dụ ngôn ngữ. Thời gian kiêng cụ thể tùy loại thuốc tiệm dùng, thợ nên nói theo hướng dẫn của sản phẩm.

Mẫu câu cho khách đi cắt tóc

Phần này dành cho bạn khi ngồi ghế khách ở Trung Quốc hay Đài Loan.

• 我想剪头发。 (Wǒ xiǎng jiǎn tóufa., tôi muốn cắt tóc)
• 剪短一点。 (Jiǎn duǎn yìdiǎn., cắt ngắn bớt một chút)
• 只修一下发尾。 (Zhǐ xiū yíxià fàwěi., chỉ tỉa đuôi tóc thôi)
• 不要剪太短。 (Bú yào jiǎn tài duǎn., đừng cắt ngắn quá)
• 两边剪短，上面留长一点。 (Liǎngbiān jiǎn duǎn, shàngmiàn liú cháng yìdiǎn., hai bên cắt ngắn, phần trên để dài hơn)
• 刘海剪到眉毛。 (Liúhǎi jiǎn dào méimao., mái cắt tới lông mày)
• 我想染成浅棕色。 (Wǒ xiǎng rǎn chéng qiǎn zōngsè., tôi muốn nhuộm nâu sáng)
• 水有点烫。 (Shuǐ yǒudiǎn tàng., nước hơi nóng)
• 轻一点。 (Qīng yìdiǎn., nhẹ tay chút)
• 不用吹了。 (Bú yòng chuī le., không cần sấy đâu)
• 一共多少钱？ (Yígòng duōshao qián?, tổng bao nhiêu tiền?)

Ở nhiều tiệm tóc Trung Quốc, thợ hay mời khách làm thẻ hội viên, gọi là 办卡 (bàn kǎ). Nếu không muốn, bạn chỉ cần nói 不用了，谢谢。 (Bú yòng le, xièxie., thôi không cần, cảm ơn).

Từ ngữ ở Đài Loan khác gì

Đài Loan dùng chữ phồn thể, nên 发 viết thành 髮: cắt tóc là 剪髮, uốn là 燙髮, nhuộm là 染髮, tóc mái viết là 瀏海. Âm đọc chữ 髮 ở Đài Loan thường là fǎ (thanh ba), khác fà ở đại lục. Dầu gội ở Đài Loan hay gọi là 洗髮精 (xǐfǎjīng), dầu xả là 潤髮乳 (rùnfǎrǔ). Tiệm tóc thường gọi là 髮廊 (fǎláng) hoặc 美髮院 (měifǎyuàn). Nếu bạn chưa quen hai lối chữ, đọc thêm bài giản thể và phồn thể.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Nhầm hai nghĩa của 烫. Chữ 烫 vừa là uốn tóc, vừa là nóng bỏng tay. Khi nằm gội mà nước nóng, nói 水太烫了。 (Shuǐ tài tàng le.). Thợ nghe 烫 trong câu có 水 sẽ hiểu ngay là nước nóng.
2. Đọc 发 thành fā. Chữ 发 có hai âm: fā trong 发生 (xảy ra), fà trong 头发. Riêng 头发 trong khẩu ngữ đại lục đọc nhẹ thành tóufa.
3. Nói "cắt ngắn" theo trật tự tiếng Việt. Tiếng Trung đặt mức độ sau tính từ: 剪短一点, không nói 剪一点短.
4. Dùng 理发 cho mọi dịch vụ. 理发 chủ yếu là cắt và sửa tóc. Uốn, nhuộm, duỗi phải gọi đúng tên dịch vụ.
5. Dịch "tóc mái" bằng 前面的头发. Câu đó vẫn hiểu được, nhưng thợ quen từ 刘海 hơn nhiều.

Mẹo nhớ nhanh

Gom theo bộ: chữ có bộ đao (刀) thường dính tới việc cắt, như 剪 có 刀 nằm ở dưới. Học thêm các bộ thủ tiếng Trung sẽ giúp đoán nghĩa nhanh hơn. Một cách nữa là học theo cặp đối: 长发 và 短发, 直发 và 卷发, 深 và 浅. Thợ tóc nên dán một tờ mẫu câu ngay ở gương, mỗi ngày đọc to vài câu với khách thật là nhớ nhanh nhất.

Câu hỏi thường gặp

Cắt tóc tiếng Trung nói thế nào cho tự nhiên?

Khẩu ngữ hay nói 剪头发 (jiǎn tóufa) hoặc gọn hơn là 剪头 (jiǎn tóu). 理发 nghe trang trọng hơn một chút và hay xuất hiện trên biển hiệu.

Thợ tóc nên học bao nhiêu từ là đủ phục vụ khách?

Khoảng 60 đến 80 từ trong bài cộng 20 mẫu câu là đủ để hỏi nhu cầu, báo thời gian và chốt kiểu. Phần còn lại khách và thợ thường trao đổi qua ảnh.

Kiểu tóc tiếng Trung tra ở đâu?

Từ chung cho kiểu tóc là 发型 (fàxíng). Gõ 发型 kèm tên kiểu, ví dụ 短发发型, trên công cụ tìm kiếm tiếng Trung sẽ ra rất nhiều ảnh mẫu kèm tên gọi đang thịnh hành.

Gội đầu dưỡng sinh tiếng Trung là gì?

Có thể nói 头疗 (tóuliáo), tức liệu trình chăm sóc da đầu, hoặc mô tả cụ thể bằng 洗头 cộng 头部按摩.