Từ vựng tiếng Trung xuất nhập cảnh: visa, tờ khai và câu hỏi ở cửa khẩu

Hai từ quan trọng nhất khi qua cửa khẩu Trung Quốc là 护照 (hùzhào, hộ chiếu) và 签证 (qiānzhèng, thị thực, visa). Nhập cảnh là 入境 (rùjìng), xuất cảnh là 出境 (chūjìng), gộp lại thành 出入境 (chūrùjìng). Ở cửa khẩu bạn gặp hai lực lượng: 边检 (biānjiǎn, biên phòng, kiểm tra giấy tờ) và 海关 (hǎiguān, hải quan, kiểm tra hành lý). Câu biên phòng hỏi nhiều nhất là 你来中国做什么？ (nǐ lái Zhōngguó zuò shénme, bạn sang Trung Quốc làm gì?).

Bài này dành cho người đi công tác, du lịch, thăm thân. Nội dung đi theo thứ tự thực tế: chuẩn bị hồ sơ visa, điền đơn, xếp hàng ở quầy biên phòng, qua hải quan. Từ vựng về khai báo hàng hoá, thuế và mã HS cho dân xuất nhập khẩu nằm ở bài từ vựng tiếng Trung hải quan.

Từ vựng giấy tờ và hồ sơ visa

Từ	Pinyin	Nghĩa
护照	hùzhào	hộ chiếu
签证	qiānzhèng	thị thực, visa
签证申请表	qiānzhèng shēnqǐngbiǎo	đơn xin visa
申请人	shēnqǐngrén	người nộp đơn
照片	zhàopiàn	ảnh
邀请函	yāoqǐnghán	thư mời
机票预订单	jīpiào yùdìngdān	xác nhận đặt vé máy bay
往返机票	wǎngfǎn jīpiào	vé khứ hồi
酒店预订单	jiǔdiàn yùdìngdān	xác nhận đặt phòng khách sạn
行程单	xíngchéngdān	lịch trình
在职证明	zàizhí zhèngmíng	giấy xác nhận đang làm việc
银行流水	yínháng liúshuǐ	sao kê ngân hàng
有效期	yǒuxiàoqī	thời hạn hiệu lực
停留期	tíngliúqī	thời gian được lưu trú
入境次数	rùjìng cìshù	số lần nhập cảnh
一次, 两次, 多次	yí cì, liǎng cì, duō cì	một lần / hai lần / nhiều lần
大使馆	dàshǐguǎn	đại sứ quán
领事馆	lǐngshìguǎn	lãnh sự quán
签证中心	qiānzhèng zhōngxīn	trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa
拒签	jùqiān	bị từ chối visa

Hai từ người mới hay nhầm: 有效期 là khoảng thời gian visa còn dùng được để nhập cảnh, còn 停留期 là số ngày bạn được ở lại sau mỗi lần nhập cảnh. Một visa có thể còn hiệu lực vài tháng nhưng mỗi lần nhập cảnh chỉ được ở một số ngày nhất định. Bạn cần đọc cả hai dòng trên tem visa.

Tên các loại visa Trung Quốc

Visa Trung Quốc được ký hiệu bằng chữ cái Latinh. Biết tên tiếng Trung của loại visa giúp bạn đọc đúng đơn và trả lời đúng khi được hỏi mục đích chuyến đi.

Ký hiệu	Tên tiếng Trung	Pinyin	Dành cho
L	旅游签证	lǚyóu qiānzhèng	du lịch
M	商务签证	shāngwù qiānzhèng	công tác, thương mại
F	访问签证	fǎngwèn qiānzhèng	trao đổi, khảo sát, giao lưu
Z	工作签证	gōngzuò qiānzhèng	đi làm việc
X	学习签证	xuéxí qiānzhèng	du học
Q	团聚签证, 探亲签证	tuánjù qiānzhèng, tànqīn qiānzhèng	đoàn tụ, thăm người thân là công dân Trung Quốc
S	私人事务签证	sīrén shìwù qiānzhèng	thăm người thân là người nước ngoài đang ở Trung Quốc
G	过境签证	guòjìng qiānzhèng	quá cảnh

Điều kiện, lệ phí và thời gian xét duyệt của từng loại thay đổi theo từng giai đoạn. Bạn nên xem trực tiếp trang của đại sứ quán, lãnh sự quán Trung Quốc tại Việt Nam trước khi nộp. Nếu đi học dài hạn, bài du học Trung Quốc cần HSK mấy nói thêm về hồ sơ visa X.

Các ô trên đơn visa và tờ khai nhập cảnh

Đơn visa và tờ khai nhập cảnh (nếu được phát) thường có song ngữ Trung Anh. Bảng dưới giúp bạn nhận ra từng ô.

Chữ trên đơn	Pinyin	Điền gì
姓	xìng	họ
名	míng	tên
性别	xìngbié	giới tính: 男 (nam), 女 (nữ)
出生日期	chūshēng rìqī	ngày sinh
国籍	guójí	quốc tịch: 越南 (Yuènán)
护照号码	hùzhào hàomǎ	số hộ chiếu
签证号码	qiānzhèng hàomǎ	số visa
签发地	qiānfādì	nơi cấp
职业	zhíyè	nghề nghiệp
工作单位	gōngzuò dānwèi	nơi làm việc
婚姻状况	hūnyīn zhuàngkuàng	tình trạng hôn nhân
航班号	hángbānhào	số hiệu chuyến bay
入境事由	rùjìng shìyóu	mục đích nhập cảnh
在华住址	zài Huá zhùzhǐ	địa chỉ ở Trung Quốc
紧急联系人	jǐnjí liánxìrén	người liên hệ khẩn cấp
本人签名	běnrén qiānmíng	chữ ký người khai

Mục đích nhập cảnh thường có ô để đánh dấu: 旅游 (lǚyóu, du lịch), 商务 (shāngwù, thương mại), 探亲访友 (tànqīn fǎngyǒu, thăm người thân, bạn bè), 学习 (xuéxí, học tập), 工作 (gōngzuò, làm việc). Họ và tên ghi giống hệt trên hộ chiếu.

Từ vựng ở cửa khẩu

Từ	Pinyin	Nghĩa
口岸	kǒu'àn	cửa khẩu
陆路口岸	lùlù kǒu'àn	cửa khẩu đường bộ
边防检查站	biānfáng jiǎncházhàn	trạm kiểm soát biên phòng
外国人通道	wàiguórén tōngdào	lối đi dành cho người nước ngoài
中国公民通道	Zhōngguó gōngmín tōngdào	lối đi dành cho công dân Trung Quốc
排队	páiduì	xếp hàng
黄线	huángxiàn	vạch vàng (đứng chờ sau vạch)
指纹	zhǐwén	vân tay
摄像头	shèxiàngtóu	camera
盖章	gàizhāng	đóng dấu
入境章	rùjìngzhāng	dấu nhập cảnh
行李	xíngli	hành lý
行李箱	xínglixiāng	va li
申报	shēnbào	khai báo
申报通道	shēnbào tōngdào	lối có hàng cần khai báo
无申报通道	wú shēnbào tōngdào	lối không có hàng cần khai báo
安检	ānjiǎn	kiểm tra an ninh

Người Việt đi đường bộ thường qua ba cửa khẩu quen thuộc. Tên tiếng Trung của chúng hay xuất hiện trên vé xe và biển chỉ dẫn: 友谊关 (Yǒuyìguān, Hữu Nghị Quan, đối diện cửa khẩu Hữu Nghị, Lạng Sơn), 河口 (Hékǒu, Hà Khẩu, đối diện Lào Cai), 东兴 (Dōngxīng, Đông Hưng, đối diện Móng Cái).

Câu biên phòng hay hỏi và cách trả lời

Câu hỏi thường ngắn. Bạn chỉ cần trả lời ngắn, đúng sự thật và khớp với loại visa.

Câu hỏi	Pinyin	Nghĩa
请出示护照。	qǐng chūshì hùzhào	Xin xuất trình hộ chiếu.
你来中国做什么？	nǐ lái Zhōngguó zuò shénme	Bạn sang Trung Quốc làm gì?
你打算待多久？	nǐ dǎsuàn dāi duōjiǔ	Bạn định ở bao lâu?
你住在哪儿？	nǐ zhù zài nǎr	Bạn ở đâu?
你是第一次来中国吗？	nǐ shì dì-yī cì lái Zhōngguó ma	Bạn sang Trung Quốc lần đầu à?
有回程机票吗？	yǒu huíchéng jīpiào ma	Có vé chiều về không?
你一个人来的吗？	nǐ yí gè rén lái de ma	Bạn đi một mình à?
请把手指放在这里。	qǐng bǎ shǒuzhǐ fàng zài zhèlǐ	Xin đặt ngón tay vào đây.
请看摄像头。	qǐng kàn shèxiàngtóu	Xin nhìn vào camera.
请摘下帽子和眼镜。	qǐng zhāixià màozi hé yǎnjìng	Xin bỏ mũ và kính ra.

Câu trả lời mẫu:

• 我来旅游。 (wǒ lái lǚyóu, tôi sang du lịch)
• 我来出差，参加一个展会。 (wǒ lái chūchāi, cānjiā yí gè zhǎnhuì, tôi đi công tác, dự một hội chợ)
• 我来看朋友。 (wǒ lái kàn péngyou, tôi sang thăm bạn)
• 我待一个星期。 (wǒ dāi yí gè xīngqī, tôi ở một tuần)
• 我住在酒店，这是预订单。 (wǒ zhù zài jiǔdiàn, zhè shì yùdìngdān, tôi ở khách sạn, đây là xác nhận đặt phòng)
• 有，这是我的回程机票。 (yǒu, zhè shì wǒ de huíchéng jīpiào, có, đây là vé về của tôi)

Câu "ở bao lâu" dùng cấu trúc thời lượng đứng sau động từ: 待一个星期, 住五天. Nếu chưa chắc vị trí của thời lượng trong câu, xem bài bổ ngữ thời lượng tiếng Trung.

Câu hải quan hay hỏi

Câu	Pinyin	Nghĩa
有没有需要申报的东西？	yǒu méiyǒu xūyào shēnbào de dōngxi	Có gì cần khai báo không?
请把行李放上来。	qǐng bǎ xíngli fàng shànglái	Xin đặt hành lý lên.
请打开行李箱。	qǐng dǎkāi xínglixiāng	Xin mở va li.
这是什么？	zhè shì shénme	Đây là cái gì?
带了多少现金？	dàile duōshao xiànjīn	Mang theo bao nhiêu tiền mặt?
没有需要申报的。	méiyǒu xūyào shēnbào de	Không có gì cần khai báo.
这是我自己用的。	zhè shì wǒ zìjǐ yòng de	Đây là đồ tôi dùng cá nhân.
这是送朋友的礼物。	zhè shì sòng péngyou de lǐwù	Đây là quà tặng bạn.

Quy định về tiền mặt, thực phẩm tươi, thuốc mang theo có thể thay đổi, nên trước chuyến đi hãy xem thông báo của cơ quan hải quan Trung Quốc. Nếu không chắc một món có phải khai báo hay không, đi lối khai báo và hỏi trực tiếp là cách an toàn.

Câu cứu nguy khi không nghe kịp

• 对不起，我听不懂。 (duìbuqǐ, wǒ tīng bu dǒng, xin lỗi, tôi nghe không hiểu)
• 可以说慢一点吗？ (kěyǐ shuō màn yìdiǎn ma, nói chậm một chút được không ạ?)
• 我会说一点儿中文。 (wǒ huì shuō yìdiǎnr Zhōngwén, tôi nói được một chút tiếng Trung)
• 请问，外国人在哪儿排队？ (qǐngwèn, wàiguórén zài nǎr páiduì, xin hỏi người nước ngoài xếp hàng ở đâu?)
• 我的行李丢了。 (wǒ de xíngli diū le, hành lý của tôi bị thất lạc)

Sau khi qua cửa khẩu, những tình huống như đổi tiền, đi taxi, nhận phòng có trong bài từ vựng tiếng Trung chủ đề du lịch.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Nói 我来中国为了旅游. Câu này nghe cứng. Người Trung nói đơn giản 我来旅游。
2. Nhầm 签证 (qiānzhèng, visa) với 签名 (qiānmíng, chữ ký). Hai từ cùng chữ 签 nhưng nghĩa khác.
3. Viết tên mình sang chữ Hán trên đơn. Ô họ tên phải ghi đúng chữ Latinh như trong hộ chiếu, nếu không thông tin sẽ lệch với giấy tờ.
4. Trả lời dài, kể nhiều hơn câu hỏi. Ở quầy biên phòng, câu ngắn và rõ giúp mọi việc nhanh hơn.
5. Đọc 行李 thành hánglǐ. Đúng là xíngli, chữ 行 ở đây đọc xíng.

Câu hỏi thường gặp

Visa tiếng Trung là gì?

Visa là 签证 (qiānzhèng). Xin visa là 办签证 (bàn qiānzhèng) hoặc 申请签证 (shēnqǐng qiānzhèng). Gia hạn visa là 签证延期 (qiānzhèng yánqī).

Có cần nói tiếng Trung khi qua cửa khẩu không?

Không bắt buộc. Ở sân bay lớn, nhân viên thường dùng được câu tiếng Anh đơn giản. Nhưng ở cửa khẩu đường bộ, biết vài câu trong bài này giúp bạn hiểu yêu cầu nhanh và trả lời đúng ý.

边检 và 海关 khác nhau thế nào?

边检 kiểm tra người: hộ chiếu, visa, vân tay, đóng dấu. 海关 kiểm tra hàng: hành lý, tiền mặt, hàng hoá cần khai báo. Thông thường bạn qua biên phòng trước, lấy hành lý rồi mới qua hải quan.

Xuất nhập cảnh tiếng Trung viết thế nào?

出入境 (chūrùjìng). Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh gọi là 出入境管理局 (chūrùjìng guǎnlǐjú).