Tiếng Trung chuyên ngành sầu riêng: giống, độ chín, đóng thùng, kiểm dịch

Sầu riêng tiếng Trung là 榴莲 (liúlián), cũng hay viết 榴梿. Múi sầu riêng là 果肉 (guǒròu), vỏ là 榴莲壳 (liúlián ké), gai là 刺 (cì). Vựa thu mua là 收购点 (shōugòu diǎn), thương lái là 收购商 (shōugòu shāng) hoặc gọi thân mật 老板 (lǎobǎn). Bài này dành cho chủ vựa, nhân viên thu mua và người đóng hàng xuất sang Trung Quốc: tên giống, độ chín, phân loại, lỗi trái, đóng thùng, kiểm dịch, giá cả và các câu trao đổi hay dùng với thương lái.

Nếu bạn cần tên các loại trái cây khác, xem bài từ vựng trái cây tiếng Trung.

Bộ phận trái sầu riêng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
榴莲	liúlián	sầu riêng
整果	zhěngguǒ	trái nguyên, cả trái
果肉	guǒròu	cơm, múi sầu riêng
果壳	guǒké	vỏ trái
刺	cì	gai
果柄	guǒbǐng	cuống trái
房	fáng	ngăn, múi (đếm số ngăn trong trái)
核	hé	hạt
果形	guǒxíng	hình dáng trái
单果重	dān guǒ zhòng	trọng lượng mỗi trái

Khi hỏi trái có mấy ngăn đầy cơm, thương lái hay nói 几房肉 (jǐ fáng ròu, "mấy múi có cơm?"). Trái đủ ngăn, đều cơm thường được chuộng hơn trái lép ngăn.

Tên giống sầu riêng

Tên gọi	Pinyin	Giống	Ghi chú
金枕	jīnzhěn	Monthong (Dona)	còn gọi 金枕头 (jīnzhěntou), giống gốc Thái Lan
Ri6	Ri6	Ri6	thương lái thường giữ nguyên tên Ri6, có khi ghi 越南Ri6榴莲
猫山王	māoshānwáng	Musang King	giống gốc Malaysia
冷冻榴莲	lěngdòng liúlián	sầu riêng đông lạnh	dạng hàng, không phải tên giống

Tên giống trong tiếng Trung không thống nhất giữa các vùng và các chợ. Khi chốt hàng, an toàn nhất là ghi cả tên tiếng Việt hoặc tên quốc tế bên cạnh tên Trung, ví dụ "Ri6" hay "Monthong", để hai bên không hiểu khác nhau.

Độ chín và cắt trái

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
成熟度	chéngshúdù	độ chín
几成熟	jǐ chéng shú	chín mấy phần
八成熟	bā chéng shú	chín tám phần (khoảng 80%)
生	shēng	sống, chưa chín
熟	shú	chín (văn nói hay đọc shóu)
熟透了	shútòu le	chín hẳn, chín kỹ
过熟	guò shú	chín quá
割果	gē guǒ	cắt trái
采摘	cǎizhāi	thu hoạch, hái
自然掉落	zìrán diàoluò	rụng tự nhiên
敲	qiāo	gõ (gõ nghe tiếng để thử độ chín)
开口	kāikǒu	trái nứt múi, tách miệng
催熟	cuīshú	ủ chín, thúc chín
自然熟	zìrán shú	chín tự nhiên

Độ chín là điểm hai bên hay tranh cãi nhất. Trái đi xa cần cắt ở độ chín vừa đủ để tới nơi vẫn ngon, nên thương lái hay hỏi 这批几成熟？ (zhè pī jǐ chéng shú, "lô này chín mấy phần?"). Câu trả lời mẫu: 八成熟左右。 (bā chéng shú zuǒyòu, "khoảng tám phần"). Cách dùng 左右 để nói "khoảng" có ở bài cách nói khoảng trong tiếng Trung.

Phân loại và lỗi trái

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
分级	fēnjí	phân loại, phân hạng
挑选	tiāoxuǎn	lựa chọn
A级	A jí	loại A
B级	B jí	loại B
规格	guīgé	quy cách
次品	cìpǐn	hàng loại, hàng dạt
坏果	huàiguǒ	trái hỏng
烂果	lànguǒ	trái thối
虫果	chóngguǒ	trái bị sâu
裂果	lièguǒ	trái nứt
病斑	bìngbān	đốm bệnh
发霉	fāméi	bị mốc
畸形果	jīxíng guǒ	trái méo, dị dạng
果肉发硬	guǒròu fā yìng	cơm bị cứng (thường dùng tả trái sượng)
水分多	shuǐfèn duō	cơm nhiều nước, nhão

Tiêu chí loại A, loại B do hai bên thoả thuận theo từng hợp đồng: trọng lượng trái, số ngăn đầy cơm, hình dáng, vỏ có vết hay không. Khi chốt đơn, nên ghi rõ con số ra giấy thay vì chỉ nói A级. Muốn hỏi tiêu chuẩn, dùng câu 你们的A级标准是什么？ (nǐmen de A jí biāozhǔn shì shénme, "tiêu chuẩn loại A của bên anh là gì?").

Đóng thùng, kho lạnh và lên container

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
包装	bāozhuāng	đóng gói, bao bì
包装厂	bāozhuāngchǎng	cơ sở đóng gói
纸箱	zhǐxiāng	thùng carton
装箱	zhuāngxiāng	xếp vào thùng
称重	chēngzhòng	cân
毛重	máozhòng	trọng lượng cả bì
净重	jìngzhòng	trọng lượng tịnh
标签	biāoqiān	nhãn
唛头	màitóu	ký mã hiệu trên thùng
冷库	lěngkù	kho lạnh
预冷	yùlěng	làm lạnh sơ bộ
冷柜	lěngguì	container lạnh (khẩu ngữ)
冷藏集装箱	lěngcáng jízhuāngxiāng	container lạnh
装柜	zhuāngguì	đóng hàng lên container
温度	wēndù	nhiệt độ
发货	fāhuò	gửi hàng, xuất hàng

Một lỗi tốn tiền thật: 斤 (jīn) là cân Trung Quốc, bằng nửa ký. Thương lái chợ Trung Quốc hay báo giá theo 斤, còn vựa Việt Nam tính theo ký, tức 公斤 (gōngjīn). Khi nghe giá, luôn hỏi lại 是公斤还是斤？ (shì gōngjīn háishi jīn, "tính theo ký hay theo cân?").

Kiểm dịch, giấy tờ và thông quan

Sầu riêng tươi xuất chính ngạch sang Trung Quốc phải đi từ vùng trồng và cơ sở đóng gói đã được cấp mã và được phía Trung Quốc chấp nhận. Vì vậy nhóm từ về mã số và giấy tờ xuất hiện liên tục trong tin nhắn với đối tác:

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
检验检疫	jiǎnyàn jiǎnyì	kiểm nghiệm và kiểm dịch
植物检疫证书	zhíwù jiǎnyì zhèngshū	giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật
原产地证书	yuánchǎndì zhèngshū	giấy chứng nhận xuất xứ (C/O)
种植基地	zhòngzhí jīdì	vùng trồng
果园	guǒyuán	vườn cây ăn trái
注册	zhùcè	đăng ký
编码	biānmǎ	mã số
溯源	sùyuán	truy xuất nguồn gốc
检测报告	jiǎncè bàogào	phiếu kết quả kiểm nghiệm
农药残留	nóngyào cánliú	dư lượng thuốc bảo vệ thực vật
重金属	zhòngjīnshǔ	kim loại nặng
镉	gé	cadimi
金胺O	jīn’àn O	chất vàng O (auramine O)
海关	hǎiguān	hải quan
通关	tōngguān	thông quan
口岸	kǒu’àn	cửa khẩu
退货	tuìhuò	trả hàng

Thời gian gần đây, cadimi và chất vàng O là hai chỉ tiêu được kiểm kỹ với sầu riêng Việt Nam. Khi đối tác nhắn 检测报告出来了吗？ (jiǎncè bàogào chūlái le ma, "có kết quả kiểm nghiệm chưa?"), họ đang hỏi phiếu kết quả của lô hàng. Danh sách từ đầy đủ về tờ khai, mã HS, thuế có ở bài từ vựng tiếng Trung hải quan.

Giá cả, đặt cọc và thanh toán

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
收购	shōugòu	thu mua
收购价	shōugòu jià	giá thu mua
报价	bàojià	báo giá
行情	hángqíng	giá thị trường, tình hình giá
涨价	zhǎngjià	tăng giá
降价	jiàngjià	giảm giá
订单	dìngdān	đơn hàng
定金	dìngjīn	tiền cọc
付款	fùkuǎn	thanh toán
尾款	wěikuǎn	tiền còn lại
转账	zhuǎnzhàng	chuyển khoản
现金	xiànjīn	tiền mặt
人民币	rénmínbì	nhân dân tệ
越南盾	yuènándùn	đồng Việt Nam

Câu trao đổi với thương lái

Hỏi và chốt hàng

• 今天收多少？ (jīntiān shōu duōshao, "hôm nay anh lấy bao nhiêu?").
• 你要金枕还是Ri6？ (nǐ yào jīnzhěn háishi Ri6, "anh lấy Monthong hay Ri6?").
• 这批货有五吨左右。 (zhè pī huò yǒu wǔ dūn zuǒyòu, "lô này khoảng năm tấn").
• A级多少钱一公斤？ (A jí duōshao qián yì gōngjīn, "loại A bao nhiêu một ký?").
• 价格可以再商量。 (jiàgé kěyǐ zài shāngliang, "giá còn thương lượng được").
• 先付定金，装柜后付尾款。 (xiān fù dìngjīn, zhuāngguì hòu fù wěikuǎn, "trả cọc trước, đóng cont xong trả phần còn lại").

Kiểm hàng và xử lý lỗi

• 这几个果是坏的，要挑出来。 (zhè jǐ ge guǒ shì huài de, yào tiāo chūlái, "mấy trái này hỏng, phải loại ra").
• 这个有虫，不能要。 (zhège yǒu chóng, bù néng yào, "trái này có sâu, không lấy được").
• 你看，果肉很好，不硬。 (nǐ kàn, guǒròu hěn hǎo, bú yìng, "anh xem, cơm đẹp, không cứng").
• 明天早上几点装柜？ (míngtiān zǎoshang jǐ diǎn zhuāngguì, "sáng mai mấy giờ đóng cont?").
• 货到口岸了吗？ (huò dào kǒu'àn le ma, "hàng tới cửa khẩu chưa?").
• 检疫证书已经发给你了。 (jiǎnyì zhèngshū yǐjīng fā gěi nǐ le, "giấy kiểm dịch đã gửi anh rồi").

Lỗi người Việt hay mắc

1. Đọc sai thanh 榴莲. Cả hai chữ đều thanh 2: liúlián. Đọc thành "liu-lien" ngang giọng thì người nghe vẫn đoán được, nhưng nói chuyện giá cả nên đọc chuẩn để tạo tin cậy.
2. Nhầm 斤 với 公斤. Như đã nói ở trên, sai chỗ này là lệch giá gấp đôi.
3. Dùng 熟 với nghĩa "quen". 熟 vừa là "chín" vừa là "quen thân" (很熟, hěn shú). Nghe 我跟他很熟 là "tôi quen anh ấy lắm", không liên quan trái cây.
4. Gọi múi là 片. 片 là lát mỏng. Múi sầu riêng đếm theo ngăn 房 hoặc gọi chung 果肉.
5. Nói 坏 khi muốn chê trái xấu mã. 坏果 là trái hỏng, ăn không được. Trái xấu hình dáng nhưng vẫn ngon là 畸形果 hoặc 果形不好.

Câu hỏi thường gặp

Sầu riêng tiếng Trung là gì?

Là 榴莲 (liúlián), cũng viết 榴梿. Cơm sầu riêng là 榴莲肉 (liúlián ròu) hoặc 果肉.

Sầu riêng Monthong tiếng Trung gọi là gì?

Thường gọi là 金枕 hoặc 金枕头 (jīnzhěntou, "gối vàng"). Musang King là 猫山王 (māoshānwáng).

Làm thu mua cần học nhóm từ nào trước?

Học số đếm, đơn vị cân, từ chỉ độ chín và tên lỗi trái trước, vì ngày nào cũng dùng. Cách đọc số và tiền có ở bài số đếm tiếng Trung.

Xuất chính ngạch cần những giấy tờ gì?

Thường gặp nhất là giấy kiểm dịch thực vật 植物检疫证书, giấy chứng nhận xuất xứ 原产地证书, kèm mã vùng trồng và mã cơ sở đóng gói. Danh mục cụ thể có thể thay đổi, nên hỏi lại cơ quan kiểm dịch hoặc đại lý hải quan trước mỗi mùa vụ.