Cách nói “khoảng” trong tiếng Trung: 左右, 大概, 差不多 và hai số liền nhau

Cách nói "khoảng" thông dụng nhất trong tiếng Trung là đặt 左右 (zuǒyòu) sau con số, hoặc đặt 大概 (dàgài) trước con số: 三点左右 (sān diǎn zuǒyòu, "khoảng 3 giờ"), 大概二十分钟 (dàgài èrshí fēnzhōng, "chừng 20 phút"). Ngoài ra còn 差不多 (chàbuduō, gần, xấp xỉ), 多 (duō) và 来 (lái) sau số để nói "hơn", và cách ghép hai số liền nhau như 三四个 (sān sì ge, "ba bốn cái"). Mỗi từ có vị trí riêng, đặt sai chỗ là câu nghe lạ ngay. Bảng dưới gom tất cả, sau đó là từng cách dùng và lỗi hay gặp.

Bảng công thức

Từ	Vị trí	Ví dụ	Pinyin	Nghĩa
左右	sau số + lượng từ	一百块左右	yìbǎi kuài zuǒyòu	khoảng 100 tệ
大概	trước số hoặc trước động từ	大概五个人	dàgài wǔ ge rén	chừng 5 người
大约	trước số (trang trọng hơn)	大约两个小时	dàyuē liǎng ge xiǎoshí	khoảng 2 tiếng
差不多	trước số	差不多十点	chàbuduō shí diǎn	gần 10 giờ
上下	sau số, hay dùng cho tuổi, cân nặng	四十岁上下	sìshí suì shàngxià	tầm bốn mươi tuổi
前后	sau mốc thời gian, ngày lễ	春节前后	Chūnjié qiánhòu	quanh dịp Tết
多	sau số tròn chục hoặc sau lượng từ	二十多岁	èrshí duō suì	hơn hai mươi tuổi
来	sau số tròn chục	十来个	shí lái ge	chừng mười cái
几	thay cho chữ số chưa biết	十几个	shí jǐ ge	mười mấy cái
Hai số liền nhau	số nhỏ + số lớn + lượng từ	三四天	sān sì tiān	ba bốn ngày
将近	trước số	将近一百人	jiāngjìn yìbǎi rén	gần một trăm người

左右: "khoảng" đặt sau con số

左右 nghĩa đen là "trái phải", tức là dao động quanh một mức. Nó đứng sau cụm số lượng hoặc mốc giờ, ngày:

• 我们八点左右出发。 (wǒmen bā diǎn zuǒyòu chūfā, "khoảng 8 giờ chúng ta xuất phát").
• 这个箱子二十公斤左右。 (zhège xiāngzi èrshí gōngjīn zuǒyòu, "cái thùng này tầm 20 cân").
• 他一米七左右。 (tā yì mǐ qī zuǒyòu, "anh ấy cao khoảng mét bảy").

左右 không bao giờ đứng trước con số. Người Việt quen nói "khoảng 3 giờ" nên dễ viết *左右三点.

大概 và 大约: đặt trước con số

大概 (dàgài) đứng trước số lượng: 从这儿到机场大概四十分钟。 (cóng zhèr dào jīchǎng dàgài sìshí fēnzhōng, "từ đây ra sân bay chừng 40 phút"). 大约 (dàyuē) nghĩa giống nhưng nghe trang trọng hơn, hay gặp trong tin tức và văn bản: 大约有三千人参加。 (dàyuē yǒu sānqiān rén cānjiā, "khoảng ba nghìn người tham gia"). Trong báo chí còn gặp 约 (yuē) đứng một mình: 约五百人.

大概 còn một nghĩa nữa là "chắc là, có lẽ" khi đứng trước động từ: 他大概不来了。 (tā dàgài bù lái le, "chắc anh ấy không đến nữa"). Nghĩa này 大约 ít dùng.

差不多: "gần", "xêm xêm"

Khi đứng trước con số, 差不多 (chàbuduō) nghĩa là gần đạt mức đó, có khi hơn chút, có khi kém chút: 差不多十二点了，去吃饭吧。 (chàbuduō shí'èr diǎn le, qù chī fàn ba, "gần 12 giờ rồi, đi ăn thôi"). 我们差不多等了一个小时。 (wǒmen chàbuduō děng le yí ge xiǎoshí, "chúng tôi đợi gần một tiếng").

Ngoài con số, 差不多 còn làm vị ngữ: 这两件衣服差不多。 (zhè liǎng jiàn yīfu chàbuduō, "hai cái áo này na ná nhau"), và 差不多了 (chàbuduō le, "gần xong rồi, được rồi").

上下 và 前后: hai từ dễ dùng nhầm

上下 (shàngxià) đứng sau số lượng, hay dùng cho tuổi, cân nặng, nhiệt độ, chiều cao: 她看起来三十岁上下。 (tā kàn qǐlái sānshí suì shàngxià, "cô ấy trông tầm ba mươi tuổi"). Nó không dùng cho giờ giấc: nói 三点左右, không nói *三点上下.

前后 (qiánhòu) thì ngược lại, chỉ đi sau mốc thời gian: 国庆节前后 (Guóqìngjié qiánhòu, "quanh dịp Quốc khánh"), 五点前后 (wǔ diǎn qiánhòu, "khoảng 5 giờ"). Không dùng 前后 cho khoảng thời gian dài bao lâu: "khoảng ba ngày" là 三天左右.

Muốn nói	Dùng	Không dùng
三点左右	khoảng 3 giờ: 左右, 前后	上下
三天左右	khoảng 3 ngày: 左右	前后
六十公斤上下	tầm 60 cân: 左右, 上下	前后
中秋节前后	quanh Trung thu: 前后	上下

多 sau số: "hơn"

多 sau con số nghĩa là "hơn một chút, lẻ". Vị trí phụ thuộc vào con số:

• Số tròn chục, tròn trăm (10, 20, 100…): 多 đứng trước lượng từ. 二十多个学生 (èrshí duō ge xuésheng, "hơn hai mươi học sinh"), 一百多块 (yìbǎi duō kuài, "hơn trăm tệ").
• Số từ 1 đến 9 với đơn vị chia nhỏ được (tháng, giờ, cân, mét, tệ): 多 đứng sau lượng từ. 三个多月 (sān ge duō yuè, "hơn ba tháng"), 两斤多 (liǎng jīn duō, "hơn hai cân ta").

Người không chia lẻ được, nên không nói *三个多人. Muốn nói "ba người hơn" thì đổi sang 三四个人 hoặc 三个人左右. Phần sâu hơn về 多, kể cả cặp 十多年 và 十年多, có ở bài cách dùng 多.

来 sau số tròn: "chừng"

来 (lái) đặt sau số tròn chục, trước lượng từ, nghĩa "chừng, độ", có thể hơn hoặc kém một chút. Ví dụ: 十来个人 (shí lái ge rén, "độ mười người"), 二十来岁 (èrshí lái suì, "chừng hai mươi tuổi"). 来 mang màu khẩu ngữ, phổ biến ở miền Bắc Trung Quốc. Khác với 多, 来 không ngầm ý "vượt quá".

Hai số liền nhau: 三四个, 七八天

Cách ước lượng rất tự nhiên là ghép hai chữ số liền nhau, số nhỏ trước, rồi mới đến lượng từ. Giữa hai số không có dấu phẩy, không có 或:

Cụm	Pinyin	Nghĩa
一两个	yì liǎng ge	một hai cái
两三天	liǎng sān tiān	hai ba ngày
五六个人	wǔ liù ge rén	năm sáu người
七八年	qī bā nián	bảy tám năm
十五六岁	shíwǔ liù suì	mười lăm mười sáu tuổi
二三十个	èr sānshí ge	hai ba chục cái
三五天	sān wǔ tiān	dăm ba ngày (cụm cố định)

Hai điều cần nhớ. Thứ nhất, "hai" ở đầu cụm đọc 两: 两三个, không phải 二三个. Thứ hai, không ghép 9 với 10 thành 九十, vì đó đã là số 90. Muốn nói "chín mười cái" thì dùng 九到十个 (jiǔ dào shí ge).

几: "mấy" trong số ước lượng

几 (jǐ) thay cho một chữ số chưa rõ, thường từ 2 đến 9. Ví dụ: 十几个 (shí jǐ ge, "mười mấy cái"), 几十个 (jǐ shí ge, "mấy chục cái"). Tương tự có 二十几岁 (èrshí jǐ suì, "hai mươi mấy tuổi"), 几百块 (jǐ bǎi kuài, "mấy trăm tệ"). Trong câu khẳng định, 几 không còn là câu hỏi: 我买了几本书。 (wǒ mǎi le jǐ běn shū, "tôi mua vài quyển sách"). Phân biệt 几 khi hỏi với 多少 có ở bài 几 và 多少.

将近, 不到, 至少, 最多: giới hạn trên dưới

• 将近 (jiāngjìn, gần, sắp tới mức): 将近半年 (jiāngjìn bàn nián, "gần nửa năm").
• 不到 (bú dào, chưa tới): 不到十分钟 (bú dào shí fēnzhōng, "chưa tới mười phút").
• 至少 (zhìshǎo, ít nhất): 至少要三天 (zhìshǎo yào sān tiān, "ít nhất phải ba ngày").
• 最多 (zuì duō, nhiều nhất): 最多五百块 (zuì duō wǔbǎi kuài, "nhiều nhất năm trăm tệ").

Lỗi người Việt hay mắc

1. Đặt 左右 trước số: *左右五个. Đúng: 五个左右 (wǔ ge zuǒyòu).
2. Đặt sai 多: *二十个多学生. Đúng: 二十多个学生. Với số lẻ thì ngược lại: 三个多小时 (sān ge duō xiǎoshí, "hơn ba tiếng").
3. Dùng 上下 cho giờ: *八点上下. Đúng: 八点左右.
4. Nói tách hai số như tiếng Việt: *两个三个人. Đúng: 两三个人.
5. Chồng 大概 với 左右: 大概三点左右 vẫn nghe thấy trong hội thoại, nhưng nhiều sách ngữ pháp coi là thừa. Khi viết, chỉ giữ một: 大概三点 hoặc 三点左右.
6. Dùng 二 thay 两 khi ước lượng: *二三个. Đúng: 两三个.

Bài tập nhỏ

Sửa câu sai hoặc điền từ thích hợp.

1. 我们左右七点见面。
2. 他在中国住了一年___。(hơn một năm)
3. 班里有三十___个学生。(hơn ba mươi)
4. 这件事___要两三天。(chừng)
5. 他看起来五十岁___。(tầm, nói tuổi)

Đáp án:

1. 我们七点左右见面。 (wǒmen qī diǎn zuǒyòu jiànmiàn, "khoảng 7 giờ chúng ta gặp nhau").
2. 他在中国住了一年多。 (tā zài Zhōngguó zhù le yì nián duō, "anh ấy sống ở Trung Quốc hơn một năm"). Số 1 với đơn vị năm nên 多 đứng sau 年.
3. 班里有三十多个学生。 (bān li yǒu sānshí duō ge xuésheng, "lớp có hơn ba mươi học sinh").
4. 这件事大概要两三天。 (zhè jiàn shì dàgài yào liǎng sān tiān, "việc này chắc mất hai ba ngày").
5. 他看起来五十岁上下。 (tā kàn qǐlái wǔshí suì shàngxià). Dùng 左右 cũng đúng.

Câu hỏi thường gặp

"Khoảng" trong tiếng Trung là gì?

Hay dùng nhất là 左右 đặt sau số (十点左右) và 大概 đặt trước số (大概十点). Văn viết dùng thêm 大约 và 约.

左右 và 大概 khác nhau thế nào?

Nghĩa gần như nhau, khác ở vị trí: 左右 sau con số, 大概 trước con số. 大概 còn có nghĩa "có lẽ" khi đứng trước động từ.

十多个 và 十个多 khác gì?

十多个 là "hơn mười cái", nói về số đồ vật. 十个多 sai với đồ vật đếm nguyên chiếc; kiểu 多 đứng sau lượng từ chỉ dùng với đơn vị chia nhỏ được như 一个多月.

"Vài ba ngày" nói thế nào?

Dùng 两三天 hoặc cụm cố định 三五天. Muốn nói "mấy ngày" chung chung thì 几天 (jǐ tiān).