Phân biệt 几 và 多少 trong tiếng Trung: hỏi “bao nhiêu”

几 và 多少 đều nghĩa là “bao nhiêu, mấy”. Quy tắc gọn: 几 (jǐ) dùng khi bạn đoán con số nhỏ, thường dưới 10, và bắt buộc có lượng từ phía sau; 多少 (duōshao) dùng cho số bất kỳ, nhất là số lớn, và lượng từ có thể bỏ. Ví dụ: 你有几个哥哥？ (Nǐ yǒu jǐ gè gēge?, “Bạn có mấy anh trai?”), 你们学校有多少学生？ (Nǐmen xuéxiào yǒu duōshao xuésheng?, “Trường các bạn có bao nhiêu học sinh?”).

Hỏi giá dùng 多少钱, hỏi số điện thoại, số phòng dùng 多少, còn hỏi giờ, ngày, thứ thì luôn dùng 几.

Bảng công thức

Mẫu	Con số dự đoán	Lượng từ	Ví dụ
几 + lượng từ + danh từ	nhỏ, thường dưới 10	bắt buộc	几本书 jǐ běn shū, mấy quyển sách
多少 + (lượng từ) + danh từ	bất kỳ, thường lớn	có thể bỏ	多少人 duōshao rén, bao nhiêu người
几 + 点/号/月/岁	giờ, ngày, tháng, tuổi trẻ nhỏ	đơn vị đứng liền	几点 jǐ diǎn, mấy giờ
多少钱	giá tiền	không cần	多少钱？ duōshao qián?, bao nhiêu tiền?
……是多少？	số điện thoại, số phòng, mã số	không cần	电话号码是多少？ diànhuà hàomǎ shì duōshao?
几 + 十/百/千	vài chục, vài trăm	theo sau con số	几十个 jǐ shí gè, vài chục cái

Lượng từ là phần người Việt hay quên nhất khi dùng 几. Nếu chưa chắc danh từ nào đi với lượng từ nào, xem bảng ở bài lượng từ tiếng Trung.

Cách dùng 几

Hỏi số lượng nhỏ

Người hỏi đoán câu trả lời chỉ vài cái: số anh chị em, số người trong nhà, số phòng ngủ, số ngày nghỉ.

Câu	Pinyin	Nghĩa
你家有几口人？	Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?	Nhà bạn có mấy người?
你买了几个苹果？	Nǐ mǎile jǐ gè píngguǒ?	Bạn mua mấy quả táo?
这个星期你上几天班？	Zhège xīngqī nǐ shàng jǐ tiān bān?	Tuần này bạn đi làm mấy ngày?

天, 年, 岁 tự là lượng từ nên đứng liền sau 几, không thêm 个: 几天, 几年.

Hỏi giờ, ngày, thứ, tháng

Các đơn vị này có giới hạn nhỏ (12 tháng, 31 ngày, 7 thứ), nên tiếng Trung dùng 几, kể cả khi đáp án là 30 hay 31.

Câu	Pinyin	Nghĩa
现在几点？	Xiànzài jǐ diǎn?	Bây giờ là mấy giờ?
今天几月几号？	Jīntiān jǐ yuè jǐ hào?	Hôm nay là ngày mấy tháng mấy?
今天星期几？	Jīntiān xīngqī jǐ?	Hôm nay là thứ mấy?
你住几楼？	Nǐ zhù jǐ lóu?	Bạn ở tầng mấy?

Hỏi tuổi trẻ nhỏ

小朋友，你几岁了？ (Xiǎopéngyǒu, nǐ jǐ suì le?, “Bé ơi, con mấy tuổi rồi?”) chỉ dùng với trẻ em dưới khoảng 10 tuổi. Hỏi người ngang tuổi dùng 你多大？ (Nǐ duō dà?, “Bạn bao nhiêu tuổi?”), hỏi người lớn tuổi dùng 您多大年纪了？ (Nín duō dà niánjì le?, “Bác năm nay bao nhiêu tuổi ạ?”).

几 trong câu kể: “vài, mấy”

Không có dấu hỏi, 几 nghĩa là “vài”. 十几 là “mười mấy”, 几十 là “vài chục”.

Câu	Pinyin	Nghĩa
我买了几本书。	Wǒ mǎile jǐ běn shū.	Tôi mua vài quyển sách
教室里有十几个学生。	Jiàoshì lǐ yǒu shí jǐ gè xuésheng.	Trong lớp có mười mấy học sinh
他等了几十分钟。	Tā děngle jǐ shí fēnzhōng.	Anh ấy đợi mấy chục phút

Cách dùng 多少

Hỏi số lượng lớn hoặc không đoán được

Câu	Pinyin	Nghĩa
你们公司有多少员工？	Nǐmen gōngsī yǒu duōshao yuángōng?	Công ty các bạn có bao nhiêu nhân viên?
这本书有多少页？	Zhè běn shū yǒu duōshao yè?	Quyển sách này có bao nhiêu trang?
你一个月赚多少？	Nǐ yí gè yuè zhuàn duōshao?	Một tháng bạn kiếm được bao nhiêu?

Thêm lượng từ sau 多少 cũng đúng, như 多少个学生, nhưng văn nói thường bỏ.

Hỏi giá tiền

Mẫu quen nhất là 多少钱？ (Duōshao qián?, “Bao nhiêu tiền?”). Khi hỏi giá theo đơn vị, đặt đơn vị trước:

Câu	Pinyin	Nghĩa
这件衣服多少钱？	Zhè jiàn yīfu duōshao qián?	Cái áo này bao nhiêu tiền?
苹果多少钱一斤？	Píngguǒ duōshao qián yì jīn?	Táo bao nhiêu tiền một cân (nửa ký)?
这个怎么卖？	Zhège zěnme mài?	Cái này bán thế nào?

Ở chợ, người bán và người mua hay hỏi 几块钱？ (Jǐ kuài qián?, “Mấy đồng?”) khi món hàng rẻ, chỉ vài tệ. Đây là cách nói khẩu ngữ, đúng với quy tắc 几 cho số nhỏ. Từ vựng mặc cả, đơn vị tiền có trong bài từ vựng mua sắm tiếng Trung.

Hỏi số điện thoại, số phòng, mã số

Các dãy số này dài, nên dùng 多少, thường ở cuối câu với 是.

Câu	Pinyin	Nghĩa
你的电话号码是多少？	Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?	Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?
你的房间号是多少？	Nǐ de fángjiān hào shì duōshao?	Số phòng của bạn là bao nhiêu?
微信号是多少？	Wēixìn hào shì duōshao?	ID WeChat là gì?

Khi đọc số điện thoại, người Trung đọc từng chữ số và thường đọc số 1 là 幺 (yāo) để khỏi nhầm với 7. Ví dụ 138 đọc là 幺三八 (yāo sān bā). Cách đếm số cơ bản có ở bài số đếm tiếng Trung.

So sánh nhanh 几 và 多少

Điểm so sánh	几	多少
Số dự đoán	nhỏ, thường dưới 10	bất kỳ, thường lớn
Lượng từ	bắt buộc: 几个人	có thể bỏ: 多少人
Giờ, ngày, thứ, tháng	几点, 星期几	không dùng
Giá tiền	几块钱 (đồ rẻ, khẩu ngữ)	多少钱 (mọi trường hợp)
Số điện thoại, số phòng	không dùng	是多少
Tuổi	几岁 (trẻ nhỏ)	ít dùng, thay bằng 多大
Nghĩa “vài” trong câu kể	几本书 vài quyển	không có nghĩa này

Khi hỏi số lượng đồ vật, người mà phân vân thì chọn 多少: dùng cho số nhỏ vẫn hiểu được, chỉ hơi kém tự nhiên. Ngược lại, 几 dùng cho số lớn hoặc thiếu lượng từ là sai rõ. Các từ để hỏi khác như 什么, 哪, 怎么 xem ở bài từ để hỏi tiếng Trung.

Lỗi người Việt hay mắc

• Bỏ lượng từ sau 几: tiếng Việt nói “mấy người” không cần lượng từ, nên hay nói 几人. Trong văn nói thông thường, câu đúng là 几个人. (几口人 khi hỏi số người trong nhà.)
• Nói 几钱: phải là 多少钱 hoặc 几块钱. 钱 không đứng liền sau 几.
• Hỏi giờ bằng 多少: 多少点 sai, chỉ có 几点.
• Hỏi tuổi người lớn bằng 几岁: câu này dành cho trẻ con, hỏi người lớn dễ bị coi là thiếu lịch sự.
• Hỏi số điện thoại bằng 几: 你的电话是几？ sai, dùng 你的电话是多少？.

Bài tập nhỏ

Điền 几 hoặc 多少.

1. 你有___个妹妹？ (Bạn có mấy em gái?).
2. 这台电脑___钱？ (Cái máy tính này bao nhiêu tiền?).
3. 明天星期___？ (Mai là thứ mấy?).
4. 你们大学有___学生？ (Trường đại học các bạn có bao nhiêu sinh viên?).
5. 你的手机号是___？ (Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?).
6. 我们等了十___分钟。 (Chúng tôi đợi mười mấy phút.)

Đáp án:

1. 你有几个妹妹？ (Nǐ yǒu jǐ gè mèimei?): số nhỏ, có lượng từ 个.
2. 这台电脑多少钱？ (Zhè tái diànnǎo duōshao qián?): hỏi giá món đắt.
3. 明天星期几？ (Míngtiān xīngqī jǐ?): hỏi thứ luôn dùng 几.
4. 你们大学有多少学生？ (Nǐmen dàxué yǒu duōshao xuésheng?): số lớn, không có lượng từ.
5. 你的手机号是多少？ (Nǐ de shǒujī hào shì duōshao?): dãy số dài.
6. 我们等了十几分钟。 (Wǒmen děngle shí jǐ fēnzhōng.): 十几 là mười mấy.

Câu hỏi thường gặp

几 và 多少 khác nhau ở điểm nào quan trọng nhất?

几 cho số nhỏ và bắt buộc có lượng từ; 多少 cho số bất kỳ và lượng từ có thể bỏ.

Hỏi giá tiếng Trung nói thế nào cho tự nhiên?

Câu chuẩn là 多少钱？ (duōshao qián?). Hỏi theo cân dùng 多少钱一斤？, ở chợ còn nghe 怎么卖？ (zěnme mài?, bán thế nào).

Hỏi ngày sinh có dùng 多少 được không?

Không. Ngày, tháng dùng 几: 你的生日是几月几号？ (Nǐ de shēngrì shì jǐ yuè jǐ hào?).

多少 đọc là duōshǎo hay duōshao?

Từ điển ghi duōshao, chữ 少 đọc thanh nhẹ khi là từ hỏi. Ở một số vùng, người ta vẫn đọc rõ thanh 3, nghe vẫn hiểu.