Tiếng Trung chuyên ngành bảo hiểm: BHXH, hợp đồng và bồi thường

Bảo hiểm trong tiếng Trung là 保险 (bǎoxiǎn). Tiếng Trung chuyên ngành bảo hiểm chia làm hai mảng. Mảng thứ nhất là bảo hiểm xã hội 社会保险 (shèhuì bǎoxiǎn, gọi tắt 社保 shèbǎo) mà phòng nhân sự đóng cho người lao động. Mảng thứ hai là bảo hiểm thương mại 商业保险 (shāngyè bǎoxiǎn) như bảo hiểm nhân thọ, xe, tai nạn. Bài này gom từ vựng tiếng Trung chủ đề bảo hiểm theo việc thật: các loại bảo hiểm, hợp đồng, bồi thường, đóng bảo hiểm cho nhân viên, kèm câu mẫu cho nhân sự và phiên dịch.

Phần lương, chấm công, tuyển dụng đã có trong bài từ vựng tiếng Trung hành chính nhân sự. Bài này đi sâu riêng mảng bảo hiểm.

Bảo hiểm xã hội tiếng Trung

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
社会保险	shèhuì bǎoxiǎn	bảo hiểm xã hội
社保	shèbǎo	BHXH (gọi tắt)
养老保险	yǎnglǎo bǎoxiǎn	bảo hiểm hưu trí
医疗保险	yīliáo bǎoxiǎn	bảo hiểm y tế
医保	yībǎo	BHYT (gọi tắt)
医保卡	yībǎokǎ	thẻ bảo hiểm y tế
失业保险	shīyè bǎoxiǎn	bảo hiểm thất nghiệp
工伤保险	gōngshāng bǎoxiǎn	bảo hiểm tai nạn lao động
职业病	zhíyèbìng	bệnh nghề nghiệp
生育保险	shēngyù bǎoxiǎn	bảo hiểm thai sản
住房公积金	zhùfáng gōngjījīn	quỹ nhà ở (ở Trung Quốc)
五险一金	wǔ xiǎn yī jīn	năm loại bảo hiểm và quỹ nhà ở
养老金	yǎnglǎojīn	lương hưu
失业金	shīyèjīn	trợ cấp thất nghiệp
社保卡	shèbǎokǎ	thẻ bảo hiểm xã hội

Gặp tin tuyển dụng Trung Quốc ghi 五险一金, nghĩa là công ty đóng đủ năm khoản bảo hiểm bắt buộc cộng quỹ nhà ở. Việt Nam không có quỹ nhà ở kiểu này, nên khi dịch hợp đồng cho công ty Việt Nam, bạn chỉ dùng phần 社会保险, 医疗保险, 失业保险 tương ứng với BHXH, BHYT, BHTN.

Đóng bảo hiểm cho nhân viên

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
缴纳	jiǎonà	đóng, nộp (văn bản)
交社保	jiāo shèbǎo	đóng BHXH (khẩu ngữ)
参保	cānbǎo	tham gia bảo hiểm
缴费基数	jiǎofèi jīshù	mức lương làm căn cứ đóng
缴费比例	jiǎofèi bǐlì	tỷ lệ đóng
单位缴纳部分	dānwèi jiǎonà bùfen	phần công ty đóng
个人缴纳部分	gèrén jiǎonà bùfen	phần người lao động đóng
代扣	dàikòu	khấu trừ hộ (trừ vào lương)
补缴	bǔjiǎo	đóng bù
断缴	duànjiǎo	đóng gián đoạn
停保	tíngbǎo	dừng đóng, báo giảm
工伤认定	gōngshāng rèndìng	xác định tai nạn lao động
一次性领取	yícìxìng lǐngqǔ	nhận một lần (rút BHXH một lần)

缴纳 và 交 (jiāo) cùng nghĩa "đóng". Văn bản, hợp đồng dùng 缴纳; nói chuyện với công nhân dùng 交 cho tự nhiên: 这个月的社保交了吗？ (Zhège yuè de shèbǎo jiāo le ma?, "BHXH tháng này đóng chưa?").

Các loại bảo hiểm thương mại

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
人寿保险	rénshòu bǎoxiǎn	bảo hiểm nhân thọ
意外险	yìwàixiǎn	bảo hiểm tai nạn
健康险	jiànkāngxiǎn	bảo hiểm sức khỏe
重疾险	zhòngjíxiǎn	bảo hiểm bệnh hiểm nghèo
车险	chēxiǎn	bảo hiểm xe
财产险	cáichǎnxiǎn	bảo hiểm tài sản
旅游险	lǚyóuxiǎn	bảo hiểm du lịch
货运险	huòyùnxiǎn	bảo hiểm hàng hóa vận chuyển
雇主责任险	gùzhǔ zérènxiǎn	bảo hiểm trách nhiệm chủ sử dụng lao động
团体保险	tuántǐ bǎoxiǎn	bảo hiểm nhóm (công ty mua cho nhân viên)

Chữ 险 (xiǎn) đứng cuối là cách gọi tắt của 保险, nên 意外险 chính là 意外保险. Âm Hán Việt của 险 là "hiểm", vì vậy 保险 đọc Hán Việt là "bảo hiểm", rất dễ nhớ.

Hợp đồng bảo hiểm

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
保险合同	bǎoxiǎn hétong	hợp đồng bảo hiểm
保单	bǎodān	đơn bảo hiểm, hợp đồng
保险公司	bǎoxiǎn gōngsī	công ty bảo hiểm
投保	tóubǎo	mua bảo hiểm
投保人	tóubǎorén	bên mua bảo hiểm
被保险人	bèibǎoxiǎnrén	người được bảo hiểm
受益人	shòuyìrén	người thụ hưởng
保费	bǎofèi	phí bảo hiểm
保额	bǎo'é	số tiền bảo hiểm
保险期间	bǎoxiǎn qījiān	thời hạn bảo hiểm
生效	shēngxiào	có hiệu lực
到期	dàoqī	hết hạn
续保	xùbǎo	tái tục, gia hạn
退保	tuìbǎo	hủy hợp đồng
保障范围	bǎozhàng fànwéi	phạm vi bảo hiểm
免责条款	miǎnzé tiáokuǎn	điều khoản loại trừ
等待期	děngdàiqī	thời gian chờ
犹豫期	yóuyùqī	thời gian cân nhắc
保险代理人	bǎoxiǎn dàilǐrén	đại lý bảo hiểm

Ba vai trong một hợp đồng

Ba từ này hay bị dịch lẫn: 投保人 là người đứng tên mua và đóng phí; 被保险人 là người mà rủi ro của họ được bảo hiểm; 受益人 là người nhận tiền khi có sự kiện. Ví dụ, công ty mua bảo hiểm tai nạn cho công nhân: công ty là 投保人, công nhân là 被保险人.

Bồi thường bảo hiểm

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
出险	chūxiǎn	xảy ra sự cố được bảo hiểm
报案	bào'àn	báo sự cố cho công ty bảo hiểm
索赔	suǒpéi	yêu cầu bồi thường
理赔	lǐpéi	giải quyết bồi thường
赔付	péifù	chi trả tiền bồi thường
赔偿	péicháng	bồi thường (nghĩa chung)
定损	dìngsǔn	giám định tổn thất
免赔额	miǎnpéi'é	mức khấu trừ
拒赔	jùpéi	từ chối bồi thường
理赔材料	lǐpéi cáiliào	hồ sơ bồi thường
诊断证明	zhěnduàn zhèngmíng	giấy chẩn đoán
发票	fāpiào	hóa đơn
事故证明	shìgù zhèngmíng	biên bản, giấy xác nhận sự cố

索赔, 理赔, 赔付, 赔偿 khác nhau thế nào?

• 索赔: bên được bảo hiểm đòi bồi thường.
• 理赔: công ty bảo hiểm xử lý hồ sơ đòi đó, từ nhận hồ sơ tới quyết định.
• 赔付: công ty bảo hiểm chi tiền theo hợp đồng.
• 赔偿: bồi thường nói chung, kể cả khi một người làm hỏng đồ của người khác, không cần có hợp đồng bảo hiểm.

Câu mẫu cho nhân sự và phiên dịch

Câu tiếng Trung	Pinyin	Nghĩa
公司每个月为员工缴纳社会保险。	Gōngsī měi ge yuè wèi yuángōng jiǎonà shèhuì bǎoxiǎn.	Hằng tháng công ty đóng BHXH cho nhân viên.
社保个人部分从工资里扣。	Shèbǎo gèrén bùfen cóng gōngzī lǐ kòu.	Phần BHXH cá nhân trừ vào lương.
你的社保是从哪个月开始交的？	Nǐ de shèbǎo shì cóng nǎ ge yuè kāishǐ jiāo de?	BHXH của bạn bắt đầu đóng từ tháng nào?
员工离职后，我们会办理停保手续。	Yuángōng lízhí hòu, wǒmen huì bànlǐ tíngbǎo shǒuxù.	Nhân viên nghỉ việc thì chúng tôi làm thủ tục báo giảm.
发生工伤要马上报告。	Fāshēng gōngshāng yào mǎshàng bàogào.	Xảy ra tai nạn lao động phải báo ngay.
理赔需要准备哪些材料？	Lǐpéi xūyào zhǔnbèi nǎxiē cáiliào?	Bồi thường cần chuẩn bị hồ sơ gì?
请提供医院发票和诊断证明。	Qǐng tígōng yīyuàn fāpiào hé zhěnduàn zhèngmíng.	Vui lòng nộp hóa đơn bệnh viện và giấy chẩn đoán.
这种情况不在保障范围内。	Zhè zhǒng qíngkuàng bú zài bǎozhàng fànwéi nèi.	Trường hợp này không nằm trong phạm vi bảo hiểm.
保单什么时候生效？	Bǎodān shénme shíhou shēngxiào?	Hợp đồng bao giờ có hiệu lực?
车子出险后要先报案。	Chēzi chūxiǎn hòu yào xiān bào'àn.	Xe gặp sự cố thì phải báo cho bảo hiểm trước.
保险快到期了，要不要续保？	Bǎoxiǎn kuài dàoqī le, yào bu yào xùbǎo?	Bảo hiểm sắp hết hạn, có gia hạn không?

Khi dịch hợp đồng lao động, các khoản bảo hiểm thường đi cùng điều khoản lương và phúc lợi; nếu cần thêm từ về điều khoản, chấm dứt, vi phạm hợp đồng, xem bài từ vựng tiếng Trung về hợp đồng.

Lỗi người Việt hay mắc

• Dịch BHYT là 健康保险. Bảo hiểm y tế bắt buộc là 医疗保险 hoặc 医保. 健康险 thường chỉ sản phẩm bảo hiểm sức khỏe thương mại.
• Dùng 赔偿 cho mọi trường hợp. Trong hồ sơ bảo hiểm, công ty "giải quyết bồi thường" là 理赔, chi tiền là 赔付.
• Lẫn 保费 và 保额. 保费 là tiền bạn đóng, 保额 là số tiền tối đa được trả. Dịch ngược hai từ này sẽ làm sai cả bảng quyền lợi.
• Đọc sai 保额. Pinyin có dấu cách âm: bǎo'é, đọc tách hai âm "bảo" và "ơ".

Câu hỏi thường gặp

Bảo hiểm xã hội tiếng Trung là gì?

Là 社会保险 (shèhuì bǎoxiǎn), nói tắt là 社保. Sổ hay thẻ BHXH gọi là 社保卡.

五险一金 gồm những gì?

Gồm 养老保险, 医疗保险, 失业保险, 工伤保险, 生育保险 và 住房公积金. Đây là cách gọi theo chế độ ở Trung Quốc; tỷ lệ và mức đóng do quy định từng địa phương, nên khi cần số liệu hãy hỏi phòng nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm.

Rút BHXH một lần nói tiếng Trung thế nào?

Có thể nói 一次性领取社会保险 (yícìxìng lǐngqǔ shèhuì bǎoxiǎn). Khi dịch giấy tờ, nên giữ thêm tên tiếng Việt trong ngoặc để người đọc đối chiếu.