Từ vựng tiếng Trung hợp đồng: bên A bên B, điều khoản, thanh toán

Hợp đồng trong tiếng Trung là 合同 (hétong, Hán Việt: hợp đồng). Bên A là 甲方 (jiǎfāng), bên B là 乙方 (yǐfāng), điều khoản là 条款 (tiáokuǎn), ký kết hợp đồng là 签订合同 (qiāndìng hétong), vi phạm hợp đồng là 违约 (wéiyuē). Phần lớn từ ngữ hợp đồng là từ Hán Việt, nên người Việt đọc âm Hán Việt là đoán được nghĩa khá nhanh.

Các nhóm từ dưới đây đi theo thứ tự một bản 购销合同 (hợp đồng mua bán): thông tin hai bên, giá, thanh toán, giao hàng, phạt vi phạm, tranh chấp. Mỗi nhóm kèm câu điều khoản mẫu như 本合同自双方签字盖章之日起生效。 để bạn tập đọc.

Hợp đồng tiếng Trung là gì: 合同, 协议 và 契约

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
合同	hétong	hợp đồng	hợp đồng (từ thông dụng nhất)
协议	xiéyì	hiệp nghị	thoả thuận, biên bản thoả thuận
契约	qìyuē	khế ước	khế ước (văn phong cũ, pháp lý)
补充协议	bǔchōng xiéyì	bổ sung hiệp nghị	thoả thuận bổ sung, phụ lục sửa đổi
附件	fùjiàn	phụ kiện	phụ lục đính kèm
意向书	yìxiàngshū	ý hướng thư	thư ý định (LOI)
保密协议	bǎomì xiéyì	bảo mật hiệp nghị	thoả thuận bảo mật (NDA)

Một số loại hợp đồng hay gặp:

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
购销合同	gòuxiāo hétong	hợp đồng mua bán
采购合同	cǎigòu hétong	hợp đồng mua hàng
劳动合同	láodòng hétong	hợp đồng lao động
租赁合同	zūlìn hétong	hợp đồng thuê
服务合同	fúwù hétong	hợp đồng dịch vụ
代理合同	dàilǐ hétong	hợp đồng đại lý
加工合同	jiāgōng hétong	hợp đồng gia công

Phần đầu hợp đồng: bên A, bên B và người ký

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
甲方	jiǎfāng	giáp phương	bên A
乙方	yǐfāng	ất phương	bên B
丙方	bǐngfāng	bính phương	bên C
双方	shuāngfāng	song phương	hai bên
买方 / 卖方	mǎifāng / màifāng	mãi phương / mại phương	bên mua / bên bán
当事人	dāngshìrén	đương sự nhân	bên tham gia hợp đồng
法定代表人	fǎdìng dàibiǎorén	pháp định đại biểu nhân	người đại diện theo pháp luật
委托代理人	wěituō dàilǐrén	uỷ thác đại lý nhân	người được uỷ quyền
地址	dìzhǐ	địa chỉ	địa chỉ
统一社会信用代码	tǒngyī shèhuì xìnyòng dàimǎ	thống nhất xã hội tín dụng đại mã	mã số doanh nghiệp (ở Trung Quốc)
开户银行	kāihù yínháng	khai hộ ngân hàng	ngân hàng mở tài khoản
账号	zhànghào	trướng hiệu	số tài khoản

Thứ tự 甲, 乙, 丙 lấy từ hệ Thiên can (giáp, ất, bính), giống cách tiếng Việt nói bên A, bên B, bên C. Trong hợp đồng mua bán, bên mua thường là 甲方, nhưng không có quy định bắt buộc, nên luôn đọc kỹ dòng đầu để biết ai là bên nào.

Ký kết, hiệu lực và thời hạn

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
签订	qiāndìng	thiêm đính	ký kết
签署	qiānshǔ	thiêm thự	ký (văn bản)
签字	qiānzì	thiêm tự	ký tên
盖章	gàizhāng	cái chương	đóng dấu
公章	gōngzhāng	công chương	con dấu công ty
合同专用章	hétong zhuānyòngzhāng	hợp đồng chuyên dụng chương	dấu chuyên dùng cho hợp đồng
生效	shēngxiào	sinh hiệu	có hiệu lực
有效期	yǒuxiàoqī	hữu hiệu kỳ	thời hạn hiệu lực
履行	lǚxíng	lý hành	thực hiện (hợp đồng)
变更	biàngēng	biến canh	thay đổi
续签	xùqiān	tục thiêm	ký tiếp, gia hạn
终止	zhōngzhǐ	chung chỉ	chấm dứt
解除	jiěchú	giải trừ	huỷ bỏ, đơn phương chấm dứt
权利 / 义务	quánlì / yìwù	quyền lợi / nghĩa vụ	quyền và nghĩa vụ

Ở Trung Quốc, con dấu rất quan trọng. Nhiều hợp đồng ghi rõ 签字盖章 (qiānzì gàizhāng), tức là vừa ký tên vừa đóng dấu. Khi nhận bản hợp đồng từ đối tác, bạn nên kiểm cả hai.

Đối tượng, số lượng và giá

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
标的	biāodì	tiêu đích	đối tượng của hợp đồng
品名	pǐnmíng	phẩm danh	tên hàng
规格	guīgé	quy cách	quy cách
型号	xínghào	hình hiệu	mã model
数量	shùliàng	số lượng	số lượng
单价	dānjià	đơn giá	đơn giá
总价	zǒngjià	tổng giá	tổng giá
金额	jīn'é	kim ngạch	số tiền
大写	dàxiě	đại tả	số tiền viết bằng chữ
含税	hánshuì	hàm thuế	đã gồm thuế
不含税	bù hánshuì	bất hàm thuế	chưa gồm thuế
增值税	zēngzhíshuì	tăng trị thuế	thuế giá trị gia tăng
发票	fāpiào	phát phiếu	hoá đơn

Số tiền trong hợp đồng Trung Quốc thường viết hai lần: số thường và 大写, dùng các chữ số viết hoa như 壹 (1), 贰 (2), 叁 (3), 拾 (10), 佰 (100), 仟 (1.000), 万 (10.000). Cách viết này chống sửa số. Ví dụ 12.500 tệ viết là 壹万贰仟伍佰元整 (yíwàn èrqiān wǔbǎi yuán zhěng). Chữ 整 ở cuối nghĩa là chẵn, không có số lẻ.

Thanh toán

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
付款 / 支付	fùkuǎn / zhīfù	phó khoản / chi phó	thanh toán
付款方式	fùkuǎn fāngshì	phó khoản phương thức	phương thức thanh toán
预付款	yùfùkuǎn	dự phó khoản	tiền trả trước
尾款	wěikuǎn	vĩ khoản	số tiền còn lại
分期付款	fēnqī fùkuǎn	phân kỳ phó khoản	trả góp, trả nhiều đợt
银行转账	yínháng zhuǎnzhàng	ngân hàng chuyển trướng	chuyển khoản ngân hàng
电汇	diànhuì	điện hối	chuyển tiền điện (T/T)
信用证	xìnyòngzhèng	tín dụng chứng	thư tín dụng (L/C)
定金	dìngjīn	định kim	tiền đặt cọc có tính ràng buộc
订金	dìngjīn	đính kim	tiền ứng trước
逾期	yúqī	du kỳ	quá hạn
滞纳金	zhìnàjīn	trệ nạp kim	tiền phạt chậm thanh toán

定金 và 订金 đọc giống hệt nhau nhưng khác nhau về pháp lý. Theo luật Trung Quốc, 定金 là tiền cọc: bên đặt cọc bỏ hợp đồng thì mất cọc, bên nhận cọc bỏ hợp đồng thì phải trả gấp đôi. 订金 chỉ là khoản trả trước, không có cơ chế phạt đó. Khi dịch, bạn đừng gộp hai chữ này thành một.

Câu mẫu:

Câu	Pinyin	Nghĩa
甲方应在合同签订后七日内支付预付款。	Jiǎfāng yīng zài hétong qiāndìng hòu qī rì nèi zhīfù yùfùkuǎn.	Bên A phải thanh toán tiền trả trước trong vòng 7 ngày sau khi ký hợp đồng.
尾款在货物验收合格后支付。	Wěikuǎn zài huòwù yànshōu hégé hòu zhīfù.	Số tiền còn lại được thanh toán sau khi hàng nghiệm thu đạt.
以上价格含增值税。	Yǐshàng jiàgé hán zēngzhíshuì.	Giá trên đã gồm thuế GTGT.

Giao hàng, nghiệm thu và bảo hành

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
交货	jiāohuò	giao hoá	giao hàng
交货期	jiāohuòqī	giao hoá kỳ	thời hạn giao hàng
交货地点	jiāohuò dìdiǎn	giao hoá địa điểm	địa điểm giao hàng
包装	bāozhuāng	bao trang	đóng gói
运输	yùnshū	vận thâu	vận chuyển
验收	yànshōu	nghiệm thu	nghiệm thu
合格	hégé	hợp cách	đạt yêu cầu
质量	zhìliàng	chất lượng	chất lượng
质保期	zhìbǎoqī	chất bảo kỳ	thời hạn bảo hành
保修	bǎoxiū	bảo tu	bảo hành sửa chữa
退货 / 换货	tuìhuò / huànhuò	thoái hoá / hoán hoá	trả hàng / đổi hàng

Các từ về vận đơn, điều kiện giao hàng quốc tế và thủ tục hải quan có ở bài từ vựng tiếng Trung xuất nhập khẩu.

Vi phạm hợp đồng và bồi thường

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
违约	wéiyuē	vi ước	vi phạm hợp đồng
违约方	wéiyuēfāng	vi ước phương	bên vi phạm
违约金	wéiyuējīn	vi ước kim	tiền phạt vi phạm
违约责任	wéiyuē zérèn	vi ước trách nhiệm	trách nhiệm do vi phạm
赔偿	péicháng	bồi thường	bồi thường
损失	sǔnshī	tổn thất	thiệt hại
延迟	yánchí	diên trì	chậm trễ
不可抗力	bùkěkànglì	bất khả kháng lực	bất khả kháng
免责	miǎnzé	miễn trách	miễn trách nhiệm

Câu mẫu:

Câu	Pinyin	Nghĩa
乙方每延迟交货一日，应按合同总价的千分之五支付违约金。	Yǐfāng měi yánchí jiāohuò yí rì, yīng àn hétong zǒngjià de qiān fēn zhī wǔ zhīfù wéiyuējīn.	Bên B chậm giao hàng mỗi ngày thì phải trả tiền phạt bằng 0,5% tổng giá trị hợp đồng.
因不可抗力不能履行合同的，双方均不承担违约责任。	Yīn bùkěkànglì bù néng lǚxíng hétong de, shuāngfāng jūn bù chéngdān wéiyuē zérèn.	Trường hợp không thể thực hiện hợp đồng do bất khả kháng, hai bên đều không chịu trách nhiệm vi phạm.
违约方应赔偿守约方因此遭受的全部损失。	Wéiyuēfāng yīng péicháng shǒuyuēfāng yīncǐ zāoshòu de quánbù sǔnshī.	Bên vi phạm phải bồi thường toàn bộ thiệt hại mà bên tuân thủ phải chịu.

Cách đọc tỉ lệ: 千分之五 (qiān fēn zhī wǔ) là năm phần nghìn, tức 0,5%. 百分之三十 (bǎi fēn zhī sānshí) là 30%. Mẫu số đứng trước, tử số đứng sau, ngược với tiếng Việt.

Tranh chấp và luật áp dụng

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
争议	zhēngyì	tranh nghị	tranh chấp
协商	xiéshāng	hiệp thương	thương lượng
调解	tiáojiě	điều giải	hoà giải
仲裁	zhòngcái	trọng tài	trọng tài
诉讼	sùsòng	tố tụng	kiện ra toà
法院	fǎyuàn	pháp viện	toà án
管辖	guǎnxiá	quản hạt	thẩm quyền xét xử
适用法律	shìyòng fǎlǜ	thích dụng pháp luật	luật áp dụng

Câu	Pinyin	Nghĩa
双方发生争议时，应首先友好协商解决。	Shuāngfāng fāshēng zhēngyì shí, yīng shǒuxiān yǒuhǎo xiéshāng jiějué.	Khi phát sinh tranh chấp, hai bên trước hết phải thương lượng thiện chí.
协商不成的，任何一方可向甲方所在地人民法院提起诉讼。	Xiéshāng bù chéng de, rènhé yì fāng kě xiàng jiǎfāng suǒzàidì rénmín fǎyuàn tíqǐ sùsòng.	Thương lượng không thành thì một bên bất kỳ có thể khởi kiện tại toà án nhân dân nơi bên A đặt trụ sở.

Phần cuối hợp đồng: các câu gần như bản nào cũng có

Câu	Pinyin	Nghĩa
本合同自双方签字盖章之日起生效。	Běn hétong zì shuāngfāng qiānzì gàizhāng zhī rì qǐ shēngxiào.	Hợp đồng này có hiệu lực kể từ ngày hai bên ký tên đóng dấu.
本合同一式两份，双方各执一份，具有同等法律效力。	Běn hétong yí shì liǎng fèn, shuāngfāng gè zhí yí fèn, jùyǒu tóngděng fǎlǜ xiàolì.	Hợp đồng lập thành hai bản, mỗi bên giữ một bản, có giá trị pháp lý như nhau.
本合同未尽事宜，双方另行签订补充协议。	Běn hétong wèijìn shìyí, shuāngfāng lìngxíng qiāndìng bǔchōng xiéyì.	Những vấn đề chưa quy định trong hợp đồng này, hai bên sẽ ký thoả thuận bổ sung.
本合同以中文和越南文书就，两种文本如有不一致，以中文为准。	Běn hétong yǐ Zhōngwén hé Yuènánwén shūjiù, liǎng zhǒng wénběn rú yǒu bù yízhì, yǐ Zhōngwén wéi zhǔn.	Hợp đồng được lập bằng tiếng Trung và tiếng Việt; nếu hai bản có điểm không thống nhất thì lấy bản tiếng Trung làm chuẩn.

Câu cuối rất đáng chú ý khi bạn ký hợp đồng song ngữ. Cụm 以……为准 (yǐ... wéi zhǔn) nghĩa là lấy cái gì làm chuẩn. Nếu bản tiếng Trung được chọn làm chuẩn, mọi tranh chấp sẽ dựa vào câu chữ tiếng Trung, nên bạn cần đọc kỹ bản đó.

Từ nối và cụm văn phong pháp lý

Hợp đồng tiếng Trung dùng nhiều chữ văn ngôn ngắn gọn. Nắm các cụm dưới đây là đọc được phần lớn câu.

Cụm	Pinyin	Nghĩa
本合同	běn hétong	hợp đồng này
应	yīng	phải (nghĩa vụ)
不得	bùdé	không được
均	jūn	đều
自……之日起	zì... zhī rì qǐ	kể từ ngày...
经双方协商一致	jīng shuāngfāng xiéshāng yízhì	sau khi hai bên thống nhất
……的，	...de,	trường hợp..., thì...
如	rú	nếu
按 / 按照	àn / ànzhào	theo
另行	lìngxíng	(làm) riêng, sau

Chữ 的 cuối một vế câu trong văn bản pháp lý mang nghĩa trường hợp. Ví dụ 逾期付款的 (yúqī fùkuǎn de) là trường hợp thanh toán quá hạn.

Lỗi người Việt hay gặp khi đọc hợp đồng tiếng Trung

• Hiểu 合同 là cùng nhau. Đây là một từ, không tách nghĩa từng chữ.
• Nhầm 解除 với 终止. 终止 là chấm dứt nói chung, có thể do hết hạn. 解除 thường là chấm dứt trước hạn, do một bên hay hai bên quyết định.
• Đọc 千分之五 thành 5%. Đây là 5 phần nghìn, tức 0,5%.
• Dịch 定金 và 订金 cùng là tiền cọc. Hai khoản có hậu quả pháp lý khác nhau như đã nói ở trên.
• Bỏ qua chữ 应 và 可. 应 là bắt buộc, 可 là được phép, có thể làm hoặc không. Đổi một chữ là đổi nghĩa vụ.

Nếu bạn làm phiên dịch, bài luyện dịch tiếng Trung có cách tập dịch câu dài theo cấu trúc. Phần đàm phán và thư tín trước khi đi tới hợp đồng có ở bài tiếng Trung thương mại.

Mẹo học từ vựng hợp đồng

Học qua âm Hán Việt: 违约 là vi ước, 赔偿 là bồi thường, 仲裁 là trọng tài. Với người Việt, đây là lối tắt nhanh nhất. Cách đoán nghĩa này được giải thích kỹ ở bài từ Hán Việt đoán nghĩa chữ Hán.

Đọc song song một bản mẫu: lấy một hợp đồng song ngữ thật của công ty (đã xoá thông tin nhạy cảm), gạch chân các cụm lặp lại như 本合同, 应, 自……之日起. Sau vài bản, bạn sẽ thấy hợp đồng nào cũng chung một bộ khung.

Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng tiếng Trung là gì?

Là 合同 (hétong). Thoả thuận là 协议 (xiéyì), phụ lục là 附件 (fùjiàn), thoả thuận bổ sung là 补充协议 (bǔchōng xiéyì).

Điều khoản hợp đồng tiếng Trung nói thế nào?

Là 条款 (tiáokuǎn). Điều 1, điều 2 viết là 第一条 (dì yī tiáo), 第二条 (dì èr tiáo). Khoản nhỏ trong một điều thường đánh số 1, 2, 3 hoặc dùng chữ 款 (kuǎn).

Bên A bên B tiếng Trung là gì?

Bên A là 甲方 (jiǎfāng), bên B là 乙方 (yǐfāng), bên C là 丙方 (bǐngfāng). Hai bên là 双方 (shuāngfāng).

签订 và 签字 khác nhau thế nào?

签订 là ký kết một hợp đồng hay thoả thuận, nhấn vào việc hai bên đạt được thoả thuận. 签字 chỉ hành động ký tên lên giấy.