Âm nhạc tiếng Trung: thể loại nhạc, nhạc cụ và động từ 弹, 拉, 吹, 打

Âm nhạc tiếng Trung là 音乐 (yīnyuè), nhạc cụ là 乐器 (yuèqì). Muốn nói "chơi nhạc cụ", bạn chọn động từ theo cách tạo ra tiếng. Đàn gảy, đàn phím dùng 弹 (tán), đàn kéo dùng 拉 (lā), nhạc cụ thổi dùng 吹 (chuī), trống dùng 打 (dǎ). Ví dụ 弹钢琴 (tán gāngqín) (chơi piano), 拉二胡 (lā èrhú) (kéo đàn nhị), 吹笛子 (chuī dízi) (thổi sáo), 打鼓 (dǎ gǔ) (đánh trống).

Bài này gom từ vựng để bạn kể về sở thích nghe nhạc, chơi đàn, đi xem hòa nhạc. Nếu bạn muốn học tiếng Trung bằng cách nghe và hát theo bài hát Hoa, đó là một chủ đề khác; ở đây chỉ tập trung vào tên gọi và câu nói quanh âm nhạc.

Từ vựng chung về âm nhạc

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
音乐	yīnyuè	âm nhạc
歌	gē	bài hát
唱歌	chàng gē	hát
听歌	tīng gē	nghe nhạc, nghe bài hát
歌手	gēshǒu	ca sĩ
乐队	yuèduì	ban nhạc
歌词	gēcí	lời bài hát
旋律	xuánlǜ	giai điệu
节奏	jiézòu	nhịp điệu
作曲	zuòqǔ	sáng tác nhạc
作词	zuòcí	viết lời
专辑	zhuānjí	album
单曲	dānqǔ	đĩa đơn, single
演唱会	yǎnchànghuì	buổi biểu diễn ca nhạc, concert
音乐会	yīnyuèhuì	buổi hòa nhạc
音乐节	yīnyuèjié	lễ hội âm nhạc
乐谱	yuèpǔ	bản nhạc, nốt nhạc
粉丝	fěnsī	người hâm mộ, fan

Chữ 乐 có hai cách đọc. Trong từ về âm nhạc đọc là yuè (音乐, 乐器, 乐队), còn trong 快乐 (vui vẻ) đọc là lè. Âm Hán Việt cũng tách đôi y như vậy: "nhạc" và "lạc".

Thể loại nhạc trong tiếng Trung

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
流行音乐	liúxíng yīnyuè	nhạc pop, nhạc thịnh hành
摇滚	yáogǔn	rock
古典音乐	gǔdiǎn yīnyuè	nhạc cổ điển
爵士乐	juéshìyuè	jazz
说唱	shuōchàng	rap
嘻哈	xīhā	hip hop
民谣	mínyáo	nhạc dân ca, folk
电子音乐	diànzǐ yīnyuè	nhạc điện tử
乡村音乐	xiāngcūn yīnyuè	nhạc đồng quê, country
轻音乐	qīngyīnyuè	nhạc nhẹ, nhạc không lời thư giãn
古风	gǔfēng	nhạc cổ phong
中国风	Zhōngguófēng	nhạc pop pha chất liệu truyền thống Trung Hoa
情歌	qínggē	tình ca
儿歌	érgē	bài hát thiếu nhi
歌剧	gējù	opera

Nhiều tên thể loại phương Tây được phiên âm: 爵士 là jazz, 嘻哈 là hip hop. Khi gặp một từ lạ đọc lên nghe giống tiếng Anh, bạn thử đoán theo âm trước khi tra từ điển.

Tên nhạc cụ theo 4 động từ 弹, 拉, 吹, 打

Đây là phần người Việt hay sai nhất. Học tên nhạc cụ kèm luôn động từ, như học một cụm cố định.

弹 tán: đàn gảy và đàn phím

Cụm từ	Pinyin	Nghĩa
弹钢琴	tán gāngqín	chơi piano
弹吉他	tán jítā	chơi guitar
弹电子琴	tán diànzǐqín	chơi đàn organ điện tử
弹古筝	tán gǔzhēng	chơi đàn tranh
弹琵琶	tán pípa	chơi đàn tỳ bà
弹尤克里里	tán yóukèlǐlǐ	chơi ukulele

拉 lā: đàn kéo bằng vĩ

Cụm từ	Pinyin	Nghĩa
拉小提琴	lā xiǎotíqín	chơi violin
拉大提琴	lā dàtíqín	chơi cello
拉二胡	lā èrhú	kéo đàn nhị
拉手风琴	lā shǒufēngqín	chơi accordion

Accordion không có vĩ nhưng người chơi kéo phần hộp hơi ra vào, nên vẫn dùng 拉.

吹 chuī: nhạc cụ thổi

Cụm từ	Pinyin	Nghĩa
吹笛子	chuī dízi	thổi sáo trúc
吹长笛	chuī chángdí	thổi sáo flute
吹口琴	chuī kǒuqín	thổi kèn harmonica
吹萨克斯	chuī sàkèsī	thổi saxophone
吹小号	chuī xiǎohào	thổi kèn trumpet
吹葫芦丝	chuī húlusī	thổi sáo bầu

打 dǎ: trống và nhạc cụ gõ

Cụm từ	Pinyin	Nghĩa
打鼓	dǎ gǔ	đánh trống
打架子鼓	dǎ jiàzigǔ	chơi trống jazz, bộ trống
敲鼓	qiāo gǔ	gõ trống

Với trống, 打 và 敲 đều dùng được. 敲 nhấn vào động tác gõ, 打 nghe đời thường hơn.

Nhạc cụ dân tộc Trung Quốc

Nhiều nhạc cụ truyền thống Trung Quốc có họ hàng gần với nhạc cụ Việt, nên tên Hán Việt khá dễ nhớ.

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Mô tả
古筝	gǔzhēng	cổ tranh	đàn tranh nhiều dây, gảy bằng móng
古琴	gǔqín	cổ cầm	đàn bảy dây, tiếng trầm
二胡	èrhú	nhị hồ	đàn nhị hai dây, kéo vĩ
琵琶	pípa	tỳ bà	đàn gảy hình quả lê
笛子	dízi	địch	sáo trúc thổi ngang
箫	xiāo	tiêu	sáo thổi dọc
唢呐	suǒnà	tỏa nạp	kèn có loa, tiếng vang to
葫芦丝	húlusī	hồ lô ti	sáo bầu

Cách dùng động từ vẫn theo quy tắc trên: 弹古琴 (tán gǔqín), 吹箫 (chuī xiāo), 吹唢呐 (chuī suǒnà). Cụm chung để gọi nhóm này là 民族乐器 (mínzú yuèqì), nhạc cụ dân tộc.

Câu nói về gu âm nhạc

Hỏi sở thích

• 你喜欢听什么音乐？ (Nǐ xǐhuan tīng shénme yīnyuè?), "Bạn thích nghe nhạc gì?"
• 你最喜欢哪个歌手？ (Nǐ zuì xǐhuan nǎge gēshǒu?), "Bạn thích ca sĩ nào nhất?"
• 你会弹吉他吗？ (Nǐ huì tán jítā ma?), "Bạn biết chơi guitar không?"

Trả lời

• 我最喜欢听流行音乐。 (Wǒ zuì xǐhuan tīng liúxíng yīnyuè.), "Tôi thích nghe nhạc pop nhất."
• 我不太喜欢摇滚，太吵了。 (Wǒ bú tài xǐhuan yáogǔn, tài chǎo le.), "Tôi không thích rock lắm, ồn quá."
• 我学了三年钢琴。 (Wǒ xué le sān nián gāngqín.), "Tôi đã học piano ba năm."
• 我会一点儿古筝，但是弹得不好。 (Wǒ huì yìdiǎnr gǔzhēng, dànshì tán de bù hǎo.), "Tôi biết chút đàn tranh nhưng chơi chưa hay."
• 这首歌很好听。 (Zhè shǒu gē hěn hǎotīng.), "Bài hát này rất hay."
• 我唱歌跑调。 (Wǒ chàng gē pǎodiào.), "Tôi hát lạc tông."
• 周末我们去唱K吧。 (Zhōumò wǒmen qù chàng K ba.), "Cuối tuần mình đi hát karaoke nhé."

Lượng từ của bài hát là 首 (shǒu): 一首歌, 这首歌. Xem thêm cách dùng lượng từ ở bài lượng từ tiếng Trung. Muốn kể thêm về các sở thích khác như đọc sách, chơi thể thao, bạn xem bài từ vựng sở thích tiếng Trung.

Đoạn hội thoại mẫu

• A: 你平时喜欢做什么？ (Nǐ píngshí xǐhuan zuò shénme?), "Bình thường bạn thích làm gì?"
• B: 我喜欢听音乐，也在学二胡。 (Wǒ xǐhuan tīng yīnyuè, yě zài xué èrhú.), "Mình thích nghe nhạc, cũng đang học đàn nhị."
• A: 二胡很难吧？ (Èrhú hěn nán ba?), "Đàn nhị khó lắm nhỉ?"
• B: 刚开始很难，拉得不好听。 (Gāng kāishǐ hěn nán, lā de bù hǎotīng.), "Mới đầu khó lắm, kéo nghe không hay."
• A: 下次拉给我听听吧。 (Xià cì lā gěi wǒ tīngting ba.), "Lần sau kéo cho mình nghe với nhé."

Lỗi người Việt hay gặp

1. Dùng 玩 cho nhạc cụ. Tiếng Việt nói "chơi đàn" nên nhiều người viết 玩钢琴. Câu này nghe như nghịch cây đàn. Nói đúng là 弹钢琴 (tán gāngqín).
2. Dùng 弹 cho violin. Violin, cello, đàn nhị đều kéo vĩ nên dùng 拉.
3. Đọc 弹 thành dàn. 弹 có hai âm: tán (gảy đàn) và dàn (viên đạn, như 子弹). Trong âm nhạc luôn đọc tán.
4. Nói 看音乐. Nghe nhạc là 听音乐 (tīng yīnyuè). Đi xem concert thì nói 去看演唱会 (qù kàn yǎnchànghuì), vì có cả phần nhìn sân khấu.
5. Dùng 个 cho bài hát. Trong văn nói vẫn nghe thấy 一个歌, nhưng chuẩn và tự nhiên hơn là 一首歌 (yì shǒu gē).

Mẹo nhớ nhanh

Hình dung động tác tay và miệng. Ngón tay gảy dây hoặc nhấn phím là 弹. Cánh tay kéo qua kéo lại là 拉. Miệng thổi hơi là 吹. Cầm dùi đập xuống là 打. Khi gặp nhạc cụ mới, bạn tự hỏi người chơi làm động tác nào, gần như luôn đoán đúng động từ.

Câu hỏi thường gặp

Chơi nhạc cụ tiếng Trung là gì?

Không có một động từ chung. Gọi chung có thể nói 演奏乐器 (yǎnzòu yuèqì) (biểu diễn nhạc cụ), còn khi nói cụ thể thì chọn 弹, 拉, 吹 hoặc 打 theo loại nhạc cụ.

Nhạc Hoa trong tiếng Trung gọi là gì?

Nhạc tiếng Hoa nói chung gọi là 华语歌曲 (Huáyǔ gēqǔ) hoặc 中文歌 (Zhōngwén gē). Các bài theo phong cách cổ phong hay gặp trên mạng thường gắn nhãn 古风.

Đàn tranh tiếng Trung là gì?

Là 古筝 gǔzhēng, chơi bằng cách gảy nên nói 弹古筝.

Hát dở tiếng Trung nói thế nào?

Nói 我唱歌不好听 (wǒ chàng gē bù hǎotīng) hoặc dùng thành ngữ 五音不全 (wǔyīn bù quán), nghĩa là hát không đúng cao độ.