Côn trùng tiếng Trung: tên muỗi, gián, kiến, ong và câu khi bị cắn

Côn trùng tiếng Trung là 昆虫 (kūnchóng), còn trong nói chuyện hằng ngày người ta gọi chung là 虫子 (chóngzi, sâu bọ). Mấy từ dùng nhiều nhất: 蚊子 (wénzi, muỗi), 蟑螂 (zhāngláng, gián), 蚂蚁 (mǎyǐ, kiến), 蜜蜂 (mìfēng, ong mật). Bị muỗi cắn nói 我被蚊子咬了。 (Wǒ bèi wénzi yǎo le.), thuốc xịt côn trùng là 杀虫剂 (shāchóngjì). Bài dưới có bảng tên côn trùng, từ chỉ vết cắn, đồ diệt và chống côn trùng, cùng câu dùng ở nhà và ở hiệu thuốc.

Bài này chỉ tập trung vào côn trùng và sâu bọ trong nhà, ngoài vườn. Tên thú, chim, cá và 12 con giáp có trong bài con vật tiếng Trung.

Côn trùng trong nhà

Lượng từ cho hầu hết côn trùng là 只 (zhī): 一只蚊子 (một con muỗi), 一只蟑螂 (một con gián). Khi nói nhiều con lổn nhổn, người ta hay dùng 一群 (yì qún, một đàn) hoặc 很多.

Tiếng Việt	Chữ Hán	Pinyin	Ghi chú
muỗi	蚊子	wénzi	gặp nhiều nhất
ruồi	苍蝇	cāngying
gián	蟑螂	zhāngláng	tiếng lóng vui gọi là 小强
kiến	蚂蚁	mǎyǐ
mối	白蚁	báiyǐ	nghĩa đen "kiến trắng"
rệp giường	臭虫	chòuchóng	hay gặp trong khách sạn cũ
bọ chét	跳蚤	tiàozao	trên chó mèo
chấy, rận	虱子	shīzi
con mạt bụi	螨虫	mǎnchóng	trên ga gối, đệm
bướm đêm, thiêu thân	飞蛾	fēi'é
nhện	蜘蛛	zhīzhū	không phải côn trùng, nhưng hay xếp chung
rết	蜈蚣	wúgōng

Côn trùng ngoài vườn, ngoài đồng

Tiếng Việt	Chữ Hán	Pinyin
ong mật	蜜蜂	mìfēng
ong vò vẽ	马蜂	mǎfēng
bướm	蝴蝶	húdié
chuồn chuồn	蜻蜓	qīngtíng
ve sầu	蝉	chán
dế	蟋蟀	xīshuài
châu chấu	蚂蚱	màzha
bọ ngựa	螳螂	tángláng
đom đóm	萤火虫	yínghuǒchóng
bọ rùa	瓢虫	piáochóng
bọ cánh cứng	甲虫	jiǎchóng
sâu róm	毛毛虫	máomaochóng
giun đất	蚯蚓	qiūyǐn
bọ cạp	蝎子	xiēzi

Mẹo nhớ: nhìn bộ thủ. Gần như mọi chữ chỉ sâu bọ đều có bộ 虫 (trùng) bên trái: 蚊, 蟑, 螂, 蚂, 蚁, 蜂, 蝴, 蝶. Gặp chữ lạ có bộ này, bạn đoán được ngay nó là một loài bò, bay nhỏ.

Bị côn trùng cắn tiếng Trung

Mỗi loài "cắn" bằng một động từ khác. Người Việt hay dùng 咬 cho tất cả, nhưng với ong thì sai.

Động từ	Pinyin	Dùng cho	Ví dụ
咬	yǎo	muỗi, kiến, rệp, bọ chét	被蚊子咬了 (bị muỗi cắn)
叮	dīng	muỗi đốt (khẩu ngữ)	被蚊子叮了 (bị muỗi đốt)
蜇	zhē	ong, bọ cạp đốt	被蜜蜂蜇了 (bị ong đốt)

Từ tả vết cắn và triệu chứng:

Tiếng Việt	Chữ Hán	Pinyin
ngứa	痒	yǎng
nốt sưng (do muỗi)	包	bāo
sưng	肿	zhǒng
sưng đỏ	红肿	hóngzhǒng
đau nhói	刺痛	cìtòng
dị ứng	过敏	guòmǐn
gãi	抓	zhuā

Câu mẫu:

• 我被蚊子咬了，好痒啊。 (Wǒ bèi wénzi yǎo le, hǎo yǎng a., tôi bị muỗi cắn, ngứa quá)
• 腿上被咬了好几个包。 (Tuǐ shang bèi yǎo le hǎo jǐ ge bāo., chân bị cắn mấy nốt)
• 我被蜜蜂蜇了，手肿起来了。 (Wǒ bèi mìfēng zhē le, shǒu zhǒng qǐlai le., tôi bị ong đốt, tay sưng lên rồi)
• 别抓，越抓越痒。 (Bié zhuā, yuè zhuā yuè yǎng., đừng gãi, càng gãi càng ngứa)

Thuốc xịt côn trùng và đồ chống côn trùng

Tiếng Việt	Chữ Hán	Pinyin
thuốc diệt côn trùng (xịt)	杀虫剂	shāchóngjì
bình xịt muỗi	灭蚊喷雾	miè wén pēnwù
nước bôi chống muỗi	驱蚊液	qūwényè
miếng dán chống muỗi	驱蚊贴	qūwéntiē
hương muỗi, nhang muỗi	蚊香	wénxiāng
màn	蚊帐	wénzhàng
vợt muỗi điện	电蚊拍	diànwénpāi
thuốc diệt gián	蟑螂药	zhāngláng yào
thuốc bôi chống ngứa	止痒膏	zhǐyǎnggāo
nước hoa chống muỗi, làm mát da	花露水	huālùshuǐ
dầu gió	风油精	fēngyóujīng

Chữ 驱 (qū) là "xua đuổi", 灭 (miè) và 杀 (shā) là "diệt". Đồ có 驱 chỉ làm côn trùng tránh xa, đồ có 杀 hay 灭 thì giết chúng.

Câu ở nhà và ở khách sạn

• 家里有蟑螂，怎么办？ (Jiā li yǒu zhāngláng, zěnme bàn?, nhà có gián, làm sao bây giờ?)
• 厨房里有很多蚂蚁。 (Chúfáng li yǒu hěn duō mǎyǐ., trong bếp nhiều kiến lắm)
• 晚上睡觉的时候要点蚊香。 (Wǎnshang shuìjiào de shíhou yào diǎn wénxiāng., tối ngủ phải đốt hương muỗi)
• 房间里有蚊子，能给我一个电蚊拍吗？ (Fángjiān li yǒu wénzi, néng gěi wǒ yí ge diànwénpāi ma?, trong phòng có muỗi, cho tôi xin cái vợt muỗi được không?)
• 床上好像有臭虫，可以换个房间吗？ (Chuáng shang hǎoxiàng yǒu chòuchóng, kěyǐ huàn ge fángjiān ma?, trên giường hình như có rệp, đổi phòng được không?)

Câu ở hiệu thuốc

Hiệu thuốc là 药店 (yàodiàn) hoặc 药房 (yàofáng). Muốn biết thêm từ về khám bệnh và thuốc, xem bài từ vựng tiếng Trung bệnh viện.

• 我被蚊子咬了，有没有止痒的药？ (Wǒ bèi wénzi yǎo le, yǒu méiyǒu zhǐyǎng de yào?, tôi bị muỗi cắn, có thuốc chống ngứa không?)
• 有没有给小孩用的驱蚊液？ (Yǒu méiyǒu gěi xiǎohái yòng de qūwényè?, có nước chống muỗi dùng cho trẻ em không?)
• 这个杀虫剂对人有害吗？ (Zhège shāchóngjì duì rén yǒuhài ma?, thuốc xịt này có hại cho người không?)
• 被蜜蜂蜇了应该擦什么药？ (Bèi mìfēng zhē le yīnggāi cā shénme yào?, bị ong đốt thì nên bôi thuốc gì?)
• 我对蚊子咬很过敏，肿得很厉害。 (Wǒ duì wénzi yǎo hěn guòmǐn, zhǒng de hěn lìhai., tôi dị ứng muỗi cắn, sưng to lắm)
• 这个药一天擦几次？ (Zhège yào yì tiān cā jǐ cì?, thuốc này ngày bôi mấy lần?)

Nếu vết đốt sưng lan rộng, khó thở hay chóng mặt, đó là dấu hiệu dị ứng nặng. Bạn cần đến bệnh viện ngay, nói 我被蜜蜂蜇了，呼吸困难。 (Wǒ bèi mìfēng zhē le, hūxī kùnnan., tôi bị ong đốt, khó thở).

Lỗi người Việt hay mắc

1. Dùng 咬 cho ong. Ong đốt là 蜇, không nói 被蜜蜂咬了.
2. Đọc sai 蚂蚁. Hai thanh là thanh 3 và thanh 3: mǎyǐ, khi nói thì chữ đầu đổi thành thanh 2, nghe như máyǐ.
3. Nhầm 蜘蛛 với côn trùng. Trong sinh học, nhện không phải 昆虫. Nói chuyện hằng ngày gọi chung 虫子 thì không sao.
4. Bỏ 被 khi nói bị cắn. Câu "tôi muỗi cắn" thiếu chữ. Phải nói 我被蚊子咬了。

Câu hỏi thường gặp

Côn trùng tiếng Trung là gì?

Là 昆虫 (kūnchóng). Trong khẩu ngữ, người ta gọi chung các loại sâu bọ là 虫子 (chóngzi).

Thuốc xịt côn trùng tiếng Trung nói thế nào?

杀虫剂 (shāchóngjì). Riêng loại xịt muỗi thường ghi 灭蚊喷雾 hoặc 杀虫气雾剂.

Bị côn trùng cắn tiếng Trung nói thế nào?

被虫子咬了 (bèi chóngzi yǎo le). Nếu biết loài thì thay tên vào: 被蚂蚁咬了 (bị kiến cắn), với ong dùng 被蜜蜂蜇了.

Lượng từ cho côn trùng là gì?

Phổ biến nhất là 只: 一只蝴蝶, 一只蚊子.