Từ vựng tiếng Trung chủ đề gia đình và bài giới thiệu gia đình bằng tiếng Trung có phiên âm

Từ vựng gia đình cơ bản trong tiếng Trung là 爸爸 (bàba, bố), 妈妈 (māma, mẹ), 哥哥 (gēge, anh trai), 姐姐 (jiějie, chị gái), 弟弟 (dìdi, em trai) và 妹妹 (mèimei, em gái). Giống tiếng Việt, tiếng Trung tách bên nội và bên ngoại: ông nội là 爷爷 (yéye), ông ngoại là 外公 (wàigōng). Bài đi từ gia đình nhỏ ra ông bà, cô dì chú bác, anh chị em họ, bên nhà chồng nhà vợ, rồi tới mẫu câu và ba đoạn giới thiệu gia đình bằng tiếng Trung có phiên âm, dịch nghĩa và khung để tự viết đoạn của mình.

Gia đình nhỏ: bố mẹ, anh chị em, vợ chồng, con cái

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
家庭 / 家人	jiātíng / jiārén	gia đình / người nhà
爸爸	bàba	bố (khẩu ngữ)
妈妈	māma	mẹ (khẩu ngữ)
父亲 / 母亲	fùqīn / mǔqīn	cha / mẹ (trang trọng, văn viết)
父母	fùmǔ	bố mẹ
哥哥	gēge	anh trai
姐姐	jiějie	chị gái
弟弟	dìdi	em trai
妹妹	mèimei	em gái
兄弟姐妹	xiōngdì jiěmèi	anh chị em
丈夫 / 老公	zhàngfu / lǎogōng	chồng / chồng (thân mật, "ông xã")
妻子 / 老婆	qīzi / lǎopo	vợ / vợ (thân mật, "bà xã")
儿子	érzi	con trai
女儿	nǚ'ér	con gái
孩子	háizi	con, đứa trẻ
独生子 / 独生女	dúshēngzǐ / dúshēngnǚ	con trai một / con gái một

Ông bà và cháu: chữ 外 đánh dấu bên ngoại

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
爷爷	yéye	ông nội
奶奶	nǎinai	bà nội
外公 / 姥爷	wàigōng / lǎoye	ông ngoại
外婆 / 姥姥	wàipó / lǎolao	bà ngoại
祖父 / 祖母	zǔfù / zǔmǔ	ông nội / bà nội (trang trọng)
外祖父 / 外祖母	wàizǔfù / wàizǔmǔ	ông ngoại / bà ngoại (trang trọng)
孙子 / 孙女	sūnzi / sūnnǚ	cháu trai / cháu gái (bên nội)
外孙 / 外孙女	wàisūn / wàisūnnǚ	cháu trai / cháu gái (bên ngoại)

外 (wài) nghĩa là "ngoài", đúng logic chữ "ngoại" của tiếng Việt: thêm 外 vào là chuyển sang họ bên mẹ. 外公, 外婆 và 姥爷, 姥姥 đều đúng; 姥姥, 姥爷 hay nghe ở miền Bắc Trung Quốc, 外公, 外婆 hay nghe ở miền Nam.

Cô dì chú bác: chia khác tiếng Việt ở đâu

Quan hệ	Chữ Hán	Pinyin	Tiếng Việt gọi
Anh trai của bố	伯伯 / 伯父	bóbo / bófù	bác
Vợ của bác (anh bố)	伯母	bómǔ	bác gái
Em trai của bố	叔叔	shūshu	chú
Vợ của chú	婶婶	shěnshen	thím
Chị hoặc em gái của bố	姑姑	gūgu	bác, cô
Chồng của 姑姑	姑父 / 姑丈	gūfu / gūzhàng	bác, chú (dượng)
Anh hoặc em trai của mẹ	舅舅	jiùjiu	bác, cậu
Vợ của 舅舅	舅妈	jiùmā	bác, mợ
Chị hoặc em gái của mẹ	阿姨 / 姨妈	āyí / yímā	bác, dì
Chồng của 阿姨	姨父 / 姨丈	yífu / yízhàng	bác, dượng

Khác biệt chính: tiếng Việt (miền Bắc) chia theo lớn hay nhỏ hơn bố mẹ, ai lớn hơn đều là bác. Tiếng Trung chỉ chia lớn nhỏ ở anh em trai của bố (伯 và 叔); còn 姑, 舅, 姨 thì không phân biệt tuổi. Muốn nói rõ thứ bậc, thêm số hoặc 大, 小 ở trước: 大姑 (dàgū, cô cả), 二舅 (èrjiù, cậu hai), 小姨 (xiǎoyí, dì út).

Anh chị em họ: 堂 và 表

Tiếng Việt gọi chung là anh chị em họ. Tiếng Trung dùng hai chữ tuỳ bố mẹ của người đó là ai:

• 堂 (táng): con của anh em trai bố, tức là cùng họ với mình. 堂哥 (tánggē), 堂姐 (tángjiě), 堂弟 (tángdì), 堂妹 (tángmèi).
• 表 (biǎo): con của cô, cậu, dì, tức là khác họ. 表哥 (biǎogē), 表姐 (biǎojiě), 表弟 (biǎodì), 表妹 (biǎomèi).

Theo chiều ngược lại, cháu gọi mình bằng chú, bác, cô là 侄子 (zhízi, cháu trai) và 侄女 (zhínǚ, cháu gái) nếu là con của anh em trai mình; là 外甥 (wàisheng) và 外甥女 (wàishengnǚ) nếu là con của chị em gái mình.

Bên nhà chồng, nhà vợ

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
公公 / 婆婆	gōnggong / pópo	bố chồng / mẹ chồng
岳父 / 岳母	yuèfù / yuèmǔ	bố vợ / mẹ vợ
老丈人 / 丈母娘	lǎozhàngren / zhàngmuniáng	bố vợ / mẹ vợ (khẩu ngữ)
儿媳妇	érxífu	con dâu
女婿	nǚxu	con rể
嫂子	sǎozi	chị dâu (vợ anh trai)
姐夫	jiěfu	anh rể (chồng chị gái)
亲家	qìngjia	thông gia

Các từ trong bảng dùng để nói về người đó. Khi gọi trực tiếp, người Trung Quốc thường gọi bố mẹ chồng hoặc bố mẹ vợ là 爸 (bà) và 妈 (mā), giống cách nhiều người Việt gọi bố mẹ chồng là bố mẹ.

Mẫu câu nói về gia đình

Câu	Pinyin	Nghĩa
你家有几口人？	Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?	Nhà bạn có mấy người?
我家有四口人：爸爸、妈妈、姐姐和我。	Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén: bàba, māma, jiějie hé wǒ.	Nhà tôi có bốn người: bố, mẹ, chị gái và tôi.
你有兄弟姐妹吗？	Nǐ yǒu xiōngdì jiěmèi ma?	Bạn có anh chị em không?
我有一个哥哥，没有弟弟妹妹。	Wǒ yǒu yí ge gēge, méiyǒu dìdi mèimei.	Tôi có một anh trai, không có em.
我是独生女。	Wǒ shì dúshēngnǚ.	Tôi là con gái một.
你结婚了吗？	Nǐ jiéhūn le ma?	Bạn lập gia đình chưa?
我结婚了，有两个孩子。	Wǒ jiéhūn le, yǒu liǎng ge háizi.	Tôi lập gia đình rồi, có hai con.

Những câu này thường nằm trong phần giới thiệu bản thân, xem mẫu đầy đủ ở bài cách tự giới thiệu bằng tiếng Trung.

Bài giới thiệu gia đình bằng tiếng Trung: 3 đoạn mẫu có phiên âm

Ba đoạn dưới đây đi từ đơn giản tới dài hơn. Bấm vào câu để nghe, đọc theo, rồi thay tên, tuổi, nghề bằng thông tin nhà mình. Mỗi đoạn chỉ dùng từ trong các bảng phía trên và vài từ nghề nghiệp thông dụng.

Đoạn 1: giới thiệu gia đình bốn người (trình độ HSK 1–2)

Câu	Pinyin	Dịch
我家有四口人：爸爸、妈妈、哥哥和我。	Wǒ jiā yǒu sì kǒu rén: bàba, māma, gēge hé wǒ.	Nhà tôi có bốn người: bố, mẹ, anh trai và tôi.
我爸爸今年五十岁，他是医生。	Wǒ bàba jīnnián wǔshí suì, tā shì yīshēng.	Bố tôi năm nay năm mươi tuổi, bố là bác sĩ.
我妈妈是老师。	Wǒ māma shì lǎoshī.	Mẹ tôi là giáo viên.
我哥哥二十五岁，在银行工作。	Wǒ gēge èrshíwǔ suì, zài yínháng gōngzuò.	Anh trai tôi hai mươi lăm tuổi, làm việc ở ngân hàng.
我是大学生，我学习汉语。	Wǒ shì dàxuéshēng, wǒ xuéxí Hànyǔ.	Tôi là sinh viên, tôi học tiếng Trung.
我很爱我的家。	Wǒ hěn ài wǒ de jiā.	Tôi rất yêu gia đình mình.

Đoạn 2: gia đình ba thế hệ, có sở thích và thói quen (trình độ HSK 3)

Câu	Pinyin	Dịch
我叫阮明英，今年二十二岁。	Wǒ jiào Ruǎn Míngyīng, jīnnián èrshí'èr suì.	Tôi tên là Nguyễn Minh Anh, năm nay hai mươi hai tuổi.
我家有六口人：爷爷、奶奶、爸爸、妈妈、妹妹和我。	Wǒ jiā yǒu liù kǒu rén: yéye, nǎinai, bàba, māma, mèimei hé wǒ.	Nhà tôi có sáu người: ông nội, bà nội, bố, mẹ, em gái và tôi.
我们住在河内。	Wǒmen zhù zài Hénèi.	Chúng tôi sống ở Hà Nội.
爷爷奶奶已经退休了，每天早上去公园散步。	Yéye nǎinai yǐjīng tuìxiū le, měitiān zǎoshang qù gōngyuán sànbù.	Ông bà đã nghỉ hưu, sáng nào cũng ra công viên đi dạo.
爸爸是工程师，工作很忙，常常很晚才回家。	Bàba shì gōngchéngshī, gōngzuò hěn máng, chángcháng hěn wǎn cái huí jiā.	Bố là kỹ sư, công việc rất bận, thường về nhà rất muộn.
妈妈在一家公司当会计，她做的菜特别好吃。	Māma zài yì jiā gōngsī dāng kuàijì, tā zuò de cài tèbié hǎochī.	Mẹ làm kế toán ở một công ty, món mẹ nấu ngon lắm.
妹妹上高中，她很喜欢画画儿。	Mèimei shàng gāozhōng, tā hěn xǐhuan huà huàr.	Em gái học cấp ba, em rất thích vẽ.
周末我们常常一起吃饭、聊天。	Zhōumò wǒmen chángcháng yìqǐ chīfàn, liáotiān.	Cuối tuần cả nhà thường cùng ăn cơm, trò chuyện.
我觉得我的家很温暖。	Wǒ juéde wǒ de jiā hěn wēnnuǎn.	Tôi thấy gia đình mình rất ấm áp.

Đoạn 3: người đã có gia đình riêng (dùng khi phỏng vấn, làm quen đồng nghiệp)

Câu	Pinyin	Dịch
我结婚了，有一个儿子和一个女儿。	Wǒ jiéhūn le, yǒu yí ge érzi hé yí ge nǚ'ér.	Tôi đã lập gia đình, có một con trai và một con gái.
我妻子是护士。	Wǒ qīzi shì hùshi.	Vợ tôi là y tá.
儿子八岁，上小学二年级；女儿四岁，上幼儿园。	Érzi bā suì, shàng xiǎoxué èr niánjí; nǚ'ér sì suì, shàng yòu'éryuán.	Con trai tám tuổi, học lớp hai; con gái bốn tuổi, học mẫu giáo.
我父母住在老家，我们每个月回去看他们一次。	Wǒ fùmǔ zhù zài lǎojiā, wǒmen měi ge yuè huíqu kàn tāmen yí cì.	Bố mẹ tôi sống ở quê, mỗi tháng vợ chồng tôi về thăm bố mẹ một lần.

Người nói là nữ thì đổi 我妻子 (wǒ qīzi, vợ tôi) thành 我丈夫 (wǒ zhàngfu, chồng tôi).

Khung tự viết đoạn giới thiệu gia đình

Một đoạn giới thiệu gia đình tự nhiên thường đi theo bốn bước. Viết đủ bốn bước là được đoạn 80–120 chữ, vừa với bài nói hoặc bài viết ở trình độ HSK 2–3.

Bước	Mẫu câu	Pinyin	Nghĩa
1. Nhà có mấy người	我家有……口人。	Wǒ jiā yǒu … kǒu rén.	Nhà tôi có … người.
2. Tuổi	他今年……岁。	Tā jīnnián … suì.	Năm nay anh ấy/ông ấy … tuổi.
2. Nghề	她是…… / 她当……	Tā shì … / Tā dāng …	Cô ấy là … / cô ấy làm (nghề) …
2. Nơi làm việc	他在……工作。	Tā zài … gōngzuò.	Anh ấy làm việc ở …
2. Nơi học	她上小学／中学／大学。	Tā shàng xiǎoxué / zhōngxué / dàxué.	Em ấy học tiểu học / trung học / đại học.
3. Tính cách, sở thích	他性格很开朗，喜欢……	Tā xìnggé hěn kāilǎng, xǐhuan …	Anh ấy tính tình cởi mở, thích …
4. Cả nhà làm gì cùng nhau, câu kết	我们常常一起…… / 我爱我的家。	Wǒmen chángcháng yìqǐ … / Wǒ ài wǒ de jiā.	Chúng tôi thường cùng nhau … / Tôi yêu gia đình tôi.

Tên nghề cần điền vào bước 2 có ở bài từ vựng tiếng Trung chủ đề nghề nghiệp; cách đọc tuổi và số ở bài số đếm tiếng Trung. Tên riêng của bạn viết bằng chữ Hán thế nào thì xem bài tên tiếng Trung. Muốn luyện thêm đoạn văn theo chủ đề khác, xem bài văn tiếng Trung mẫu.

Bốn chỗ người Việt hay sai

1. Đếm người trong nhà dùng 口, không dùng 个

Hỏi số thành viên gia đình là 几口人, trả lời 四口人. Ngoài câu này, đếm người vẫn dùng 个: 一个哥哥, 两个孩子. Các lượng từ khác xem ở bài lượng từ tiếng Trung.

2. Thêm 的 không cần thiết

Với người thân, 的 thường được bỏ: 我妈妈, 我哥哥, 他爸爸 tự nhiên hơn 我的妈妈. Với đồ vật thì giữ 的: 我的书. Khi nào cần 的 xem thêm ở bài phân biệt 的, 得, 地.

3. Đọc chữ thứ hai của từ láy bằng thanh gốc

爸爸, 妈妈, 哥哥, 姐姐, 弟弟, 妹妹, 爷爷, 奶奶 đều đọc chữ thứ hai nhẹ và ngắn (khinh thanh), nên pinyin viết bàba chứ không viết bàbà.

4. Gọi người ngoài bằng từ họ hàng theo kiểu tiếng Việt

Tiếng Trung cũng dùng từ họ hàng cho người ngoài nhưng hẹp hơn: trẻ con gọi người lớn là 叔叔 (chú) và 阿姨 (cô, dì); người lớn gọi nhau thân mật là 大哥 (dàgē) và 大姐 (dàjiě). Trong tình huống lịch sự thì dùng 先生 (xiānsheng, ông, anh) và 女士 (nǚshì, bà, chị).

Câu hỏi hay gặp

爱人 nghĩa là người yêu hay vợ chồng?

Ở Trung Quốc đại lục, 爱人 (àirén) chỉ vợ hoặc chồng, sắc thái hơi trang trọng và nay người lớn tuổi dùng nhiều hơn. Người yêu chưa cưới là 男朋友 (nánpéngyou, bạn trai) và 女朋友 (nǚpéngyou, bạn gái).

妻子, 老婆 và 太太 khác nhau thế nào?

妻子 trung tính, dùng khi nói hoặc viết trang trọng. 老婆 thân mật, dùng hằng ngày. 太太 lịch sự, hay đi sau họ của người chồng: 王太太 (Wáng tàitai, bà Vương).