Từ vựng tiếng Trung kế toán: sổ sách, thuế và báo cáo tài chính

Kế toán trong tiếng Trung là 会计 (kuàijì). Chữ 会 ở đây đọc là kuài, không đọc huì như trong 会说. Phòng tài chính kế toán là 财务部 (cáiwùbù), hoá đơn là 发票 (fāpiào), thuế giá trị gia tăng là 增值税 (zēngzhíshuì). Bài này gom khoảng 100 từ chủ đề kế toán, chia theo việc làm thật ở phòng kế toán: chức danh, sổ sách và chứng từ, tài sản và công nợ, báo cáo tài chính, thuế và hoá đơn, thanh toán và lương. Cuối bài có câu mẫu dùng trong công ty Trung Quốc, Đài Loan.

Chức danh và bộ phận

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
会计	kuàijì	kế toán (nghề, người làm)
财务	cáiwù	tài chính, tài vụ
财务部	cáiwùbù	phòng tài chính kế toán
财务经理	cáiwù jīnglǐ	trưởng phòng tài chính
会计主管	kuàijì zhǔguǎn	kế toán trưởng, phụ trách kế toán
总账会计	zǒngzhàng kuàijì	kế toán tổng hợp
成本会计	chéngběn kuàijì	kế toán giá thành
税务会计	shuìwù kuàijì	kế toán thuế
出纳	chūnà	thủ quỹ
会计师	kuàijìshī	kế toán viên có chứng chỉ hành nghề
审计	shěnjì	kiểm toán
审计师	shěnjìshī	kiểm toán viên
会计师事务所	kuàijìshī shìwùsuǒ	công ty kiểm toán, văn phòng kế toán

Sổ sách, chứng từ và bút toán

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
账	zhàng	sổ sách, tài khoản ghi chép
记账	jì zhàng	ghi sổ
做账	zuò zhàng	làm sổ sách (khẩu ngữ)
账本	zhàngběn	quyển sổ kế toán
总账	zǒngzhàng	sổ cái
明细账	míngxìzhàng	sổ chi tiết
日记账	rìjìzhàng	sổ nhật ký
现金日记账	xiànjīn rìjìzhàng	sổ quỹ tiền mặt
会计科目	kuàijì kēmù	tài khoản kế toán (trong hệ thống tài khoản)
凭证	píngzhèng	chứng từ
原始凭证	yuánshǐ píngzhèng	chứng từ gốc
记账凭证	jìzhàng píngzhèng	chứng từ ghi sổ, phiếu hạch toán
分录	fēnlù	bút toán, định khoản
借方	jièfāng	bên Nợ
贷方	dàifāng	bên Có
余额	yú'é	số dư
期初余额	qīchū yú'é	số dư đầu kỳ
期末余额	qīmò yú'é	số dư cuối kỳ
对账	duì zhàng	đối chiếu sổ sách, đối chiếu công nợ
结账	jié zhàng	khoá sổ; ở nhà hàng nghĩa là tính tiền
月结	yuèjié	khoá sổ cuối tháng; thanh toán theo tháng
调账	tiáo zhàng	điều chỉnh sổ
会计软件	kuàijì ruǎnjiàn	phần mềm kế toán

Hai chữ 借 (jiè) và 贷 (dài) trong đời thường nghĩa là "vay" và "cho vay". Trong kế toán chúng chỉ là tên hai cột Nợ, Có, giống chữ Nợ, Có trong sổ sách Việt Nam cũng không còn mang nghĩa vay mượn. Đừng dịch 借方 thành "bên đi vay".

Tài sản, nguồn vốn và công nợ

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
资产	zīchǎn	tài sản
流动资产	liúdòng zīchǎn	tài sản ngắn hạn (tài sản lưu động)
固定资产	gùdìng zīchǎn	tài sản cố định
折旧	zhéjiù	khấu hao
负债	fùzhài	nợ phải trả
所有者权益	suǒyǒuzhě quányì	vốn chủ sở hữu
注册资本	zhùcè zīběn	vốn điều lệ
库存现金	kùcún xiànjīn	tiền mặt tại quỹ
银行存款	yínháng cúnkuǎn	tiền gửi ngân hàng
存货	cúnhuò	hàng tồn kho
原材料	yuáncáiliào	nguyên vật liệu
盘点	pándiǎn	kiểm kê
应收账款	yīngshōu zhàngkuǎn	phải thu khách hàng
应付账款	yīngfù zhàngkuǎn	phải trả người bán
预付款	yùfùkuǎn	tiền trả trước
预收款	yùshōukuǎn	tiền nhận trước của khách
坏账	huàizhàng	nợ khó đòi, nợ xấu
贷款	dàikuǎn	khoản vay; vay vốn
利息	lìxī	tiền lãi

Doanh thu, chi phí và lợi nhuận

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
收入	shōurù	thu nhập, doanh thu
营业收入	yíngyè shōurù	doanh thu bán hàng
成本	chéngběn	giá thành, giá vốn
费用	fèiyòng	chi phí
管理费用	guǎnlǐ fèiyòng	chi phí quản lý
销售费用	xiāoshòu fèiyòng	chi phí bán hàng
财务费用	cáiwù fèiyòng	chi phí tài chính
利润	lìrùn	lợi nhuận
毛利	máolì	lãi gộp
净利润	jìng lìrùn	lợi nhuận ròng
亏损	kuīsǔn	lỗ
预算	yùsuàn	ngân sách, dự toán

Báo cáo tài chính

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
财务报表	cáiwù bàobiǎo	báo cáo tài chính
资产负债表	zīchǎn fùzhài biǎo	bảng cân đối kế toán
利润表	lìrùn biǎo	báo cáo kết quả kinh doanh
损益表	sǔnyì biǎo	báo cáo lãi lỗ (tên khác của 利润表, hay gặp ở Đài Loan, Hồng Kông)
现金流量表	xiànjīn liúliàng biǎo	báo cáo lưu chuyển tiền tệ
附注	fùzhù	thuyết minh báo cáo
年报	niánbào	báo cáo năm
季度	jìdù	quý
会计年度	kuàijì niándù	năm tài chính

Thuế và hoá đơn

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
税	shuì	thuế
税务局	shuìwùjú	cục thuế, chi cục thuế
税号	shuìhào	mã số thuế
税率	shuìlǜ	thuế suất
增值税	zēngzhíshuì	thuế giá trị gia tăng (VAT)
进项税	jìnxiàngshuì	thuế GTGT đầu vào
销项税	xiāoxiàngshuì	thuế GTGT đầu ra
企业所得税	qǐyè suǒdéshuì	thuế thu nhập doanh nghiệp
个人所得税 / 个税	gèrén suǒdéshuì / gèshuì	thuế thu nhập cá nhân
关税	guānshuì	thuế nhập khẩu, thuế quan
报税	bào shuì	khai thuế
纳税 / 交税	nà shuì / jiāo shuì	nộp thuế
退税	tuì shuì	hoàn thuế
发票	fāpiào	hoá đơn
开发票	kāi fāpiào	xuất hoá đơn
增值税发票	zēngzhíshuì fāpiào	hoá đơn GTGT
电子发票	diànzǐ fāpiào	hoá đơn điện tử
收据	shōujù	biên lai, phiếu thu
金额	jīn'é	số tiền
含税 / 不含税	hánshuì / bù hánshuì	đã gồm thuế / chưa gồm thuế

开 trong 开发票 nghĩa là "xuất, lập", giống 开单 (kāi dān, lập phiếu). Khi đi công tác cần lấy hoá đơn để thanh toán, câu ngắn nhất là 请帮我开张发票。 (Qǐng bāng wǒ kāi zhāng fāpiào., làm ơn xuất cho tôi một tờ hoá đơn).

Thanh toán, chi tiêu và tiền lương

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
付款	fù kuǎn	thanh toán, trả tiền
收款	shōu kuǎn	thu tiền
转账	zhuǎn zhàng	chuyển khoản
账户	zhànghù	tài khoản ngân hàng
对账单	duìzhàngdān	sao kê, bảng đối chiếu
汇率	huìlǜ	tỷ giá
报销	bàoxiāo	thanh toán chi phí (nộp hoá đơn để công ty hoàn tiền)
借支 / 预支	jièzhī / yùzhī	tạm ứng
审批	shěnpī	duyệt, phê duyệt
签字	qiān zì	ký tên
盖章	gài zhāng	đóng dấu
工资	gōngzī	tiền lương
工资表	gōngzībiǎo	bảng lương
奖金	jiǎngjīn	tiền thưởng
加班费	jiābānfèi	tiền làm thêm giờ
社保	shèbǎo	bảo hiểm xã hội

Câu mẫu ở phòng kế toán

Câu	Pinyin	Nghĩa
这张发票的金额不对。	Zhè zhāng fāpiào de jīn'é bú duì.	Số tiền trên tờ hoá đơn này không đúng.
这笔费用记在哪个科目？	Zhè bǐ fèiyòng jì zài nǎge kēmù?	Khoản chi phí này hạch toán vào tài khoản nào?
这个月的账做完了吗？	Zhège yuè de zhàng zuò wán le ma?	Sổ sách tháng này làm xong chưa?
请把上个月的发票整理好。	Qǐng bǎ shàng ge yuè de fāpiào zhěnglǐ hǎo.	Hãy sắp xếp xong hoá đơn của tháng trước.
下周要报税。	Xià zhōu yào bào shuì.	Tuần sau phải khai thuế.
这笔货款客户已经转账了。	Zhè bǐ huòkuǎn kèhù yǐjīng zhuǎn zhàng le.	Khách hàng đã chuyển khoản tiền hàng này rồi.
还有多少应收账款没收回？	Hái yǒu duōshao yīngshōu zhàngkuǎn méi shōuhuí?	Còn bao nhiêu khoản phải thu chưa thu về?
请和供应商对一下账。	Qǐng hé gōngyìngshāng duì yíxià zhàng.	Hãy đối chiếu công nợ với nhà cung cấp.
报销单需要经理签字。	Bàoxiāodān xūyào jīnglǐ qiān zì.	Phiếu thanh toán cần trưởng phòng ký.
财务报表明天交给老板。	Cáiwù bàobiǎo míngtiān jiāo gěi lǎobǎn.	Ngày mai nộp báo cáo tài chính cho sếp.

Khoản tiền đếm bằng lượng từ 笔 (bǐ): 一笔钱, 这笔费用. Hoá đơn, phiếu đếm bằng 张 (zhāng). Hai lượng từ này xuất hiện liên tục ở phòng kế toán; các lượng từ khác có trong bài lượng từ tiếng Trung. Số tiền lớn như 万, 亿 đọc thế nào thì xem bài số đếm tiếng Trung.

Lỗi hay gặp khi học từ vựng kế toán

• Đọc 会计 thành huìjì. Trong từ này 会 đọc là kuài. Âm Hán Việt "hội kế" dễ kéo bạn đọc sai.
• Coi 收据 như 发票. 收据 chỉ là biên lai xác nhận đã nhận tiền. Muốn khấu trừ thuế hay hạch toán chi phí hợp lệ, phòng kế toán cần 发票.
• Nhầm 结账 và 结算. 结账 là khoá sổ hoặc tính tiền; 结算 (jiésuàn) là quyết toán, thanh toán giữa hai bên.
• Dịch 成本 thành "chi phí". 成本 là giá thành, giá vốn của hàng; chi phí chung là 费用.
• Quên chữ phồn thể. Công ty Đài Loan viết 會計, 發票, 財務, và hay dùng chữ 帳 thay cho 账. Ở Đài Loan, hoá đơn thường gọi là 統一發票. Nếu làm cho công ty Đài Loan, nên học thêm mặt chữ phồn thể theo bài học tiếng Trung phồn thể.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếng Trung kế toán nên bắt đầu từ đâu?

Nắm khoảng HSK 3 trước để đọc được câu cơ bản. Sau đó học từ theo đúng việc bạn làm mỗi ngày: hoá đơn, chứng từ, công nợ. Mở phần mềm kế toán bản tiếng Trung và đọc tên các mục cũng là cách học nhanh.

Từ chuyên ngành kế toán có giống Hán Việt không?

Nhiều từ rất gần: 资产 là tư sản (tài sản), 负债 là phụ trái (nợ), 利润 là lợi nhuận, 预算 là dự toán. Nhờ vậy người Việt đoán nghĩa nhanh, nhưng phải để ý những từ lệch nghĩa như 成本 hay 借方.

Kế toán trưởng tiếng Trung là gì?

Cách gọi hay gặp là 会计主管 (kuàijì zhǔguǎn) hoặc 财务主管 (cáiwù zhǔguǎn). Một số công ty dùng 总会计师 (zǒng kuàijìshī) cho chức danh cao hơn, ngang giám đốc tài chính. Nên hỏi lại tên chức danh trên hợp đồng của công ty bạn.