Từ vựng tiếng Trung phòng cháy chữa cháy: thiết bị, biển báo, thoát hiểm

Phòng cháy chữa cháy tiếng Trung là 消防 (xiāofáng, Hán Việt: tiêu phòng). Phòng cháy là 防火 (fánghuǒ), chữa cháy là 灭火 (mièhuǒ), bình chữa cháy là 灭火器 (mièhuǒqì), lối thoát hiểm là 安全出口 (ānquán chūkǒu). Khi có cháy, câu cần hô đầu tiên là 着火了！ (zháohuǒ le!, cháy rồi!). Số gọi cứu hoả ở Trung Quốc là 119, đọc là 幺幺九 (yāo yāo jiǔ).

Bài này dành cho người làm việc ở nhà máy, công ty có quản lý người Trung Quốc hoặc Đài Loan, nơi các buổi huấn luyện PCCC và an toàn lao động thường dùng tiếng Trung. Từ vựng xếp theo đúng nội dung một buổi huấn luyện: khái niệm, thiết bị, biển báo, thoát hiểm, đồ bảo hộ, tai nạn và câu khẩn cấp.

Từ vựng chung về cháy nổ

Chữ Hán	Pinyin	Hán Việt	Nghĩa
消防	xiāofáng	tiêu phòng	phòng cháy chữa cháy
防火	fánghuǒ	phòng hoả	phòng cháy
灭火	mièhuǒ	diệt hoả	dập lửa, chữa cháy
火灾	huǒzāi	hoả tai	hoả hoạn
着火	zháohuǒ	trước hoả	bốc cháy
起火	qǐhuǒ	khởi hoả	phát cháy
爆炸	bàozhà	bạo tạc	nổ
火警	huǒjǐng	hoả cảnh	báo cháy
报警	bàojǐng	báo cảnh	báo cảnh sát, báo động
消防员	xiāofángyuán	tiêu phòng viên	lính cứu hoả
消防车	xiāofángchē	tiêu phòng xa	xe cứu hoả
消防演习	xiāofáng yǎnxí	tiêu phòng diễn tập	diễn tập PCCC
消防培训	xiāofáng péixùn	tiêu phòng bồi huấn	huấn luyện PCCC
火源	huǒyuán	hoả nguyên	nguồn lửa
易燃	yìrán	dị nhiên	dễ cháy
烟	yān	yên	khói

Chữ 着 trong 着火 đọc là zháo, không phải zhe như trong 看着. Đây là lỗi đọc rất hay gặp. Chữ này có nhiều cách đọc, bạn có thể xem thêm trong bài từ đồng âm tiếng Trung.

Thiết bị chữa cháy

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
灭火器	mièhuǒqì	bình chữa cháy
干粉灭火器	gānfěn mièhuǒqì	bình bột
二氧化碳灭火器	èryǎnghuàtàn mièhuǒqì	bình khí CO2
泡沫灭火器	pàomò mièhuǒqì	bình bọt
消火栓	xiāohuǒshuān	họng nước chữa cháy
消防水带	xiāofáng shuǐdài	vòi chữa cháy
水枪	shuǐqiāng	lăng phun nước
灭火毯	mièhuǒtǎn	chăn chữa cháy
喷淋头	pēnlíntóu	đầu phun sprinkler
烟感	yāngǎn	đầu báo khói
火灾报警器	huǒzāi bàojǐngqì	chuông báo cháy
手动报警按钮	shǒudòng bàojǐng ànniǔ	nút báo cháy bằng tay
应急灯	yìngjídēng	đèn chiếu sáng khẩn cấp
防毒面具	fángdú miànjù	mặt nạ phòng độc
沙箱	shāxiāng	thùng cát

Cách dùng bình chữa cháy: 提、拔、握、压

Trong các buổi huấn luyện ở Trung Quốc, cách dùng bình bột thường được dạy bằng bốn chữ.

Bước	Chữ	Pinyin	Nghĩa	Việc cần làm
1	提	tí	xách	xách bình tới gần đám cháy, đứng đầu hướng gió
2	拔	bá	rút	rút chốt an toàn 保险销 (bǎoxiǎnxiāo)
3	握	wò	cầm	một tay cầm vòi 喷管 (pēnguǎn), hướng vào gốc lửa
4	压	yā	bóp	bóp mạnh tay cầm 压把 (yābǎ) cho bột phun ra

Câu huấn luyện viên hay nói: 对准火焰根部喷射。 (Duìzhǔn huǒyàn gēnbù pēnshè., nhắm vào gốc ngọn lửa mà phun).

Biển báo an toàn

Biển báo an toàn ở Trung Quốc chia bốn nhóm theo màu: cấm (đỏ), cảnh báo (vàng), bắt buộc (xanh dương), chỉ dẫn (xanh lá).

Biển	Pinyin	Nghĩa
禁止吸烟	jìnzhǐ xīyān	cấm hút thuốc
禁止烟火	jìnzhǐ yānhuǒ	cấm lửa
严禁烟火	yánjìn yānhuǒ	nghiêm cấm lửa
禁止明火	jìnzhǐ mínghuǒ	cấm lửa trần
禁止堵塞	jìnzhǐ dǔsè	cấm để vật cản
当心火灾	dāngxīn huǒzāi	cẩn thận cháy
当心触电	dāngxīn chùdiàn	cẩn thận điện giật
当心爆炸	dāngxīn bàozhà	cẩn thận cháy nổ
易燃物品	yìrán wùpǐn	vật dễ cháy
危险	wēixiǎn	nguy hiểm
注意安全	zhùyì ānquán	chú ý an toàn
必须戴安全帽	bìxū dài ānquánmào	bắt buộc đội mũ bảo hộ
安全出口	ānquán chūkǒu	lối ra an toàn
紧急出口	jǐnjí chūkǒu	lối ra khẩn cấp
灭火器	mièhuǒqì	vị trí bình chữa cháy

Biển cấm thường bắt đầu bằng 禁止 (jìnzhǐ, cấm) hoặc 严禁 (yánjìn, nghiêm cấm). Biển cảnh báo bắt đầu bằng 当心 (dāngxīn, cẩn thận) hoặc 注意 (zhùyì, chú ý). Biển bắt buộc bắt đầu bằng 必须 (bìxū, phải). Nhớ bốn chữ đầu này là đoán được loại biển ngay.

Thoát hiểm và sơ tán

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
逃生	táoshēng	thoát thân
疏散	shūsàn	sơ tán
撤离	chèlí	rút khỏi
疏散通道	shūsàn tōngdào	lối thoát nạn
逃生路线图	táoshēng lùxiàntú	sơ đồ thoát hiểm
楼梯	lóutī	cầu thang bộ
电梯	diàntī	thang máy
防火门	fánghuǒmén	cửa chống cháy
集合点	jíhédiǎn	điểm tập kết
清点人数	qīngdiǎn rénshù	điểm danh số người
被困	bèi kùn	bị mắc kẹt
湿毛巾	shī máojīn	khăn ướt
捂住口鼻	wǔzhù kǒu bí	che mũi miệng
弯腰	wānyāo	cúi người

Đồ bảo hộ và an toàn lao động tiếng Trung

An toàn lao động là 安全生产 (ānquán shēngchǎn) trong văn bản, còn công nhân hay nói gọn là 安全 (ānquán). Đồ bảo hộ lao động gọi chung là 劳保用品 (láobǎo yòngpǐn).

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
安全帽	ānquánmào	mũ bảo hộ
安全带	ānquándài	dây an toàn
护目镜	hùmùjìng	kính bảo hộ
手套	shǒutào	găng tay
绝缘手套	juéyuán shǒutào	găng tay cách điện
口罩	kǒuzhào	khẩu trang
耳塞	ěrsāi	nút bịt tai
劳保鞋	láobǎoxié	giày bảo hộ
工作服	gōngzuòfú	quần áo bảo hộ
反光背心	fǎnguāng bèixīn	áo phản quang
安全隐患	ānquán yǐnhuàn	nguy cơ mất an toàn
违规操作	wéiguī cāozuò	thao tác sai quy định
安全检查	ānquán jiǎnchá	kiểm tra an toàn

Các từ về máy móc, dây chuyền và giao tiếp hằng ngày trong xưởng có ở bài tiếng Trung công xưởng. Từ về điện và linh kiện có ở bài từ vựng tiếng Trung điện tử.

Tai nạn và sơ cứu

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
事故	shìgù	sự cố, tai nạn
工伤	gōngshāng	tai nạn lao động
受伤	shòushāng	bị thương
触电	chùdiàn	điện giật
烫伤	tàngshāng	bỏng (do nhiệt, nước sôi)
烧伤	shāoshāng	bỏng (do lửa)
窒息	zhìxī	ngạt thở
晕倒	yūndǎo	ngất
急救	jíjiù	sơ cứu, cấp cứu
急救箱	jíjiùxiāng	hộp sơ cứu
救护车	jiùhùchē	xe cứu thương
切断电源	qiēduàn diànyuán	ngắt nguồn điện

Ở Trung Quốc, 119 là cứu hoả, 120 là cấp cứu, 110 là cảnh sát. Khi đọc số điện thoại, số 1 thường đọc là yāo thay vì yī để khỏi nhầm với số 7. Vì thế 110 đọc là 幺幺零 (yāo yāo líng), 120 đọc là 幺二零 (yāo èr líng). Ở Việt Nam, số cứu hoả là 114. Cách đọc số khác trong tiếng Trung có ở bài số đếm tiếng Trung.

Câu khẩn cấp khi có cháy

Câu	Pinyin	Nghĩa
着火了！快跑！	Zháohuǒ le! Kuài pǎo!	Cháy rồi! Chạy mau!
快打119！	Kuài dǎ yāo yāo jiǔ!	Gọi 119 mau!
大家不要慌！	Dàjiā búyào huāng!	Mọi người đừng hoảng!
从安全出口撤离。	Cóng ānquán chūkǒu chèlí.	Rút ra theo lối thoát hiểm.
不要坐电梯，走楼梯。	Búyào zuò diàntī, zǒu lóutī.	Đừng đi thang máy, đi cầu thang bộ.
用湿毛巾捂住口鼻，弯腰前进。	Yòng shī máojīn wǔzhù kǒu bí, wānyāo qiánjìn.	Lấy khăn ướt che mũi miệng, cúi người đi ra.
灭火器在哪儿？	Mièhuǒqì zài nǎr?	Bình chữa cháy ở đâu?
先切断电源！	Xiān qiēduàn diànyuán!	Ngắt điện trước!
有人受伤了，快叫救护车！	Yǒu rén shòushāng le, kuài jiào jiùhùchē!	Có người bị thương, gọi xe cấp cứu mau!
里面还有人吗？	Lǐmiàn hái yǒu rén ma?	Bên trong còn ai không?
到集合点集合，清点人数。	Dào jíhédiǎn jíhé, qīngdiǎn rénshù.	Tập trung ở điểm tập kết, điểm danh.

Gọi báo cháy nói những gì

Khi gọi báo cháy, bạn cần nói rõ địa chỉ, chỗ nào cháy, cháy cái gì, có người mắc kẹt không và số điện thoại của mình. Ví dụ một cuộc gọi:

Câu	Pinyin	Nghĩa
你好，我要报火警。	Nǐ hǎo, wǒ yào bào huǒjǐng.	Xin chào, tôi muốn báo cháy.
地址是工业园区三号路，A栋二楼。	Dìzhǐ shì gōngyè yuánqū sān hào lù, A dòng èr lóu.	Địa chỉ là khu công nghiệp, đường số 3, toà A tầng 2.
仓库里的纸箱着火了。	Cāngkù lǐ de zhǐxiāng zháohuǒ le.	Thùng giấy trong kho bị cháy.
有两个人被困。	Yǒu liǎng gè rén bèi kùn.	Có hai người bị mắc kẹt.
我的电话是……	Wǒ de diànhuà shì...	Số điện thoại của tôi là...

Lỗi người Việt hay gặp

• Đọc 着火 thành zhehuǒ. Đúng là zháohuǒ.
• Nhầm 消防 với 防火. 消防 là cả công tác PCCC (lính cứu hoả, xe cứu hoả đều dùng chữ này), 防火 chỉ là phòng ngừa cháy.
• Hiểu 安全出口 là cửa ra bình thường. Đây là lối thoát hiểm, theo quy định không được khoá hay chất đồ chắn lối.
• Đọc 119 thành yī yī jiǔ. Người Trung Quốc vẫn hiểu, nhưng cách đọc tự nhiên là 幺幺九.
• Đọc biển 禁止 thành jīnzhǐ. Chữ 禁 ở đây đọc thanh 4: jìnzhǐ.

Mẹo học nhanh trước buổi huấn luyện

Học theo âm Hán Việt: 灭火 là diệt hoả, 疏散 là sơ tán, 窒息 là trất tức (ngạt), 事故 là sự cố. Người Việt nắm âm Hán Việt sẽ nhớ nghĩa ngay ở lần đầu đọc.

Chụp ảnh biển báo trong xưởng: mỗi ngày tra một biển, ghi pinyin và nghĩa vào điện thoại. Sau hai tuần, bạn đọc được gần hết biển báo quanh chỗ làm.

Tập to bốn câu sống còn: 着火了！, 快打119！, 走楼梯！, 灭火器在哪儿？. Lúc hoảng loạn, câu đã quen miệng mới bật ra được.

Câu hỏi thường gặp

Phòng cháy chữa cháy tiếng Trung là gì?

Là 消防 (xiāofáng). Phòng cháy là 防火 (fánghuǒ), chữa cháy là 灭火 (mièhuǒ). Công tác PCCC trong văn bản thường viết là 消防安全 (xiāofáng ānquán).

Bình chữa cháy tiếng Trung là gì?

Là 灭火器 (mièhuǒqì). Bình bột là 干粉灭火器, bình CO2 là 二氧化碳灭火器.

An toàn lao động tiếng Trung nói thế nào?

Trong văn bản là 安全生产 (ānquán shēngchǎn) hoặc 劳动安全 (láodòng ānquán). Huấn luyện an toàn là 安全培训 (ānquán péixùn).

Lối thoát hiểm tiếng Trung là gì?

Biển ở cửa ghi 安全出口 (ānquán chūkǒu) hoặc 紧急出口 (jǐnjí chūkǒu). Lối đi dẫn tới cửa là 疏散通道 (shūsàn tōngdào).