Từ vựng tiếng Trung điện tử: linh kiện, dây chuyền SMT và tên lỗi khi kiểm hàng

Điện tử trong tiếng Trung là 电子 (diànzǐ), linh kiện điện tử là 电子元器件 (diànzǐ yuánqìjiàn), bảng mạch là 电路板 (diànlùbǎn) và dây chuyền SMT được gọi là 贴片 (tiēpiàn, dán linh kiện bề mặt). Người làm nhà máy điện tử thường cần ba nhóm từ: tên linh kiện, tên máy và công đoạn trên dây chuyền SMT, và tên lỗi khi kiểm hàng. Bài này đi lần lượt ba nhóm đó, mỗi từ có chữ Hán, pinyin, nghĩa, kèm âm Hán Việt ở những chữ đoán được nghĩa, và câu mẫu nói thật trong xưởng.

Từ chung về ngành điện tử

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
电子	diànzǐ	điện tử
电子厂	diànzǐchǎng	nhà máy điện tử
电子产品	diànzǐ chǎnpǐn	sản phẩm điện tử
电子元器件	diànzǐ yuánqìjiàn	linh kiện điện tử
元件	yuánjiàn	linh kiện (thụ động: điện trở, tụ)
器件	qìjiàn	linh kiện (bán dẫn, IC)
物料	wùliào	vật tư, nguyên vật liệu
型号	xínghào	mã hàng, model
规格	guīgé	quy cách, thông số
机种	jīzhǒng	mã máy, model sản phẩm (từ hay dùng trong xưởng)
电压	diànyā	điện áp
电流	diànliú	dòng điện
电源	diànyuán	nguồn điện

Hai chữ 元件 và 器件 trong sách chuyên ngành có phân biệt, nhưng ngoài xưởng người ta nói gộp 元器件 hoặc gọi tắt là 料 (liào, vật tư). Câu 这个料是什么型号？ (Zhège liào shì shénme xínghào?, "Linh kiện này mã gì?") bạn sẽ nghe gần như mỗi ngày.

Tên linh kiện điện tử

Phần lớn tên linh kiện đọc theo Hán Việt là đoán được nghĩa, nên học cột Hán Việt sẽ nhớ nhanh hơn học thuộc pinyin.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa	Hán Việt
电阻	diànzǔ	điện trở	điện trở
电容	diànróng	tụ điện	điện dung
电解电容	diànjiě diànróng	tụ hoá	điện giải điện dung
电感	diàngǎn	cuộn cảm	điện cảm
二极管	èrjíguǎn	đi-ốt	nhị cực quản
发光二极管	fāguāng èrjíguǎn	đèn LED	phát quang nhị cực quản
三极管	sānjíguǎn	transistor lưỡng cực	tam cực quản
晶体管	jīngtǐguǎn	transistor (gọi chung)	tinh thể quản
芯片	xīnpiàn	chip	tâm phiến
集成电路	jíchéng diànlù	mạch tích hợp, IC	tập thành điện lộ
晶振	jīngzhèn	thạch anh dao động	tinh chấn
保险丝	bǎoxiǎnsī	cầu chì	bảo hiểm ti
继电器	jìdiànqì	rơ-le	kế điện khí
变压器	biànyāqì	biến áp	biến áp khí
连接器	liánjiēqì	đầu nối, connector	liên tiếp khí
开关	kāiguān	công tắc	khai quan
传感器	chuángǎnqì	cảm biến	truyền cảm khí
电池	diànchí	pin	điện trì
散热片	sànrèpiàn	tấm tản nhiệt	tán nhiệt phiến

Chỗ dễ nhầm là 电容: âm Hán Việt là "điện dung", trong khi tiếng Việt gọi linh kiện này là tụ điện. "Điện dung" trong tiếng Việt lại là đại lượng đo của tụ, đơn vị fara. Muốn nói giá trị thì dùng đơn vị: 欧姆 (ōumǔ, ôm), 微法 (wēifǎ, micro fara), 伏 (fú, vôn).

Bảng mạch và các bộ phận trên bảng mạch

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
电路板	diànlùbǎn	bảng mạch
线路板	xiànlùbǎn	bảng mạch (cách gọi khác)
印刷电路板	yìnshuā diànlùbǎn	bảng mạch in, PCB
主板	zhǔbǎn	bo mạch chủ
焊盘	hànpán	pad hàn
引脚	yǐnjiǎo	chân linh kiện
正极	zhèngjí	cực dương
负极	fùjí	cực âm
极性	jíxìng	cực tính, chiều lắp
丝印	sīyìn	lớp in ký hiệu (silkscreen)
贴片元件	tiēpiàn yuánjiàn	linh kiện dán (SMD)
插件	chājiàn	linh kiện cắm chân (DIP), công đoạn cắm linh kiện
外壳	wàiké	vỏ máy
屏幕	píngmù	màn hình
排线	páixiàn	cáp dẹt

Bảng mạch đếm bằng lượng từ 块 (kuài) hoặc 片 (piàn): 这块板 (zhè kuài bǎn, "tấm mạch này"). Nếu chưa quen chuyện lượng từ, xem thêm bài lượng từ tiếng Trung.

Từ vựng tiếng Trung SMT: máy và công đoạn

SMT viết đủ là 表面贴装技术 (biǎomiàn tiēzhuāng jìshù, công nghệ gắn bề mặt). Trong xưởng người ta nói SMT车间 (SMT chējiān, xưởng SMT) hoặc 贴片车间 (tiēpiàn chējiān). Thứ tự công đoạn cơ bản là in kem hàn, gắp đặt linh kiện, hàn reflow, rồi kiểm tra.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
锡膏	xīgāo	kem hàn
钢网	gāngwǎng	khuôn in kem hàn (stencil)
印刷机	yìnshuājī	máy in kem hàn
贴片机	tiēpiànjī	máy gắp đặt linh kiện
供料器	gōngliàoqì	feeder cấp linh kiện
飞达	fēidá	feeder (phiên âm từ tiếng Anh, rất hay nghe)
料盘	liàopán	cuộn linh kiện (reel)
吸嘴	xīzuǐ	đầu hút (nozzle)
回流焊	huíliúhàn	hàn reflow
炉温	lúwēn	nhiệt độ lò
炉温曲线	lúwēn qūxiàn	biên dạng nhiệt lò (profile)
波峰焊	bōfēnghàn	hàn sóng
上料	shàngliào	nạp linh kiện lên máy
换线	huànxiàn	đổi model trên line
程序	chéngxù	chương trình máy
首件	shǒujiàn	sản phẩm đầu tiên cần xác nhận (first article)
抛料	pāoliào	máy làm rơi linh kiện khi gắp
自动光学检测	zìdòng guāngxué jiǎncè	kiểm tra quang học tự động (AOI)

Ở công đoạn hàn tay và sửa chữa, bạn cần thêm: 烙铁 (làotiě, mỏ hàn), 焊锡丝 (hànxīsī, dây thiếc), 助焊剂 (zhùhànjì, chất trợ hàn), 万用表 (wànyòngbiǎo, đồng hồ vạn năng), 示波器 (shìbōqì, máy hiện sóng).

Chống tĩnh điện và phòng sạch

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
防静电	fáng jìngdiàn	chống tĩnh điện
静电手环	jìngdiàn shǒuhuán	vòng tay chống tĩnh điện
静电衣	jìngdiànyī	áo chống tĩnh điện
静电鞋	jìngdiànxié	giày chống tĩnh điện
无尘车间	wúchén chējiān	phòng sạch, xưởng không bụi
手指套	shǒuzhǐtào	bao ngón tay

Từ vựng kiểm hàng và tên lỗi

Đây là nhóm từ người làm QC, sửa chữa hay tổ trưởng phải thuộc, vì báo cáo lỗi sai tên là cả lô hàng bị xử lý sai.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
良品	liángpǐn	hàng đạt
不良品	bùliángpǐn	hàng lỗi, hàng NG
合格	hégé	đạt
不合格	bù hégé	không đạt
来料检验	láiliào jiǎnyàn	kiểm vật tư đầu vào (IQC)
全检	quánjiǎn	kiểm toàn bộ
抽检	chōujiǎn	kiểm xác suất
虚焊	xūhàn	hàn giả, mối hàn không ngấu
连锡	liánxī	chập thiếc giữa hai chân
少锡	shǎoxī	thiếu thiếc
多锡	duōxī	thừa thiếc
锡珠	xīzhū	bi thiếc
立碑	lìbēi	linh kiện dựng đứng một đầu
偏移	piānyí	lệch vị trí
漏件	lòujiàn	thiếu linh kiện
错件	cuòjiàn	lắp sai linh kiện
反向	fǎnxiàng	lắp ngược chiều
短路	duǎnlù	ngắn mạch
开路	kāilù	hở mạch
划伤	huáshāng	trầy xước
返修	fǎnxiū	sửa lại (rework)
报废	bàofèi	huỷ, loại bỏ
功能测试	gōngnéng cèshì	kiểm tra chức năng
老化测试	lǎohuà cèshì	chạy thử lão hoá (burn-in)

立碑 nghĩa đen là "dựng bia": linh kiện nhỏ hai đầu bị kéo đứng lên như tấm bia mộ. Hình ảnh này giúp bạn nhớ ngay từ đầu tiên nghe.

Câu mẫu dùng trong xưởng điện tử

Câu	Pinyin	Nghĩa
请戴好静电手环。	Qǐng dàihǎo jìngdiàn shǒuhuán.	Đeo vòng tĩnh điện vào.
今天换线，下午做新机种。	Jīntiān huànxiàn, xiàwǔ zuò xīn jīzhǒng.	Hôm nay đổi line, chiều làm model mới.
这个料快用完了，赶紧上料。	Zhège liào kuài yòng wán le, gǎnjǐn shàngliào.	Linh kiện này sắp hết, nạp liệu nhanh lên.
首件确认好了吗？	Shǒujiàn quèrèn hǎo le ma?	Hàng đầu tiên xác nhận xong chưa?
贴片机又抛料了。	Tiēpiànjī yòu pāoliào le.	Máy gắp lại rơi linh kiện rồi.
这块板有连锡，要返修。	Zhè kuài bǎn yǒu liánxī, yào fǎnxiū.	Tấm mạch này bị chập thiếc, phải sửa lại.
这个电容极性反了。	Zhège diànróng jíxìng fǎn le.	Tụ này lắp ngược cực rồi.
这批货不良率太高。	Zhè pī huò bùliánglǜ tài gāo.	Lô hàng này tỉ lệ lỗi cao quá.
不良品放在红色的箱子里。	Bùliángpǐn fàng zài hóngsè de xiāngzi lǐ.	Hàng lỗi để vào thùng màu đỏ.

Mấy câu này đi kèm những câu chung trong nhà máy như xin nghỉ, hỏi giờ tăng ca, báo máy hỏng. Phần đó có trong bài tiếng Trung công xưởng.

Lỗi người Việt hay mắc

• Gọi mọi thứ là 零件 (língjiàn). Từ này thiên về chi tiết cơ khí như ốc, bánh răng. Linh kiện trên mạch nên nói 元器件 hoặc 料.
• Nhầm 电源 (nguồn điện, bộ nguồn) với 电池 (pin). Bộ sạc lại là 充电器 (chōngdiànqì).
• Đọc 电阻 thành diànzhǔ. Chữ 阻 đọc zǔ, không uốn lưỡi; tương tự 钢网 là gāngwǎng, đừng đọc lẫn với 光 (guāng).
• Nói 反 khi muốn nói "sai linh kiện". 反向 là đúng linh kiện nhưng lắp ngược chiều; lắp nhầm loại khác là 错件.
• Bỏ 了 khi báo lỗi. 极性反了 nghe tự nhiên hơn hẳn 极性反, vì 了 báo một tình trạng đã xảy ra.

Mẹo học nhanh từ vựng linh kiện

1. Học theo cụm Hán Việt: các chữ 管 (quản, ống), 器 (khí, thiết bị), 板 (bản, tấm) lặp lại rất nhiều. Biết chúng là đoán được nửa nghĩa của từ mới. Cách đoán này có trong bài đoán nghĩa chữ Hán qua âm Hán Việt.
2. Dán nhãn chữ Hán lên khay linh kiện, hộp feeder ở chỗ mình đứng.
3. Mỗi ca ghi lại một tên lỗi mới gặp, kèm câu báo lỗi đầy đủ, rồi nói to vài lần.

Câu hỏi thường gặp

Linh kiện điện tử tiếng Trung là gì?

Là 电子元器件 (diànzǐ yuánqìjiàn). Trong xưởng nói ngắn là 元器件 hoặc 料.

SMT tiếng Trung gọi là gì?

Tên đầy đủ là 表面贴装技术. Ngoài xưởng hầu như ai cũng nói SMT hoặc 贴片, máy gắp là 贴片机.

Làm nhà máy điện tử cần tiếng Trung trình độ nào?

Công nhân trên line chỉ cần nghe hiểu khẩu lệnh như 上料, 换线 và tên lỗi như 连锡, 漏件. Tổ trưởng, QC hay phiên dịch xưởng phải đọc được báo cáo 不良率 (bùliánglǜ, tỉ lệ lỗi) và trao đổi với kỹ sư về 炉温曲线 hay 程序 của máy, nên cần nền giao tiếp vững cộng vốn từ chuyên ngành.

Có cần học cả từ tiếng Anh không?

Nên học. Xưởng điện tử dùng xen nhiều từ tiếng Anh như SMT, AOI, PCB, NG, OK. Người Trung Quốc nói câu tiếng Trung nhưng giữ nguyên các từ này, nên bạn biết cả hai cách gọi sẽ dễ theo kịp hơn.