Từ vựng tiếng Trung QC: kiểm hàng, phân cấp lỗi và câu báo lỗi

QC trong nhà máy Trung Quốc thường gọi là 品管 (pǐnguǎn, "quản lý chất lượng") hoặc 品质 (pǐnzhì, "chất lượng"), nhân viên kiểm hàng là 质检员 (zhìjiǎnyuán). Ba khâu kiểm bạn nghe mỗi ngày là IQC 来料检验 (láiliào jiǎnyàn, "kiểm đầu vào"), IPQC 制程检验 (zhìchéng jiǎnyàn, "kiểm trong sản xuất") và OQC 出货检验 (chūhuò jiǎnyàn, "kiểm trước khi xuất"). Bài này đi theo một ca làm của QC trên chuyền: dụng cụ đo, mẫu chuẩn, phân cấp lỗi, lấy mẫu kiểm, nhãn trạng thái, báo cáo hằng ngày và những câu báo lỗi với tổ trưởng.

Phần từ vựng thu mua, báo giá, khiếu nại nhà cung cấp đã có ở bài từ vựng tiếng Trung thu mua và QC. Bài này đi sâu vào việc kiểm hàng hằng ngày trong xưởng.

Chức danh và các khâu kiểm tra chất lượng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
品管部	pǐnguǎnbù	phòng QC, phòng quản lý chất lượng
质检员	zhìjiǎnyuán	nhân viên kiểm hàng, nhân viên QC
品质主管	pǐnzhì zhǔguǎn	trưởng bộ phận chất lượng
组长	zǔzhǎng	tổ trưởng
线长	xiànzhǎng	chuyền trưởng
车间主任	chējiān zhǔrèn	quản đốc xưởng
来料检验	láiliào jiǎnyàn	kiểm nguyên liệu đầu vào (IQC)
制程检验	zhìchéng jiǎnyàn	kiểm trong quá trình sản xuất (IPQC)
巡检	xúnjiǎn	đi tuần kiểm trên chuyền
成品检验	chéngpǐn jiǎnyàn	kiểm thành phẩm (FQC)
出货检验	chūhuò jiǎnyàn	kiểm trước khi xuất hàng (OQC)
首件检验	shǒujiàn jiǎnyàn	kiểm sản phẩm đầu tiên
末件检验	mòjiàn jiǎnyàn	kiểm sản phẩm cuối ca, cuối lô

Trong xưởng, người ta nói tắt bằng chữ tiếng Anh nhiều hơn: "Hôm nay em làm IPQC" thường nghe là 我今天做IPQC. Tên tiếng Trung đầy đủ xuất hiện trên biểu mẫu, biên bản và khi đào tạo người mới. Nghe được cả hai cách thì bạn sẽ không bị hụt.

Dụng cụ đo và tài liệu kiểm

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
量具	liángjù	dụng cụ đo
卡尺	kǎchǐ	thước cặp
游标卡尺	yóubiāo kǎchǐ	thước cặp du xích
千分尺	qiānfēnchǐ	panme (micrometer)
塞规	sāiguī	calip trụ, dưỡng kiểm lỗ
高度规	gāodùguī	thước đo cao
放大镜	fàngdàjìng	kính lúp
色卡	sèkǎ	bảng màu chuẩn
二次元	èrcìyuán	máy đo 2D
三坐标	sānzuòbiāo	máy đo toạ độ 3 chiều (CMM)
校准	jiàozhǔn	hiệu chuẩn
图纸	túzhǐ	bản vẽ
检验规范	jiǎnyàn guīfàn	tiêu chuẩn kiểm tra
作业指导书	zuòyè zhǐdǎoshū	hướng dẫn công việc (SOP, WI)
限度样品	xiàndù yàngpǐn	mẫu giới hạn
签样	qiānyàng	mẫu đã ký duyệt

限度样品 là mẫu cho thấy lỗi tới mức nào thì vẫn chấp nhận được, ví dụ một vết xước dài nhất bao nhiêu. Khi phân vân một sản phẩm đạt hay không, QC so với mẫu này trước khi hỏi cấp trên. Chữ 校准 đọc là jiàozhǔn, chữ 校 ở đây đọc thanh 4 jiào, không phải xiào như trong 学校.

Phân cấp lỗi và lấy mẫu kiểm

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
缺陷	quēxiàn	khuyết tật, lỗi
致命缺陷	zhìmìng quēxiàn	lỗi nghiêm trọng (CR), gây nguy hiểm
严重缺陷	yánzhòng quēxiàn	lỗi nặng (MA), ảnh hưởng chức năng
轻微缺陷	qīngwēi quēxiàn	lỗi nhẹ (MI), chủ yếu ngoại quan
抽样	chōuyàng	lấy mẫu
抽检	chōujiǎn	kiểm xác suất
全检	quánjiǎn	kiểm toàn bộ
样本数	yàngběnshù	số mẫu
允收	yǔnshōu	chấp nhận (Ac)
拒收	jùshōu	từ chối (Re)
判定	pàndìng	phán định, kết luận đạt hay không
批退	pītuì	trả cả lô
让步接收	ràngbù jiēshōu	nhận có điều kiện (chấp nhận đặc biệt)
挑选	tiāoxuǎn	lọc hàng, chọn hàng lỗi ra

Hai lỗi lớn đôi khi cũng được gọi là 主要缺陷 (zhǔyào quēxiàn) và lỗi nhẹ là 次要缺陷 (cìyào quēxiàn), tuỳ biểu mẫu của từng công ty. Bảng lấy mẫu theo mức AQL thường được gọi luôn là AQL, đọc theo chữ cái tiếng Anh.

Câu	Pinyin	Nghĩa
这批抽五十个，发现两个轻微缺陷。	Zhè pī chōu wǔshí ge, fāxiàn liǎng ge qīngwēi quēxiàn.	Lô này lấy 50 mẫu, phát hiện 2 lỗi nhẹ.
有一个严重缺陷，这批判不合格。	Yǒu yí ge yánzhòng quēxiàn, zhè pī pàn bù hégé.	Có 1 lỗi nặng, lô này kết luận không đạt.
这批要全检，把不良品挑出来。	Zhè pī yào quánjiǎn, bǎ bùliángpǐn tiāo chūlái.	Lô này phải kiểm toàn bộ, chọn hàng lỗi ra.
客户同意让步接收这批货。	Kèhù tóngyì ràngbù jiēshōu zhè pī huò.	Khách đồng ý nhận có điều kiện lô hàng này.

Tên lỗi hay gặp trên chuyền

Mỗi ngành có tên lỗi riêng. Bảng dưới gom những lỗi gặp ở nhiều loại xưởng: ép nhựa, lắp ráp, điện tử, đóng gói.

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
尺寸超差	chǐcun chāochā	kích thước vượt dung sai
毛边	máobiān	bavia, ba via
气泡	qìpào	bọt khí
缩水	suōshuǐ	co ngót, lõm (hàng nhựa)
披锋	pīfēng	bavia (cách gọi khác, hay nghe ở xưởng ép nhựa)
污渍	wūzì	vết bẩn
生锈	shēngxiù	gỉ sét
少件	shǎojiàn	thiếu chi tiết
错料	cuòliào	dùng sai vật tư, lắp sai linh kiện
装反	zhuāngfǎn	lắp ngược
松动	sōngdòng	lỏng, không chắc
漏焊	lòuhàn	sót mối hàn
虚焊	xūhàn	hàn giả, mối hàn không ăn
印刷不良	yìnshuā bùliáng	lỗi in
功能不良	gōngnéng bùliáng	lỗi chức năng

Hậu tố 不良 (bùliáng, "không tốt, lỗi") ghép được với gần như mọi thứ: 外观不良 (lỗi ngoại quan), 包装不良 (lỗi đóng gói), 焊接不良 (lỗi hàn). Không biết tên lỗi cụ thể, bạn ghép bộ phận với 不良 là người nghe hiểu. Các lỗi xước, móp, lệch màu có ở bài thu mua và QC đã nhắc ở trên.

Nhãn trạng thái và khu vực hàng

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
状态标识	zhuàngtài biāoshí	nhãn trạng thái hàng
待检	dàijiǎn	chờ kiểm
已检	yǐjiǎn	đã kiểm
合格	hégé	đạt
不合格	bù hégé	không đạt
待判	dàipàn	chờ phán định
隔离	gélí	cách ly
隔离区	gélíqū	khu cách ly hàng nghi lỗi
不良品区	bùliángpǐn qū	khu để hàng lỗi
返工	fǎngōng	làm lại
报废	bàofèi	huỷ bỏ
批号	pīhào	số lô
追溯	zhuīsù	truy xuất nguồn gốc

Nhãn thường có màu: xanh là đạt, đỏ là không đạt, vàng là chờ kiểm hay chờ phán định. Quy ước màu do từng nhà máy đặt, nên ngày đầu đi làm bạn nên hỏi 这个颜色的标签是什么意思？ (Zhège yánsè de biāoqiān shì shénme yìsi?, "Nhãn màu này nghĩa là gì?").

Câu báo lỗi với tổ trưởng

Báo lỗi cần đủ ba ý: lỗi gì, bao nhiêu, ở đâu. Các câu dưới theo đúng thứ tự từ phát hiện đến xử lý.

Câu	Pinyin	Nghĩa
组长，这里有个不良品，您来看一下。	Zǔzhǎng, zhèlǐ yǒu ge bùliángpǐn, nín lái kàn yíxià.	Tổ trưởng ơi, ở đây có hàng lỗi, anh qua xem giúp.
这个尺寸超差零点零五毫米。	Zhège chǐcun chāochā líng diǎn líng wǔ háomǐ.	Kích thước này vượt dung sai 0,05 mm.
刚才抽了二十个，有三个有气泡。	Gāngcái chōu le èrshí ge, yǒu sān ge yǒu qìpào.	Vừa lấy 20 mẫu, có 3 cái bị bọt khí.
不良率已经超过百分之二了。	Bùliánglǜ yǐjīng chāoguò bǎi fēn zhī èr le.	Tỷ lệ lỗi đã vượt 2%.
这个问题是哪个工位出来的？	Zhège wèntí shì nǎge gōngwèi chūlái de?	Lỗi này phát sinh ở công đoạn nào?
要不要先停线？	Yào bu yào xiān tíngxiàn?	Có cần dừng chuyền trước không?
我先把这批货隔离。	Wǒ xiān bǎ zhè pī huò gélí.	Tôi cách ly lô hàng này trước.
返工以后我再检一次。	Fǎngōng yǐhòu wǒ zài jiǎn yí cì.	Làm lại xong tôi kiểm lại một lần nữa.
首件确认好了，可以生产。	Shǒujiàn quèrèn hǎo le, kěyǐ shēngchǎn.	Sản phẩm đầu đã xác nhận, có thể chạy.
这个我判不了，请主管来确认。	Zhège wǒ pàn bu liǎo, qǐng zhǔguǎn lái quèrèn.	Cái này tôi không phán định được, mời trưởng bộ phận xác nhận.

Câu cuối rất đáng nhớ. QC mới không nên tự quyết với hàng nằm sát giới hạn, đẩy lên cấp trên bằng 请主管来确认 là cách làm đúng quy trình. Cách đọc số thập phân và phần trăm như 零点零五, 百分之二 được giải thích kỹ ở bài số đếm tiếng Trung.

Báo cáo QC hằng ngày

Chữ Hán	Pinyin	Nghĩa
日报	rìbào	báo cáo ngày
检验记录	jiǎnyàn jìlù	sổ ghi kết quả kiểm
不良统计	bùliáng tǒngjì	thống kê lỗi
直通率	zhítōnglǜ	tỷ lệ đạt ngay lần đầu (FPY)
良率	liánglǜ	tỷ lệ hàng tốt
品质异常	pǐnzhì yìcháng	bất thường chất lượng
异常单	yìchángdān	phiếu báo bất thường
原因	yuányīn	nguyên nhân
对策	duìcè	biện pháp đối phó
8D报告	bā D bàogào	báo cáo 8D
签字	qiānzì	ký tên

Một đoạn báo cáo ngắn cuối ca có thể viết như sau:

Câu	Pinyin	Nghĩa
今天白班生产一千二百个，抽检一百二十五个。	Jīntiān báibān shēngchǎn yìqiān èrbǎi ge, chōujiǎn yìbǎi èrshíwǔ ge.	Hôm nay ca ngày sản xuất 1.200 cái, kiểm xác suất 125 cái.
不良四个，主要是毛边和污渍。	Bùliáng sì ge, zhǔyào shì máobiān hé wūzì.	Lỗi 4 cái, chủ yếu là bavia và vết bẩn.
已经通知组长，返工后合格。	Yǐjīng tōngzhī zǔzhǎng, fǎngōng hòu hégé.	Đã báo tổ trưởng, làm lại xong đã đạt.

Khi một lỗi lặp lại hoặc khách hàng khiếu nại, công ty thường yêu cầu 8D报告, tức bản phân tích nguyên nhân và biện pháp khắc phục theo 8 bước. Từ vựng chung của xưởng như ca kíp, tăng ca, dây chuyền có ở bài tiếng Trung công xưởng.

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng 检查 cho mọi việc kiểm. 检查 (jiǎnchá) là kiểm tra nói chung. Trên biểu mẫu QC, kiểm theo tiêu chuẩn gọi là 检验 (jiǎnyàn).
• Đọc 不良 thành bùlàng. Chữ 良 đọc thanh 2: liáng.
• Nói 坏了 cho hàng lỗi ngoại quan. 坏了 là hỏng, không dùng được. Hàng xước, bẩn thì nói 外观不良.
• Nhầm 批 với 次. 这批 là lô này, 这次 là lần này. Báo nhầm có thể khiến người nghe tưởng chỉ một lần kiểm có vấn đề.
• Đọc số thập phân như số nguyên. 0,05 mm đọc là 零点零五毫米. Quên chữ 点 thì con số sai hẳn.

Mẹo nhớ

Gần như cả bài xoay quanh vài chữ gốc. 检 (kiểm) có trong 抽检, 全检, 巡检, 质检员. 率 (lǜ, tỷ lệ) đứng cuối 不良率, 良率, 直通率, 合格率. 件 (chiếc, chi tiết) có trong 首件, 末件, 少件. Học theo chữ gốc, một chữ mở ra cả nhóm từ.

Câu hỏi thường gặp

IQC, IPQC, OQC tiếng Trung là gì?

IQC là 来料检验, IPQC là 制程检验, FQC là 成品检验 và OQC là 出货检验. Trong giao tiếp, người ta vẫn nói tắt bằng chữ tiếng Anh.

QC tiếng Trung gọi là gì?

Bộ phận QC là 品管部 hoặc 品质部, nhân viên kiểm hàng là 质检员. Chữ 品管 là viết tắt của 品质管理, quản lý chất lượng.

Làm QC cần học bao nhiêu từ tiếng Trung?

Với việc kiểm hàng hằng ngày, khoảng vài trăm từ của ngành và nhà máy mình là đủ dùng: tên lỗi, tên dụng cụ, số đếm, các câu báo cáo. Viết báo cáo 8D hay làm việc với khách thì cần nhiều hơn, nhất là phần đọc email.

让步接收 khác 特采 thế nào?

Hai từ cùng chỉ việc chấp nhận một lô chưa đạt hoàn toàn với điều kiện kèm theo. 让步接收 là cách gọi trên văn bản. 特采 là cách nói tắt hay dùng trong xưởng.