Bất quy tắc tiếng Hàn: bảng chia 7 nhóm cho người mới học

Tiếng Hàn có 7 nhóm bất quy tắc mà người học sơ cấp gặp sớm nhất: ㅂ, ㄷ, ㅅ, ㅎ, 르, ㅡ và ㄹ. Mỗi nhóm chỉ biến khi thân từ gặp một loại đuôi nhất định, còn gặp đuôi khác thì giữ nguyên. Ví dụ 덥다 (deopda, "nóng") gặp 어요 thành 더워요 (deowoyo, "nóng"), nhưng gặp 고 thì vẫn là 덥고 (deopgo, "nóng và"). 듣다 (deutda, "nghe") thành 들어요 (deureoyo, "nghe"). Chỉ cần biết nhóm nào biến khi gặp đuôi nào, bạn sẽ hết chia sai 덥다, 듣다, 모르다.

Bảng chia bất quy tắc tiếng Hàn tổng hợp

Bảng gom cả 7 nhóm để tra nhanh. Cột cuối là những từ có cùng phụ âm cuối nhưng chia theo quy tắc thường, đây là chỗ bài thi hay gài bẫy.

Nhóm	Biến khi gặp	Biến thế nào	Ví dụ	Từ không biến
ㅂ	nguyên âm	ㅂ thành 우 (돕다, 곱다 thành 오)	덥다 → 더워요	입다, 좁다, 잡다
ㄷ	nguyên âm	ㄷ thành ㄹ	듣다 → 들어요	받다, 닫다, 믿다
ㅅ	nguyên âm	ㅅ rụng, nguyên âm không gộp	낫다 → 나아요	웃다, 씻다, 벗다
ㅎ	아/어 và 으	ㅎ rụng; gặp 아/어 thì nguyên âm thành ㅐ, gặp 으 thì bỏ cả 으	빨갛다 → 빨개요	좋다, 놓다, 넣다
르	아/어	르 thành ㄹ라 hoặc ㄹ러	모르다 → 몰라요	따르다, 들르다
ㅡ	아/어	ㅡ rụng	바쁘다 → 바빠요	không có ngoại lệ đáng kể
ㄹ	ㄴ, ㅂ, ㅅ	ㄹ rụng, không thêm 으	살다 → 사세요	mọi từ đuôi ㄹ đều theo

Mẹo nhớ theo loại đuôi: ㅂ, ㄷ, ㅅ biến khi gặp đuôi bắt đầu bằng nguyên âm (아요/어요, 았/었어요, 으면, 으세요). 르 và ㅡ chỉ biến khi gặp 아/어. ㅎ biến với cả 아/어 lẫn 으. ㄹ là nhóm riêng: rụng trước ㄴ, ㅂ, ㅅ. Đuôi bắt đầu bằng phụ âm như 고, 지만, 지요 thì cả 7 nhóm đều giữ nguyên.

Các bảng dưới chia mỗi từ với 4 đuôi: đuôi 아요/어요, quá khứ 았/었어요, điều kiện (으)면 và 고 để đối chiếu.

Chi tiết 7 nhóm bất quy tắc

1. Bất quy tắc ㅂ

Thân từ có patchim ㅂ, gặp nguyên âm thì ㅂ biến thành 우. 우 gộp với 어 thành 워. Hai từ 돕다 (giúp) và 곱다 (đẹp, mịn) là ngoại lệ trong ngoại lệ: ㅂ thành 오, nên ra 도와요, 고와요. Phần lớn tính từ đuôi ㅂ thuộc nhóm này: 어렵다, 가깝다, 무겁다, 귀엽다.

Từ gốc	아요/어요	았/었어요	(으)면	고 (giữ nguyên)
덥다 deopda (nóng)	더워요 deowoyo	더웠어요 deowosseoyo	더우면 deoumyeon	덥고 deopgo
춥다 chupda (lạnh)	추워요 chuwoyo	추웠어요 chuwosseoyo	추우면 chuumyeon	춥고 chupgo
쉽다 swipda (dễ)	쉬워요 swiwoyo	쉬웠어요 swiwosseoyo	쉬우면 swiumyeon	쉽고 swipgo
맵다 maepda (cay)	매워요 maewoyo	매웠어요 maewosseoyo	매우면 maeumyeon	맵고 maepgo
돕다 dopda (giúp)	도와요 dowayo	도왔어요 dowasseoyo	도우면 doumyeon	돕고 dopgo

Từ chia theo quy tắc thường: 입다 (ipda, "mặc") thành 입어요, 좁다 (jopda, "hẹp") thành 좁아요, 잡다 (japda, "nắm") thành 잡아요, 씹다 (ssipda, "nhai") thành 씹어요.

2. Bất quy tắc ㄷ

Một số động từ có patchim ㄷ đổi ㄷ thành ㄹ khi gặp nguyên âm. Nhóm này ít từ, chủ yếu là động từ, học thuộc 5 từ hay gặp là đủ cho sơ cấp: 듣다, 걷다, 묻다 (hỏi), 싣다, 깨닫다 (nhận ra).

Từ gốc	아요/어요	았/었어요	(으)면	고 (giữ nguyên)
듣다 deutda (nghe)	들어요 deureoyo	들었어요 deureosseoyo	들으면 deureumyeon	듣고 deutgo
걷다 geotda (đi bộ)	걸어요 georeoyo	걸었어요 georeosseoyo	걸으면 georeumyeon	걷고 geotgo
묻다 mutda (hỏi)	물어요 mureoyo	물었어요 mureosseoyo	물으면 mureumyeon	묻고 mutgo
싣다 sitda (chất lên xe)	실어요 sireoyo	실었어요 sireosseoyo	실으면 sireumyeon	싣고 sitgo

Cẩn thận với 묻다: nghĩa "hỏi" thì bất quy tắc (물어요), nghĩa "chôn, dính" thì chia thường (묻어요). Từ chia thường hay gặp: 받다 → 받아요, 닫다 → 닫아요, 믿다 → 믿어요, 얻다 → 얻어요.

3. Bất quy tắc ㅅ

Patchim ㅅ rụng khi gặp nguyên âm. Điểm dễ sai: sau khi ㅅ rụng, hai nguyên âm đứng cạnh nhau không gộp lại. 낫다 thành 나아요, không thành 나요.

Từ gốc	아요/어요	았/었어요	(으)면	고 (giữ nguyên)
낫다 natda (khỏi bệnh)	나아요 naayo	나았어요 naasseoyo	나으면 naeumyeon	낫고 natgo
짓다 jitda (xây, đặt tên)	지어요 jieoyo	지었어요 jieosseoyo	지으면 jieumyeon	짓고 jitgo
붓다 butda (rót; sưng)	부어요 bueoyo	부었어요 bueosseoyo	부으면 bueumyeon	붓고 butgo
젓다 jeotda (khuấy)	저어요 jeoeoyo	저었어요 jeoeosseoyo	저으면 jeoeumyeon	젓고 jeotgo

Từ chia thường: 웃다 (utda, "cười") → 웃어요, 씻다 (ssitda, "rửa") → 씻어요, 벗다 (beotda, "cởi") → 벗어요.

4. Bất quy tắc ㅎ

Nhóm này gồm tính từ màu sắc và các từ chỉ trạng thái 이렇다, 그렇다, 저렇다, 어떻다. Gặp 아/어 thì ㅎ rụng và nguyên âm cuối biến thành ㅐ (riêng 하얗다 thành ㅒ). Gặp 으 thì ㅎ rụng và bỏ luôn 으.

Từ gốc	아요/어요	았/었어요	(으)면	고 (giữ nguyên)
빨갛다 ppalgata (đỏ)	빨개요 ppalgaeyo	빨갰어요 ppalgaesseoyo	빨가면 ppalgamyeon	빨갛고 ppalgako
노랗다 norata (vàng)	노래요 noraeyo	노랬어요 noraesseoyo	노라면 noramyeon	노랗고 norako
하얗다 hayata (trắng)	하얘요 hayaeyo	하얬어요 hayaesseoyo	하야면 hayamyeon	하얗고 hayako
그렇다 geureota (như thế)	그래요 geuraeyo	그랬어요 geuraesseoyo	그러면 geureomyeon	그렇고 geureoko
어떻다 eotteota (thế nào)	어때요 eottaeyo	어땠어요 eottaesseoyo	어떠면 eotteomyeon	어떻고 eotteoko

Định ngữ cũng theo quy tắc này: 빨간 사과 (ppalgan sagwa, "quả táo đỏ"), 하얀 눈 (hayan nun, "tuyết trắng"), 그런 사람 (geureon saram, "người như thế"). Từ chia thường: 좋다 → 좋아요, 좋으면; 놓다 → 놓아요; 넣다 → 넣어요. Cách ghép định ngữ đầy đủ nằm ở bài định ngữ (으)ㄴ, 는, (으)ㄹ.

5. Bất quy tắc 르

Thân từ kết thúc bằng 르, gặp 아/어 thì 르 rụng ㅡ, chữ ㄹ dồn lên làm patchim cho âm tiết trước, rồi thêm 라 hoặc 러. Chọn 라 hay 러 theo nguyên âm của âm tiết trước 르: ㅏ, ㅗ thì 라, còn lại thì 러.

Từ gốc	아요/어요	았/었어요	(으)면	고 (giữ nguyên)
모르다 moreuda (không biết)	몰라요 mollayo	몰랐어요 mollasseoyo	모르면 moreumyeon	모르고 moreugo
부르다 bureuda (gọi; hát)	불러요 bulleoyo	불렀어요 bulleosseoyo	부르면 bureumyeon	부르고 bureugo
빠르다 ppareuda (nhanh)	빨라요 ppallayo	빨랐어요 ppallasseoyo	빠르면 ppareumyeon	빠르고 ppareugo
다르다 dareuda (khác)	달라요 dallayo	달랐어요 dallasseoyo	다르면 dareumyeon	다르고 dareugo
고르다 goreuda (chọn)	골라요 gollayo	골랐어요 gollasseoyo	고르면 goreumyeon	고르고 goreugo

Với (으)면, thân từ kết thúc bằng nguyên âm nên chỉ thêm 면: 모르면, không thành 몰라면. Ngoại lệ: 따르다 (đi theo) → 따라요, 들르다 (ghé qua) → 들러요. Hai từ này chia theo nhóm ㅡ.

6. Bất quy tắc ㅡ

Thân từ kết thúc bằng nguyên âm ㅡ, gặp 아/어 thì ㅡ rụng. Cách chọn 아 hay 어: thân từ một âm tiết (쓰다, 크다, 끄다) luôn dùng 어. Thân từ nhiều âm tiết thì nhìn âm tiết đứng trước ㅡ: có ㅏ, ㅗ thì 아, còn lại thì 어. Ví dụ 배고프다 có 고 nên thành 배고파요.

Từ gốc	아요/어요	았/었어요	(으)면	고 (giữ nguyên)
바쁘다 bappeuda (bận)	바빠요 bappayo	바빴어요 bappasseoyo	바쁘면 bappeumyeon	바쁘고 bappeugo
아프다 apeuda (đau, ốm)	아파요 apayo	아팠어요 apasseoyo	아프면 apeumyeon	아프고 apeugo
예쁘다 yeppeuda (đẹp)	예뻐요 yeppeoyo	예뻤어요 yeppeosseoyo	예쁘면 yeppeumyeon	예쁘고 yeppeugo
쓰다 sseuda (viết; dùng)	써요 sseoyo	썼어요 sseosseoyo	쓰면 sseumyeon	쓰고 sseugo
크다 keuda (to, lớn)	커요 keoyo	컸어요 keosseoyo	크면 keumyeon	크고 keugo

Một số sách Hàn xếp ㅡ vào quy tắc thường vì nó luôn biến đều như nhau. Sách cho người Việt thường vẫn tách riêng để người học để ý.

7. Bất quy tắc ㄹ

Mọi động từ, tính từ có patchim ㄹ đều theo nhóm này. ㄹ rụng khi gặp đuôi bắt đầu bằng ㄴ, ㅂ, ㅅ. Với đuôi có 으 như (으)면, (으)러, ㄹ giữ lại nhưng không thêm 으: 살면, không phải 살으면. Đuôi 아요/어요 thì chia bình thường.

Từ gốc	아요/어요	(으)면	(으)세요	ㅂ/습니다	는 (định ngữ)
살다 salda (sống)	살아요 sarayo	살면 salmyeon	사세요 saseyo	삽니다 samnida	사는 saneun
만들다 mandeulda (làm)	만들어요 mandeureoyo	만들면 mandeulmyeon	만드세요 mandeuseyo	만듭니다 mandeumnida	만드는 mandeuneun
알다 alda (biết)	알아요 arayo	알면 almyeon	아세요 aseyo	압니다 amnida	아는 aneun
놀다 nolda (chơi)	놀아요 norayo	놀면 nolmyeon	노세요 noseyo	놉니다 nomnida	노는 noneun
열다 yeolda (mở)	열어요 yeoreoyo	열면 yeolmyeon	여세요 yeoseyo	엽니다 yeomnida	여는 yeoneun

Tính từ cũng vậy: 길다 (gilda, "dài") thành 긴 머리 (gin meori, "tóc dài"), 멀다 (meolda, "xa") thành 먼 곳 (meon got, "nơi xa"). Với đuôi 네요: 사네요, 머네요.

Bất quy tắc chia khác với biến âm

Bất quy tắc làm thay đổi chữ viết: 듣다 viết thành 들어요. Biến âm chỉ thay đổi cách đọc, chữ viết giữ nguyên: 듣고 viết vậy nhưng đọc là [듣꼬], âm ㄱ chuyển thành âm căng ㄲ. Nhiều bạn trộn hai khái niệm và viết theo cách nghe. Phần cách đọc có trong bài 8 quy tắc biến âm tiếng Hàn.

Lỗi người Việt hay mắc

• Chia ㅂ như từ thường: viết 덥어요, 춥어요. Đúng: 더워요, 추워요.
• Làm ngược với từ chia thường: thấy patchim ㅂ là đổi, viết 입워요. Đúng: 입어요.
• Gộp nguyên âm ở nhóm ㅅ: viết 나요 cho 낫다. Đúng: 나아요.
• Quên nhân đôi ㄹ ở nhóm 르: viết 모라요, 부러요. Đúng: 몰라요, 불러요.
• Thêm 으 sau ㄹ: viết 살으면, 만들으세요. Đúng: 살면, 만드세요.
• Giữ ㅎ: viết 빨갛아요. Đúng: 빨개요.

Bài tập nhỏ

Chia các từ sau với đuôi cho sẵn.

1. 어렵다 + 아/어요
2. 걷다 + (으)면
3. 짓다 + 았/었어요
4. 파랗다 + 아/어요
5. 고르다 + 았/었어요
6. 슬프다 + 아/어요
7. 열다 + (으)세요
8. 입다 + 았/었어요

Đáp án: 1. 어려워요 eoryeowoyo, 2. 걸으면 georeumyeon, 3. 지었어요 jieosseoyo, 4. 파래요 paraeyo, 5. 골랐어요 gollasseoyo, 6. 슬퍼요 seulpeoyo, 7. 여세요 yeoseyo, 8. 입었어요 ibeosseoyo (từ chia thường).

Câu hỏi thường gặp

Tiếng Hàn có mấy bất quy tắc?

Sách sơ cấp cho người Việt thường dạy 7 nhóm: ㅂ, ㄷ, ㅅ, ㅎ, 르, ㅡ, ㄹ. Ngoài ra còn vài nhóm hiếm như 러 (이르다 → 이르러요) và 우 (푸다 → 퍼요), gặp ở trung cấp.

Bất quy tắc tiếng Hàn sơ cấp 1 cần học những nhóm nào?

Ở sơ cấp 1, bạn gặp sớm nhất ㅂ (덥다, 춥다), ㄷ (듣다), ㅡ (바쁘다, 아프다), 르 (모르다) và ㄹ (살다, 만들다). ㅅ và ㅎ thường xuất hiện muộn hơn một chút.

Làm sao biết một từ có patchim ㅂ là bất quy tắc hay không?

Không có dấu hiệu nhìn chữ để biết. Mẹo: gần như mọi tính từ đuôi ㅂ đều bất quy tắc, còn động từ thì nhiều từ chia thường (입다, 잡다, 씹다). Học kèm danh sách từ chia thường là nhanh nhất.

Gặp đuôi 고, 지만 có phải chia bất quy tắc không?

Không. Đuôi bắt đầu bằng phụ âm như 고, 지만, 지요, 겠어요 giữ nguyên thân từ, trừ nhóm ㄹ khi gặp ㄴ, ㅂ, ㅅ.