Ngữ pháp 기 십상이다 trong tiếng Hàn: nghĩa "dễ bị" và so với 기 쉽다

V-기 십상이다 nghĩa là "rất dễ xảy ra (điều không hay)", "kiểu gì cũng bị". Người nói dùng nó để cảnh báo: nếu làm thế này thì kết quả xấu gần như chắc chắn đến. Gốc động từ ghép thẳng với 기, không cần xét batchim. Ví dụ: 서두르면 실수하기 십상이에요. (seodureumyeon silsuhagi sipsangieyo, "vội thì dễ sai lắm") và 메모하지 않으면 잊어버리기 십상이에요. (memohaji aneumyeon ijeobeorigi sipsangieyo, "không ghi lại thì kiểu gì cũng quên").

Chữ 십상 (sipsang) thường được giải thích là dạng rút gọn của 십상팔구 (sipsangpalgu, 十常八九), tức "mười lần thì tám chín lần". Nhớ hình ảnh này là hiểu vì sao mẫu câu mang nghĩa "khả năng rất cao". Mẫu này gặp nhiều ở TOPIK II, trong bài đọc, bài báo và lời khuyên.

Bảng công thức

Thành phần	Công thức	Ví dụ
Động từ (có hay không có batchim)	V + 기 십상이다	늦기 십상이다 (neutgi sipsangida, dễ bị muộn)
Câu điều kiện đi trước	V-(으)면 + V-기 십상이다	과식하면 배탈 나기 십상이다 (gwasikamyeon baetal nagi sipsangida, ăn quá no dễ đau bụng)
Lý do đi trước	V-아/어서 + V-기 십상이다	급해서 넘어지기 십상이다 (geupaeseo neomeojigi sipsangida, vội nên dễ ngã)
Định ngữ	V-기 십상인 + N	틀리기 십상인 문제 (teulligi sipsangin munje, câu dễ làm sai)
Quá khứ	V-기 십상이었다	놓치기 십상이었다 (notchigi sipsangieotda, lẽ ra rất dễ lỡ)

Cách ghép với từng loại từ

Động từ: ghép thẳng vào gốc

Bỏ 다, thêm 기 십상이다. Động từ bất quy tắc cũng không đổi gì, vì 기 bắt đầu bằng phụ âm.

Nguyên thể	Ghép	Nghĩa câu
잃다	길을 잃기 십상이다 (gireul ilgi sipsangida)	dễ lạc đường
먹다	살찌기 십상이다 (saljjigi sipsangida)	dễ tăng cân
듣다	잘못 듣기 십상이다 (jalmot deutgi sipsangida)	dễ nghe nhầm
만들다	적을 만들기 십상이다 (jeogeul mandeulgi sipsangida)	dễ gây thù
걸리다	감기에 걸리기 십상이다 (gamgie geolligi sipsangida)	dễ bị cảm
속다	속기 십상이다 (sokgi sipsangida)	dễ bị lừa

Tính từ: thường đổi sang 아/어지다

Tính từ đứng trần với 기 십상이다 nghe gượng. Người Hàn hay đổi thành động từ chỉ sự thay đổi bằng 아/어지다: 피곤해지기 십상이다 (pigonhaejigi sipsangida, dễ bị mệt), 복잡해지기 십상이다 (bokjapaejigi sipsangida, dễ thành rối rắm).

Danh từ: đi qua động từ

Không gắn trực tiếp vào danh từ. Hãy dùng động từ đi kèm danh từ đó: 오해 (hiểu lầm) thành 오해받기 십상이다 (ohaebatgi sipsangida, dễ bị hiểu lầm), 사고 (tai nạn) thành 사고가 나기 십상이다 (sagoga nagi sipsangida).

Đuôi câu theo mức lịch sự

Mức	Đuôi	Ví dụ
Viết, báo chí	십상이다	준비 없이 창업하면 망하기 십상이다. (junbi eopsi changeopamyeon manghagi sipsangida)
Lịch sự thường	십상이에요	그렇게 입으면 감기에 걸리기 십상이에요. (geureoke ibeumyeon gamgie geolligi sipsangieyo)
Trang trọng	십상입니다	계약서를 대충 읽으면 손해 보기 십상입니다. (gyeyakseoreul daechung ilgeumyeon sonhae bogi sipsangimnida)
Thân mật	십상이야	말을 돌려서 하면 오해받기 십상이야. (mareul dollyeoseo hamyeon ohaebatgi sipsangiya)

Các cách dùng kèm ví dụ

1. Cảnh báo, khuyên người khác

Đây là cách dùng phổ biến nhất. Vế trước nêu hành động hoặc hoàn cảnh, vế sau nêu kết quả xấu.

• 밤늦게 라면을 먹으면 살찌기 십상이에요. (bamneutge ramyeoneul meogeumyeon saljjigi sipsangieyo, "ăn mì đêm thì dễ tăng cân lắm")
• 비 오는 날 이 계단은 미끄러워서 넘어지기 십상이에요. (bi oneun nal i gyedaneun mikkeureowoseo neomeojigi sipsangieyo, "ngày mưa cầu thang này trơn, rất dễ ngã")

2. Nhận xét chung về một kiểu tình huống

Đây là kiểu câu khái quát, hay xuất hiện trong bài báo, bài đọc TOPIK.

• 충동적으로 산 물건은 후회하기 십상이다. (chungdongjeogeuro san mulgeoneun huhoehagi sipsangida, "đồ mua theo cảm hứng thì dễ hối hận")
• 처음 한국에 온 유학생은 외로움을 느끼기 십상이다. (cheoeum hanguge on yuhaksaengeun oeroumeul neukkigi sipsangida, "du học sinh mới sang Hàn dễ thấy cô đơn")

3. Nhìn lại một việc suýt thành tệ

Ở thì quá khứ, mẫu câu nói rằng lúc đó khả năng hỏng rất cao.

• 알람이 없었으면 비행기를 놓치기 십상이었어요. (allami eopseosseumyeon bihaenggireul notchigi sipsangieosseoyo, "không có báo thức thì dễ lỡ máy bay lắm rồi")

Phân biệt 기 십상이다 với các mẫu gần nghĩa

Mẫu	Nghĩa chính	Sắc thái	Ví dụ
기 십상이다	rất dễ xảy ra điều xấu	gần như chỉ dùng cho kết quả tiêu cực, giọng cảnh báo	서두르면 실수하기 십상이다
기 쉽다	dễ, dễ xảy ra	trung tính; có thể tốt hoặc xấu	이 책은 읽기 쉽다 (i chaegeun ilgi swipda, sách này dễ đọc)
기 마련이다	lẽ tự nhiên, tất yếu	quy luật chung, không nhất thiết xấu	누구나 실수하기 마련이다 (nuguna silsuhagi maryeonida, ai cũng có lúc sai)
기 일쑤이다	hay, thường xuyên (thói xấu)	việc lặp đi lặp lại, thường của một người cụ thể	그는 지각하기 일쑤이다 (geuneun jigakagi ilssuida, anh ta hay đi muộn)
(으)ㄹ 뻔하다	suýt nữa	việc đã không xảy ra	넘어질 뻔했다 (neomeojil ppeonhaetda, suýt ngã)

기 십상이다 và 기 쉽다

Khi nói về kết quả xấu, hai mẫu gần như thay được cho nhau: 감기에 걸리기 쉬워요 và 감기에 걸리기 십상이에요 đều là "dễ bị cảm". Khác biệt là 기 십상이다 nhấn mạnh hơn, nghe như "gần như chắc chắn". Còn 기 쉽다 có thêm nghĩa "dễ làm" mà 기 십상이다 không có. Câu 이 책은 읽기 십상이다 là sai.

기 십상이다 và 기 마련이다

기 마련이다 nói một quy luật ai cũng gặp, kể cả việc tốt: 노력하면 좋은 결과가 있기 마련이다 (noryeokamyeon joeun gyeolgwaga itgi maryeonida, cố gắng thì ắt có kết quả tốt). 기 십상이다 không đi với kết quả tốt và luôn gắn với một điều kiện cụ thể dẫn đến hậu quả. Muốn xem kỹ mẫu này, đọc bài ngữ pháp 기 마련이다.

기 십상이다 và 기 일쑤이다

기 일쑤이다 tả thói quen xấu đã lặp lại nhiều lần của một người. 기 십상이다 dự đoán khả năng trong một hoàn cảnh. So sánh: 민수는 숙제를 잊어버리기 일쑤예요 (Minsu hay quên bài tập) và 메모 안 하면 숙제를 잊어버리기 십상이에요 (không ghi lại thì dễ quên bài tập).

Lỗi người Việt hay mắc

1. Dùng cho kết quả tốt. Câu 열심히 하면 합격하기 십상이에요 sai sắc thái. Hãy nói 열심히 하면 합격할 가능성이 높아요 (yeolsimhi hamyeon hapgyeokal ganeungseongi nopayo, chăm thì khả năng đỗ cao).
2. Gắn vào danh từ. Viết 감기 십상이에요 là thiếu động từ. Đúng là 감기에 걸리기 십상이에요.
3. Dùng để nói ý định của mình. 기 십상이다 là nhận định khách quan về khả năng, không nói "tôi định". Muốn nói "chắc tôi sẽ quên", dùng 잊어버릴 것 같아요 (ijeobeoril geot gatayo).
4. Nhầm với 을 뻔하다. 기 십상이다 nói khả năng, chưa biết có xảy ra không. 을 뻔하다 kể việc suýt xảy ra nhưng đã không xảy ra.
5. Dùng quá nhiều khi nói chuyện thân. Mẫu này hơi sách vở. Nói chuyện hằng ngày với bạn bè, 기 쉬워 tự nhiên hơn.

Bài tập nhỏ

Chọn 기 십상이다, 기 쉽다 hoặc 기 마련이다 cho chỗ trống.

1. 이 앱은 화면이 단순해서 쓰기 (…). (ứng dụng giao diện đơn giản nên dễ dùng)
2. 시간이 지나면 누구나 늙기 (…). (thời gian trôi thì ai cũng già)
3. 술을 마시고 운전하면 사고가 나기 (…). (uống rượu lái xe thì dễ gây tai nạn)
4. 표지판이 없어서 길을 잃기 (…). (không có biển chỉ đường nên dễ lạc)
5. Sửa câu sai: 매일 운동하면 건강해지기 십상이에요.

Đáp án:

1. 쉬워요: nghĩa tích cực "dễ dùng", không dùng 십상.
2. 마련이에요: quy luật chung ai cũng gặp.
3. 십상이에요 (hoặc 쉬워요): kết quả xấu, giọng cảnh báo.
4. 십상이에요 (hoặc 쉬워요): điều kiện cụ thể dẫn đến hậu quả xấu.
5. Kết quả tốt nên đổi thành 매일 운동하면 건강해지기 마련이에요 hoặc 매일 운동하면 건강해질 거예요.

Câu hỏi thường gặp

기 십상이다 có dùng trong văn nói không?

Có, nhất là khi khuyên ai đó, người lớn tuổi nói với người trẻ hoặc đồng nghiệp nhắc nhau. Tuy vậy, mẫu này nghe hơi trang trọng. Giữa bạn bè, 기 쉬워 hoặc 분명히 잊어버릴 거야 phổ biến hơn.

기 십상이다 đồng nghĩa với mẫu nào trong đề TOPIK?

Gần nhất là 기 쉽다 khi nói về kết quả xấu, sau đó là (으)ㄹ 가능성이 높다. Khi đề hỏi mẫu thay thế được, hãy xem câu có mang kết quả tiêu cực không. Bài ngữ pháp đồng nghĩa TOPIK có thêm các cặp hay gặp.

Có nói 기 십상이었다 được không?

Được. Dạng quá khứ dùng khi nhìn lại một tình huống: lúc đó rất dễ xảy ra chuyện xấu. Thường đi với câu giả định 았/었으면 như ví dụ lỡ máy bay ở trên.

기 십상이다 có thể đứng trước danh từ không?

Được, ở dạng 기 십상인 + danh từ: 실수하기 십상인 부분 (silsuhagi sipsangin bubun, phần dễ làm sai). Cách này hay gặp trong sách hướng dẫn và đề thi.