Các tiểu từ tiếng Hàn: bảng tổng hợp và cách ghép theo batchim

Tiểu từ tiếng Hàn (조사, josa) là những âm tiết nhỏ gắn ngay sau danh từ để báo danh từ đó đóng vai gì trong câu: chủ ngữ, tân ngữ, nơi chốn, thời gian, người nhận. Tiếng Việt dựa vào trật tự từ, còn tiếng Hàn dựa vào tiểu từ, nên đổi chỗ các cụm trong câu mà nghĩa vẫn giữ. Phần lớn tiểu từ có hai dạng, chọn theo việc danh từ có batchim (phụ âm cuối) hay không. Ví dụ: 친구가 커피를 마셔요. (chinguga keopireul masyeoyo, “Bạn tôi uống cà phê.”) và 저는 회사에서 일해요. (jeoneun hoesaeseo ilhaeyo, “Tôi làm việc ở công ty.”)

Bảng dưới gom các tiểu từ người mới học gặp nhiều nhất trong sơ cấp. Mỗi nhóm có ví dụ, cách ghép theo batchim và lỗi hay gặp. Nhóm nào bạn cần đào sâu thì đi tiếp sang bài chi tiết của nhóm đó.

Bảng công thức: tổng hợp các tiểu từ tiếng Hàn

Nhóm	Sau batchim	Không batchim	Nghĩa chính	Ví dụ
Chủ đề	은	는	còn nói về..., thì	저는
Chủ ngữ	이	가	chủ thể, cái mới nhắc tới	친구가
Tân ngữ	을	를	đối tượng chịu hành động	밥을
Sở hữu	의	의	của	친구의 책
Thời gian, nơi đến, nơi tồn tại	에	에	vào lúc, đến, ở	3시에
Nơi diễn ra hành động	에서	에서	ở, tại; từ (nơi xuất phát)	학교에서
Hướng, phương tiện	으로	로	về phía, bằng	버스로
Người nhận	에게	에게	cho, với (văn viết, lịch sự)	동생에게
Người nhận (văn nói)	한테	한테	cho, với	엄마한테
Từ một người	에게서	한테서	từ (ai đó)	친구한테서
Mốc bắt đầu, kết thúc	부터	까지	từ... đến...	9시부터 6시까지
Liệt kê	과	와	và (văn viết)	빵과 우유
Liệt kê (văn nói)	이랑	랑	và, với	친구랑
Liệt kê (mọi văn cảnh)	하고	하고	và, với	언니하고
So sánh hơn	보다	보다	hơn	저보다
So sánh giống	처럼	처럼	như, giống như	가수처럼
So sánh bằng	만큼	만큼	bằng, cỡ	형만큼
Phạm vi: cũng	도	도	cũng	저도
Phạm vi: chỉ	만	만	chỉ	물만
Phạm vi: chỉ (kèm phủ định)	밖에	밖에	ngoài ra không...	천 원밖에
Lựa chọn	이나	나	hoặc; tới tận	커피나 차

Cột "Sau batchim" và "Không batchim" chỉ khác nhau ở những tiểu từ có hai dạng. Các tiểu từ như 의, 에, 에서, 도, 만, 보다 chỉ có một dạng, gắn thẳng vào mọi danh từ.

Cách ghép tiểu từ theo batchim

Quy tắc chung: danh từ kết thúc bằng phụ âm thì lấy dạng có phụ âm đầu câm ㅇ (은, 이, 을, 과, 이랑, 이나, 으로), để âm cuối nối sang đọc liền. Danh từ kết thúc bằng nguyên âm thì lấy dạng còn lại. Nếu chưa chắc từ nào có batchim, xem lại bài batchim là gì.

Danh từ	Có batchim?	은/는	이/가	을/를	(으)로
책 (sách)	có (ㄱ)	책은	책이	책을	책으로
사과 (táo)	không	사과는	사과가	사과를	사과로
물 (nước)	có (ㄹ)	물은	물이	물을	물로
학생 (học sinh)	có (ㅇ)	학생은	학생이	학생을	학생으로
커피 (cà phê)	không	커피는	커피가	커피를	커피로

Ba trường hợp cần nhớ riêng:

• Danh từ có batchim ㄹ đi với 로, không đi với 으로: 지하철로 (jihacheollo, “bằng tàu điện ngầm”), 서울로 (seoullo, “về Seoul”).
• Đại từ đổi dạng khi gặp 가: 저 + 가 thành 제가 (jega, “tôi”), 나 + 가 thành 내가 (naega, “tớ”), 너 + 가 thành 네가 (nega, “cậu”), 누구 + 가 thành 누가 (nuga, “ai”).
• Đại từ cũng rút gọn khi gặp 의: 제 이름 (je ireum, “tên tôi”) thay cho 저의 이름, 내 친구 (nae chingu, “bạn tớ”) thay cho 나의 친구.

Tiểu từ chủ ngữ và chủ đề: 이/가 và 은/는

Hai cặp này đều đứng sau chủ ngữ nên dễ lẫn nhất. 은/는 nêu chủ đề hoặc tạo thế đối lập ("còn tôi thì..."), 이/가 nhấn vào chủ thể, thường dùng khi giới thiệu thông tin mới hoặc trả lời câu hỏi "ai, cái gì".

Câu	Phiên âm	Nghĩa
저는 베트남 사람이에요.	jeoneun beteunam saramieyo	Tôi là người Việt Nam. (giới thiệu chủ đề)
누가 왔어요? 동생이 왔어요.	nuga wasseoyo? dongsaengi wasseoyo	Ai đến vậy? Em tôi đến. (thông tin mới)
사과는 좋아하지만 배는 안 좋아해요.	sagwaneun joahajiman baeneun an joahaeyo	Táo thì thích nhưng lê thì không. (đối lập)
시간이 없어요.	sigani eopseoyo	Tôi không có thời gian. (đi với 있다/없다)

Khi chủ ngữ là người bề trên, 이/가 đổi thành 께서 (kkeseo) và 은/는 thành 께서는 (kkeseoneun): 할머니께서 주무세요. (halmeonikkeseo jumuseyo, “Bà đang ngủ.”) Cách chọn giữa 은/는 và 이/가 có nhiều tình huống hơn, xem đầy đủ ở bài phân biệt 은/는 và 이/가.

Tiểu từ tân ngữ: 을/를

을/를 đánh dấu thứ chịu tác động của động từ: ăn cái gì, xem cái gì, gặp ai. Một số động từ tiếng Việt có tân ngữ nhưng tiếng Hàn lại dùng tiểu từ khác, đó là chỗ người Việt hay sai.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
저는 매일 아침 빵을 먹어요.	jeoneun maeil achim ppangeul meogeoyo	Sáng nào tôi cũng ăn bánh mì.
주말에 영화를 봤어요.	jumare yeonghwareul bwasseoyo	Cuối tuần tôi đã xem phim.
친구를 만났어요.	chingureul mannasseoyo	Tôi đã gặp bạn.

Cần để ý 좋다 (tốt, thích) là tính từ nên đi với 이/가: 한국 음식이 좋아요. (hanguk eumsigi joayo, “Tôi thích món Hàn.”)

Tiểu từ thời gian và địa điểm: 에, 에서, (으)로

Nhóm này là nhóm người học nhầm nhiều nhất vì tiếng Việt chỉ có một chữ "ở". Cách phân biệt nhanh:

Tiểu từ	Dùng khi	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
에	thời điểm	일곱 시에 일어나요.	ilgop sie ireonayo	Tôi dậy lúc 7 giờ.
에	nơi đến (가다, 오다)	학교에 가요.	hakgyoe gayo	Tôi đi đến trường.
에	nơi tồn tại (있다, 없다, 살다)	집에 있어요.	jibe isseoyo	Tôi ở nhà.
에서	nơi hành động xảy ra	도서관에서 공부해요.	doseogwaneseo gongbuhaeyo	Tôi học ở thư viện.
에서	nơi xuất phát	베트남에서 왔어요.	beteunameseo wasseoyo	Tôi đến từ Việt Nam.
(으)로	hướng đi tới	오른쪽으로 가세요.	oreunjjogeuro gaseyo	Hãy đi về bên phải.
(으)로	phương tiện, công cụ	택시로 왔어요.	taeksiro wasseoyo	Tôi đến bằng taxi.

Với thời gian, 에 không gắn vào 오늘 (hôm nay), 어제 (hôm qua), 내일 (ngày mai), 지금 (bây giờ). Nói 내일 만나요. (naeil mannayo, “Mai gặp nhé.”), không nói 내일에 만나요. Phần so sánh 에 với 에서 có nhiều ví dụ hơn trong bài tiểu từ 을/를, 에 và 에서, còn sáu nghĩa của (으)로 nằm ở bài tiểu từ (으)로.

Tiểu từ chỉ người: 에게, 한테, 께 và 에게서, 한테서

Khi đối tượng nhận là người hoặc con vật, tiếng Hàn không dùng 에 mà dùng 에게 (văn viết, trang trọng), 한테 (văn nói) hoặc 께 (người bề trên). Muốn nói "nhận từ ai" thì thêm 서.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
친구에게 편지를 썼어요.	chinguege pyeonjireul sseosseoyo	Tôi đã viết thư cho bạn.
엄마한테 전화했어요.	eommahante jeonhwahaesseoyo	Tôi đã gọi điện cho mẹ.
선생님께 선물을 드렸어요.	seonsaengnimkke seonmureul deuryeosseoyo	Tôi đã tặng quà cho thầy.
언니한테서 옷을 받았어요.	eonnihanteseo oseul badasseoyo	Tôi nhận được áo từ chị.

Với cây cối, đồ vật, cơ quan thì dùng 에: 꽃에 물을 줘요 (tưới nước cho hoa), 회사에 연락했어요 (đã liên lạc với công ty).

Tiểu từ sở hữu 의

의 tương đương "của" nhưng đặt ngược trật tự tiếng Việt: người sở hữu đứng trước. 친구의 가방 (chinguui gabang, “cặp của bạn”). Trong văn nói, 의 hay được lược hẳn: 친구 가방 (chingu gabang). Khi là tiểu từ, 의 thường đọc là 에 (e). Cách đọc này giúp câu tự nhiên hơn nhiều so với đọc đúng mặt chữ.

Tiểu từ liệt kê: 와/과, 하고, (이)랑

Cả ba đều nghĩa là "và" khi nối hai danh từ, hoặc "với" khi đi cùng 같이 (cùng nhau). Khác nhau ở văn phong: 와/과 dùng trong văn viết và bản tin, 하고 dùng được mọi lúc, (이)랑 thân mật nhất.

Câu	Phiên âm	Nghĩa
책과 연필이 있어요.	chaekkwa yeonpiri isseoyo	Có sách và bút chì.
김밥하고 라면 주세요.	gimbapago ramyeon juseyo	Cho tôi kimbap và mì.
친구랑 같이 놀았어요.	chingurang gachi norasseoyo	Tôi đã chơi cùng bạn.

Lưu ý 과 đi sau batchim, 와 đi sau nguyên âm, ngược hướng với 은/는. Ba cách nói này được so kỹ trong bài cách nói "và" với 하고, 와/과, (이)랑.

Tiểu từ so sánh: 보다, 처럼, 만큼, 같이

Câu	Phiên âm	Nghĩa
오늘이 어제보다 더 추워요.	oneuri eojeboda deo chuwoyo	Hôm nay lạnh hơn hôm qua.
동생이 가수처럼 노래해요.	dongsaengi gasucheoreom noraehaeyo	Em tôi hát như ca sĩ.
저도 형만큼 키가 커요.	jeodo hyeongmankeum kiga keoyo	Tôi cũng cao bằng anh trai.
눈같이 하얘요.	nungachi hayaeyo	Trắng như tuyết.

보다 đặt sau vật bị đem ra so, tức "hơn cái gì". 처럼 và 같이 cùng nghĩa "giống như", 같이 nghe thân mật hơn. 만큼 nói mức ngang nhau, hay đi với câu phủ định: 형만큼 안 커요 (không cao bằng anh).

Tiểu từ phạm vi và nhấn mạnh: 도, 만, 밖에, (이)나

Câu	Phiên âm	Nghĩa
저도 학생이에요.	jeodo haksaengieyo	Tôi cũng là học sinh.
물만 마셨어요.	mulman masyeosseoyo	Tôi chỉ uống nước.
천 원밖에 없어요.	cheon wonbakke eopseoyo	Tôi chỉ có mỗi một nghìn won.
커피나 차를 마실래요?	keopina chareul masillaeyo	Bạn uống cà phê hay trà?
두 시간이나 기다렸어요.	du siganina gidaryeosseoyo	Tôi chờ tận hai tiếng.

밖에 luôn đi với động từ phủ định (없다, 안, 못, 모르다) dù nghĩa là "chỉ". Đây là lỗi kinh điển: nói 천 원밖에 있어요 là sai. Muốn phân biệt kỹ 만 và 밖에, đọc bài tiểu từ 만; nhóm 도 cũng có bài riêng với các cách nhấn mạnh phủ định.

Ghép hai tiểu từ với nhau

Tiểu từ chỉ nơi chốn, người nhận có thể nhận thêm 은/는, 도, 만 phía sau để thêm sắc thái. Riêng 이/가 và 을/를 thì bị thay hẳn, không ghép.

Ghép	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
에서 + 는	한국에서는 그렇게 말해요.	hangugeseoneun geureoke malhaeyo	Ở Hàn thì người ta nói vậy.
에게 + 도	동생에게도 줬어요.	dongsaengegedo jwosseoyo	Tôi cũng đưa cho em nữa.
에 + 만	주말에만 일해요.	jumareman ilhaeyo	Tôi chỉ làm vào cuối tuần.
까지 + 도	밤까지도 일했어요.	bamkkajido ilhaesseoyo	Tôi làm đến tận đêm.
을/를 thay bằng 도	저는 김치도 먹어요.	jeoneun gimchido meogeoyo	Tôi ăn cả kimchi. (không nói 김치를도)
이/가 thay bằng 만	저만 몰랐어요.	jeoman mollasseoyo	Chỉ có tôi là không biết. (không nói 제가만)

Khi nào được lược bỏ tiểu từ

Trong văn nói thân mật, người Hàn hay bỏ 이/가 và 을/를 khi nghĩa đã rõ: 밥 먹었어? (bap meogeosseo, “Ăn cơm chưa?”), 나 지금 가. (na jigeum ga, “Tớ đi đây.”) Văn viết, bài thi TOPIK và lời nói trang trọng thì giữ đủ. Các tiểu từ mang nghĩa riêng như 에서, 에게, (으)로, 도, 만 thì không bỏ được, vì bỏ đi câu mất nghĩa.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 한국 음식을 좋아요 → ✓ 한국 음식이 좋아요. hoặc 한국 음식을 좋아해요. 좋다 là tính từ nên đi với 이/가; 좋아하다 là động từ nên đi với 을/를.
• ✗ 집에서 있어요 → ✓ 집에 있어요. 있다, 없다, 살다 đi với 에.
• ✗ 오늘에 바빠요 → ✓ 오늘 바빠요. Không gắn 에 sau 오늘, 어제, 내일, 지금.
• ✗ 저가 할게요 → ✓ 제가 할게요. 저 gặp 가 phải thành 제가.
• ✗ 서울으로 가요 → ✓ 서울로 가요. Batchim ㄹ đi thẳng với 로.
• ✗ 동생에 선물을 줬어요 → ✓ 동생에게 선물을 줬어요. Người nhận dùng 에게 hoặc 한테.

Bài tập nhỏ

Điền tiểu từ thích hợp vào chỗ trống.

1. 저( ) 매일 커피( ) 마셔요.
2. 내일 친구( ) 학교 앞( ) 만나요.
3. 저는 지하철( ) 회사에 가요.
4. 어머니( ) 꽃을 드렸어요.
5. 지갑에 오천 원( ) 없어요.
6. 이 옷이 그 옷( ) 더 비싸요.

Đáp án:

1. 저는 매일 커피를 마셔요. (Ngày nào tôi cũng uống cà phê.)
2. 내일 친구를 학교 앞에서 만나요. (Mai tôi gặp bạn trước cổng trường.)
3. 저는 지하철로 회사에 가요. (Tôi đi làm bằng tàu điện ngầm.)
4. 어머니께 꽃을 드렸어요. (Tôi đã tặng hoa cho mẹ.)
5. 지갑에 오천 원밖에 없어요. (Trong ví chỉ còn năm nghìn won.)
6. 이 옷이 그 옷보다 더 비싸요. (Cái áo này đắt hơn cái áo kia.)

Câu hỏi thường gặp

Tiểu từ tiếng Hàn là gì?

Tiểu từ (조사) là thành phần gắn sau danh từ, đại từ hoặc số từ để chỉ vai trò ngữ pháp như chủ ngữ, tân ngữ, nơi chốn, hoặc thêm nghĩa như "cũng", "chỉ". Tiểu từ viết liền với danh từ, không cách ra.

Tiếng Hàn có bao nhiêu tiểu từ?

Có vài chục tiểu từ nếu tính cả dạng ghép và dạng văn viết. Ở trình độ sơ cấp, nắm chắc khoảng 20 tiểu từ trong bảng tổng hợp phía trên là đủ để đọc hiểu và nói câu cơ bản.

Nên học tiểu từ nào trước?

Học 은/는, 이/가, 을/를 trước vì câu nào cũng có. Sau đó là 에, 에서, (으)로 để nói thời gian, nơi chốn. Các tiểu từ so sánh và phạm vi học sau khi đã đặt được câu đơn.

Tiểu từ có viết cách ra khỏi danh từ không?

Không. Tiểu từ luôn viết liền: 학교에서, 친구한테, 저도. Chỉ có khoảng cách giữa các cụm danh từ và động từ.

Bỏ tiểu từ khi nói có sai không?

Trong hội thoại thân mật, bỏ 이/가 và 을/를 rất tự nhiên. Khi viết, đi thi hoặc nói với người lạ, nên giữ đủ tiểu từ để câu rõ và lịch sự.