Ngữ pháp khi trong tiếng Hàn: (으)ㄹ 때, 았/었을 때 và danh từ + 때

Ngữ pháp "khi" trong tiếng Hàn là 때 (ttae). Với động từ và tính từ: gốc không có batchim + ㄹ 때, có batchim + 을 때. Kể việc đã xong thì dùng 았/었을 때. Với danh từ, chỉ cần đặt 때 ngay sau. Ví dụ: 시간이 있을 때 연락하세요. (sigani isseul ttae yeollakaseyo, "khi nào có thời gian thì liên lạc nhé"), 방학 때 고향에 가요. (banghak ttae gohyang-e gayo, "kỳ nghỉ tôi về quê").

Thì của cả câu nằm ở động từ cuối. Phần (으)ㄹ 때 chỉ cho biết lúc ấy hành động đang diễn ra hay đã xong.

Bảng công thức

Trường hợp	Công thức	Ví dụ	Nghĩa
Gốc không batchim	gốc + ㄹ 때	갈 때	khi đi
Gốc có batchim	gốc + 을 때	먹을 때	khi ăn
Gốc có batchim ㄹ	gốc + 때	만들 때	khi làm
Đã xong	gốc + 았/었을 때	도착했을 때	khi đã đến nơi
Danh từ	danh từ + 때	점심 때	lúc ăn trưa
Danh từ ở quá khứ	danh từ + 였을 때 / 이었을 때	학생이었을 때	hồi còn là học sinh

Cách chia (으)ㄹ 때 với động từ và tính từ

Từ gốc	Quy tắc	(으)ㄹ 때	Phiên âm
가다 (gada, "đi")	không batchim	갈 때	gal ttae
자다 (jada, "ngủ")	không batchim	잘 때	jal ttae
바쁘다 (bappeuda, "bận")	không batchim	바쁠 때	bappeul ttae
피곤하다 (pigonhada, "mệt")	không batchim	피곤할 때	pigonhal ttae
먹다 (meokda, "ăn")	có batchim	먹을 때	meogeul ttae
있다 (itda, "có")	có batchim	있을 때	isseul ttae
살다 (salda, "sống")	batchim ㄹ	살 때	sal ttae
놀다 (nolda, "chơi")	batchim ㄹ	놀 때	nol ttae
듣다 (deutda, "nghe")	bất quy tắc ㄷ	들을 때	deureul ttae
춥다 (chupda, "lạnh")	bất quy tắc ㅂ	추울 때	chuul ttae
덥다 (deopda, "nóng")	bất quy tắc ㅂ	더울 때	deoul ttae

Gốc có batchim ㄹ thì giữ nguyên, không thêm 을: 만들다 → 만들 때. Đây cũng chính là định ngữ tương lai (으)ㄹ, nên nếu đã học bài định ngữ 은/는/을 thì bạn chia được ngay.

(으)ㄹ 때: khi, lúc

Câu	Cách đọc	Nghĩa
밥을 먹을 때 휴대폰을 보지 마세요.	babeul meogeul ttae hyudaeponeul boji maseyo	Đừng xem điện thoại khi ăn cơm.
한국 노래를 들을 때 기분이 좋아요.	hanguk noraereul deureul ttae gibuni joayo	Khi nghe nhạc Hàn tôi thấy vui.
피곤할 때 커피를 마셔요.	pigonhal ttae keopireul masyeoyo	Lúc mệt tôi uống cà phê.
날씨가 추울 때 감기에 잘 걸려요.	nalssiga chuul ttae gamgie jal geollyeoyo	Khi trời lạnh tôi hay bị cảm.
어제 집에 갈 때 비가 왔어요.	eoje jibe gal ttae biga wasseoyo	Hôm qua lúc đang về nhà thì trời mưa.

Câu cuối kể chuyện hôm qua nhưng vẫn dùng 갈 때, vì lúc mưa thì việc "về nhà" đang diễn ra. Quá khứ chỉ chia ở 왔어요.

았/었을 때: khi đã làm xong

Ghép đuôi quá khứ 았/었 vào gốc rồi thêm 을 때. Dạng này nói về thời điểm sau khi hành động đã hoàn tất, hoặc về một giai đoạn trong quá khứ.

Câu	Cách đọc	Nghĩa
한국에 처음 왔을 때 아무것도 몰랐어요.	hanguge cheoeum wasseul ttae amugeotdo mollasseoyo	Hồi mới sang Hàn tôi chẳng biết gì.
집에 도착했을 때 전화해 주세요.	jibe dochakaesseul ttae jeonhwahae juseyo	Về đến nhà thì gọi cho tôi nhé.
어렸을 때 시골에서 살았어요.	eoryeosseul ttae sigoreseo sarasseoyo	Hồi nhỏ tôi sống ở quê.
대학생이었을 때 카페에서 아르바이트를 했어요.	daehaksaeng-ieosseul ttae kapeeseo areubaiteureul haesseoyo	Hồi còn sinh viên tôi làm thêm ở quán cà phê.

갈 때 và 갔을 때 khác nhau thế nào

Đây là cặp dễ nhầm nhất. (으)ㄹ 때 là lúc hành động đang diễn ra hoặc sắp diễn ra. 았/었을 때 là lúc hành động đã xong.

	Câu	Ý nghĩa
(으)ㄹ 때	한국에 갈 때 비행기에서 영화를 봤어요. (hanguge gal ttae bihaenggieseo yeonghwareul bwasseoyo, "lúc bay sang Hàn tôi xem phim trên máy bay")	đang trên đường đi
았/었을 때	한국에 갔을 때 친구를 만났어요. (hanguge gasseul ttae chingureul mannasseoyo, "khi sang Hàn tôi đã gặp bạn")	đã đến Hàn rồi
(으)ㄹ 때	버스를 탈 때 카드를 찍어요. (beoseureul tal ttae kadeureul jjigeoyo, "lúc lên xe buýt thì quẹt thẻ")	đúng lúc bước lên
았/었을 때	버스를 탔을 때 자리가 없었어요. (beoseureul tasseul ttae jariga eopseosseoyo, "lên xe rồi thì không còn chỗ")	đã ở trên xe

Danh từ + 때

Với danh từ chỉ dịp, sự kiện, giai đoạn, chỉ cần đặt 때 sau danh từ.

Cụm	Phiên âm	Nghĩa
방학 때	banghak ttae	kỳ nghỉ (học sinh, sinh viên)
휴가 때	hyuga ttae	kỳ nghỉ phép
점심 때	jeomsim ttae	giờ ăn trưa
시험 때	siheom ttae	mùa thi
명절 때	myeongjeol ttae	dịp lễ Tết
고등학교 때	godeunghakgyo ttae	hồi cấp ba

Câu	Cách đọc	Nghĩa
휴가 때 제주도에 갈 거예요.	hyuga ttae jejudoe gal geoyeyo	Kỳ nghỉ phép tôi sẽ đi đảo Jeju.
고등학교 때 축구를 많이 했어요.	godeunghakgyo ttae chukgureul mani haesseoyo	Hồi cấp ba tôi chơi bóng đá nhiều.

Các từ chỉ thời điểm cụ thể như 아침, 오전, 월요일, 주말, 어제 thì không đi với 때. Chúng dùng tiểu từ 에 hoặc đứng một mình: 아침에, 월요일에, 어제.

때 đi kèm tiểu từ

Dạng	Nghĩa	Ví dụ
때(에)	khi, lúc	잘 때에 불을 꺼요. (jal ttaee bureul kkeoyo, "lúc ngủ thì tắt đèn")
때는	còn khi… thì	혼자 있을 때는 음악을 들어요. (honja isseul ttaeneun eumageul deureoyo, "khi ở một mình thì tôi nghe nhạc")
때도	cả khi, ngay cả lúc	아플 때도 회사에 갔어요. (apeul ttaedo hoesae gasseoyo, "lúc ốm tôi vẫn đi làm")
때마다	mỗi khi	이 노래를 들을 때마다 엄마 생각이 나요. (i noraereul deureul ttaemada eomma saenggagi nayo, "mỗi lần nghe bài này tôi lại nhớ mẹ")
때부터	từ khi	어렸을 때부터 그림을 좋아했어요. (eoryeosseul ttaebuteo geurimeul joahaesseoyo, "từ nhỏ tôi đã thích vẽ")

때 khác (으)면 thế nào

Cả hai đều có thể dịch là "khi", nhưng (으)면 là điều kiện "nếu… thì", còn 때 chỉ một thời điểm.

	(으)ㄹ 때	(으)면
Ý chính	thời điểm, lúc đó	điều kiện, giả định
Việc chưa chắc xảy ra	không hợp	hợp
Kể chuyện quá khứ	được: 갔을 때 …했어요	không dùng để kể một lần cụ thể
Ví dụ	비가 올 때 우산을 써요. (biga ol ttae usaneul sseoyo, "khi trời mưa thì tôi che ô")	비가 오면 안 갈 거예요. (biga omyeon an gal geoyeyo, "nếu mưa thì tôi sẽ không đi")

Câu giả định không có thật như "nếu tôi giàu" chỉ dùng được (으)면: 돈이 많으면 여행을 다니고 싶어요. (doni maneumyeon yeohaeng-eul danigo sipeoyo, "nếu nhiều tiền tôi muốn đi du lịch khắp nơi").

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 먹는 때 → ✓ 먹을 때
  때 chỉ đi với dạng (으)ㄹ hoặc 았/었을, không đi với 는.
• ✗ 만들을 때 → ✓ 만들 때
  Batchim ㄹ thì giữ nguyên, không thêm 을.
• ✗ 덥을 때 → ✓ 더울 때
  덥다, 춥다 là bất quy tắc ㅂ.
• ✗ 아침 때 운동해요. → ✓ 아침에 운동해요.
  Từ chỉ thời điểm như 아침, 월요일 dùng 에.
• ✗ 어제 친구를 만날 때 영화를 봤어요 (muốn nói "khi gặp rồi thì đi xem phim"). → ✓ 어제 친구를 만났을 때 같이 영화를 봤어요.
  Việc gặp đã xong mới xem phim thì dùng 았/었을 때.

Bài tập nhỏ

Chia từ trong ngoặc với (으)ㄹ 때 hoặc 았/었을 때.

1. (심심하다) 게임을 해요. (Lúc buồn chán tôi chơi game).
2. (듣다) 이어폰을 써요. (Lúc nghe nhạc tôi dùng tai nghe).
3. 집에 (오다) 아무도 없었어요. (Về đến nhà thì chẳng có ai).
4. (살다) 서울에서 친구를 많이 사귀었어요. (Hồi sống ở Seoul tôi kết bạn được nhiều). Gợi ý: kể một giai đoạn đã qua.
5. (시험) 도서관에 사람이 많아요. (Mùa thi thư viện đông người).

Đáp án: 1. 심심할 때; 2. 들을 때; 3. 왔을 때; 4. 살았을 때 (nói 살 때 cũng được); 5. 시험 때.

Câu hỏi thường gặp

어릴 때 và 어렸을 때 khác nhau không?

Cả hai đều là "hồi nhỏ" và đều rất hay dùng. 어렸을 때 nhấn rằng giai đoạn đó đã qua hẳn, 어릴 때 nghe như kể một khoảng thời gian chung.

때 và 때에 cái nào đúng?

Đều đúng. Trong văn nói người Hàn thường bỏ 에, chỉ nói 때. Khi thêm tiểu từ khác như 는, 도, 마다 thì dùng thẳng 때는, 때도, 때마다.

Hỏi "khi nào" trong tiếng Hàn nói thế nào?

Câu hỏi "khi nào" dùng 언제: 언제 와요? (eonje wayo, "khi nào bạn đến?"). 때 chỉ dùng để nối vế "khi…" trong câu kể.

Tiếng Nhật có mẫu giống 때 không?

Có, とき trong tiếng Nhật dùng gần giống, cũng phân biệt る とき và た とき. Nếu học cả hai thứ tiếng, xem thêm bài とき.