Ngữ pháp "không được" tiếng Hàn: (으)면 안 되다 và 지 마세요

Để nói "không được làm" trong tiếng Hàn, dùng V + (으)면 안 되다, nghĩa đen là "nếu làm thì không ổn". Để bảo thẳng người nghe "đừng làm", dùng V + 지 마세요. Ví dụ: 여기서 담배를 피우면 안 돼요. (yeogiseo dambaereul piumyeon an dwaeyo, "Ở đây không được hút thuốc."), 걱정하지 마세요. (geokjeonghaji maseyo, "Đừng lo."). Mẫu ngược lại, "được phép", là 아/어도 되다; câu xin phép lịch sự thường là 아/어도 될까요?

Bảng công thức

Ý muốn nói	Công thức	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Không được (quy định)	V + (으)면 안 돼요	사진을 찍으면 안 돼요.	sajineul jjigeumyeon an dwaeyo	Không được chụp ảnh.
Đừng (bảo người nghe)	V + 지 마세요	들어가지 마세요.	deureogaji maseyo	Xin đừng vào.
Được phép	V + 아/어도 돼요	앉아도 돼요.	anjado dwaeyo	Ngồi cũng được.
Xin phép lịch sự	V + 아/어도 될까요?	창문을 열어도 될까요?	changmuneul yeoreodo doelkkayo?	Tôi mở cửa sổ được không ạ?
Không cần	안 + V + 아/어도 돼요	안 와도 돼요.	an wado dwaeyo	Không cần đến đâu.

Cách chia (으)면 안 되다

Phần (으)면 chia y như câu điều kiện ở bài điều kiện (으)면: thân có patchim thì thêm 으면, không có patchim hoặc patchim ㄹ thì thêm 면.

Từ gốc	Dạng chia	Phiên âm	Ghi chú
가다	가면 안 돼요	gamyeon an dwaeyo	không patchim → 면
보다	보면 안 돼요	bomyeon an dwaeyo	không patchim → 면
먹다	먹으면 안 돼요	meogeumyeon an dwaeyo	patchim → 으면
앉다	앉으면 안 돼요	anjeumyeon an dwaeyo	patchim kép → 으면
만들다	만들면 안 돼요	mandeulmyeon an dwaeyo	patchim ㄹ → chỉ thêm 면
열다	열면 안 돼요	yeolmyeon an dwaeyo	patchim ㄹ → chỉ thêm 면
듣다	들으면 안 돼요	deureumyeon an dwaeyo	bất quy tắc ㄷ
눕다	누우면 안 돼요	nuumyeon an dwaeyo	bất quy tắc ㅂ
짜다	짜면 안 돼요	jjamyeon an dwaeyo	tính từ "mặn" cũng dùng được
미성년자	미성년자면 안 돼요	miseongnyeonjamyeon an dwaeyo	danh từ "người chưa thành niên" + (이)면

Phần 안 되다 chia theo mức lịch sự và thì:

Dạng	Ví dụ	Phiên âm	Dùng khi
Thân mật	가면 안 돼.	gamyeon an dwae	bạn bè, người nhỏ tuổi
Lịch sự thường	가면 안 돼요.	gamyeon an dwaeyo	giao tiếp hằng ngày
Trang trọng	주차하시면 안 됩니다.	juchahasimyeon an doemnida	thông báo, nhân viên nói với khách
Quá khứ	밤에 나가면 안 됐어요.	bame nagamyeon an dwaesseoyo	hồi đó không được ra ngoài buổi tối
Câu hỏi	여기서 먹으면 안 돼요?	yeogiseo meogeumyeon an dwaeyo?	Ở đây không được ăn à?

Ví dụ với (으)면 안 되다

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
박물관 안에서는 사진을 찍으면 안 돼요.	bangmulgwan aneseoneun sajineul jjigeumyeon an dwaeyo	Trong bảo tàng không được chụp ảnh.
수업 시간에 휴대폰을 쓰면 안 돼요.	sueop sigane hyudaeponeul sseumyeon an dwaeyo	Trong giờ học không được dùng điện thoại.
이 물은 마시면 안 돼요.	i mureun masimyeon an dwaeyo	Nước này không uống được.
음식이 너무 짜면 안 돼요.	eumsigi neomu jjamyeon an dwaeyo	Món ăn không được mặn quá.
이 이야기는 절대 말하면 안 돼요.	i iyagineun jeoldae malhamyeon an dwaeyo	Chuyện này tuyệt đối không được kể.
저는 오늘 술을 마시면 안 돼요.	jeoneun oneul sureul masimyeon an dwaeyo	Hôm nay tôi không được uống rượu.

Câu cuối cho thấy (으)면 안 되다 dùng được cho chính người nói. Đây là điểm 지 마세요 không làm được.

지 마세요: "đừng", lời bảo người nghe

Gắn 지 마세요 thẳng vào thân động từ, không cần quan tâm patchim. Mẫu này là câu mệnh lệnh phủ định, nên chỉ dùng với động từ và chỉ nói với người nghe.

Dạng	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Thân mật	울지 마.	ulji ma	Đừng khóc.
Lịch sự thường	늦지 마세요.	neutji maseyo	Đừng đến muộn nhé.
Trang trọng	만지지 마십시오.	manjiji masipsio	Xin vui lòng không chạm vào.
Rủ cùng không làm	떠들지 맙시다.	tteodeulji mapsida	Chúng ta đừng làm ồn.
Đừng A mà hãy B	술 마시지 말고 물 마셔요.	sul masiji malgo mul masyeoyo	Đừng uống rượu, uống nước đi.

Trên biển báo ở Hàn Quốc bạn còn gặp dạng chữ Hán ngắn gọn: 금연 (geumyeon, "cấm hút thuốc"), 출입 금지 (churip geumji, "cấm vào").

(으)면 안 돼요 hay 지 마세요?

	(으)면 안 돼요	지 마세요
Bản chất	nêu quy định, điều không nên	ra lệnh, nhắc trực tiếp
Nói về bản thân	được: 저는 먹으면 안 돼요	không được
Câu hỏi	được: 먹으면 안 돼요?	không dùng
Tính từ	được: 짜면 안 돼요	không dùng
Sắc thái	khách quan, mềm hơn	thẳng, nhưng 세요 vẫn lịch sự

Khi nói với cấp trên hay khách hàng, câu dạng 시면 안 됩니다 nghe nhẹ nhàng hơn 지 마세요 vì nó nêu quy định, không ra lệnh cho người đối diện.

Đối lập với "được phép": 아/어도 되다

Câu hỏi xin phép dùng 아/어도 돼요?, nhưng câu trả lời phủ định lại chuyển sang (으)면 안 돼요. Cách chia 아/어도 되다 có bài riêng: ngữ pháp 아/어도 되다.

Hỏi	Trả lời có	Trả lời không
사진을 찍어도 돼요?	네, 찍어도 돼요.	아니요, 찍으면 안 돼요.
여기 앉아도 돼요?	네, 앉으세요.	아니요, 앉으면 안 돼요.
지금 가도 돼요?	네, 가도 돼요.	아니요, 아직 가면 안 돼요.

Phiên âm: sajineul jjigeodo dwaeyo? / ne, jjigeodo dwaeyo / aniyo, jjigeumyeon an dwaeyo.

Câu xin phép lịch sự

Với người lạ, thầy cô, đồng nghiệp lớn tuổi, hãy dùng các dạng mềm hơn 돼요?:

• 화장실 좀 써도 될까요? (hwajangsil jom sseodo doelkkayo?, "Tôi dùng nhờ nhà vệ sinh được không ạ?")
• 펜 좀 빌려도 될까요? (pen jom billyeodo doelkkayo?, "Cho tôi mượn cái bút được không ạ?")
• 여기 앉아도 괜찮아요? (yeogi anjado gwaenchanayo?, "Tôi ngồi đây có sao không ạ?")
• 내일 가면 안 될까요? (naeil gamyeon an doelkkayo?, "Để mai tôi đi có được không ạ?") Hỏi bằng dạng phủ định là cách nhờ vả khéo, người Hàn dùng nhiều khi xin dời lịch.

Chữ 좀 (jom) trong các câu trên làm lời xin nhẹ đi, giống "một chút" hay "giúp" trong tiếng Việt.

Lỗi người Việt hay mắc

Sai	Đúng	Vì sao
✗ 피우면 안 해요.	피우면 안 돼요.	Mẫu cố định là 안 되다, không phải 안 하다.
✗ 안 들어가세요. (ý: đừng vào)	들어가지 마세요.	안 들어가세요 là câu kính ngữ "(Anh) không vào ạ", không phải lời cấm.
✗ 슬프지 마세요.	슬퍼하지 마세요.	지 마세요 chỉ đi với động từ; tính từ cảm xúc đổi sang 아/어하다.
✗ 저는 술을 마시지 마세요.	저는 술을 마시면 안 돼요.	Nói về bản thân thì dùng (으)면 안 되다.
✗ 먹으면 안 되요.	먹으면 안 돼요.	돼요 là 되어요 rút gọn; 되요 sai chính tả.

Phân biệt thêm với 안 và 못 (không làm, không thể làm) ở bài phủ định 안, 못, 지 않다. Còn "phải làm" và "không cần làm" có ở bài ngữ pháp 아/어야 하다.

Bài tập nhỏ

Viết câu theo gợi ý:

1. Quy định: không được bơi ở đây (수영하다).
2. Khuyên bạn: đừng lo (걱정하다), dạng lịch sự.
3. Xin phép lịch sự: tôi vào được không ạ? (들어가다)
4. Quy định: không được nghe nhạc to (음악을 크게 듣다).
5. Trả lời "không" cho câu 여기서 먹어도 돼요?

Đáp án: 1. 여기서 수영하면 안 돼요. 2. 걱정하지 마세요. 3. 들어가도 될까요? 4. 음악을 크게 들으면 안 돼요. 5. 아니요, 여기서 먹으면 안 돼요.

Câu hỏi thường gặp

안 돼요 đứng một mình nghĩa là gì?

Nghĩa là "không được", dùng để từ chối hoặc ngăn ai đó: 안 돼요! (an dwaeyo!). Với bạn thân hoặc trẻ nhỏ, nói 안 돼! (an dwae!).

(으)면 안 되다 và 못 하다 khác nhau thế nào?

(으)면 안 되다 là bị cấm hoặc không nên, dù bạn làm được. 못 하다 là không có khả năng làm hoặc hoàn cảnh không cho làm. Ví dụ, "tôi không bơi được" nói 수영 못 해요. (suyeong mot haeyo), còn "ở đây cấm bơi" là 수영하면 안 돼요.

지 마세요 có bất lịch sự không?

Không, vì đã có 세요. Nhưng nó vẫn là lời bảo trực tiếp. Với cấp trên hay khách, nhân viên Hàn thường nói theo kiểu ví dụ sau: 들어가시면 안 됩니다 (deureogasimyeon an doemnida) hoặc nhờ nhẹ 만지지 말아 주세요 (manjiji mara juseyo, "xin đừng chạm vào giúp tôi").