Ngữ pháp 아/어도 되다 trong tiếng Hàn: xin phép, cấm và "không cần"

V + 아/어도 돼요 nghĩa là "làm ... cũng được", tức được phép. Thêm dấu hỏi là thành câu xin phép: 여기 앉아도 돼요? (yeogi anjado dwaeyo?, "Tôi ngồi đây được không?"), 사진을 찍어도 돼요? (sajineul jjigeodo dwaeyo?, "Tôi chụp ảnh được không?"). Nói "không được" dùng (으)면 안 돼요, nói "không cần" dùng 안 아/어도 돼요.

Riêng 아/어도 khi đứng giữa câu còn có nghĩa "dù ... vẫn". Bốn mẫu này chung gốc 되다 nên học cùng lúc sẽ nhớ lâu hơn.

Bảng công thức

Muốn nói	Công thức	Ví dụ	Phiên âm	Nghĩa
Được phép	V-아/어도 돼요	가도 돼요.	gado dwaeyo	Đi cũng được.
Xin phép	V-아/어도 돼요?	들어가도 돼요?	deureogado dwaeyo?	Tôi vào được không?
Cấm	V-(으)면 안 돼요	들어가면 안 돼요.	deureogamyeon an dwaeyo	Không được vào.
Không cần	안 V-아/어도 돼요	안 와도 돼요.	an wado dwaeyo	Không cần đến.
Dù	V/A-아/어도, ...	비가 와도	biga wado	dù trời mưa

Cách chia 아/어도

Chia y như đuôi 아요/어요, rồi thay 요 bằng 도. Thân từ có nguyên âm cuối ㅏ, ㅗ thì 아도; còn lại 어도; 하다 thành 해도. Mọi bất quy tắc của 아요/어요 giữ nguyên ở đây.

Từ gốc	Dạng chia	Phiên âm	Ghi chú
앉다	앉아도 돼요	anjado dwaeyo	ㅏ → 아도
오다	와도 돼요	wado dwaeyo	ㅗ + 아 → ㅘ
먹다	먹어도 돼요	meogeodo dwaeyo	→ 어도
마시다	마셔도 돼요	masyeodo dwaeyo	ㅣ + 어 → ㅕ
쉬다	쉬어도 돼요	swieodo dwaeyo	ㅟ không gộp
전화하다	전화해도 돼요	jeonhwahaedo dwaeyo	하다 → 해도
쓰다	써도 돼요	sseodo dwaeyo	rụng ㅡ
듣다	들어도 돼요	deureodo dwaeyo	bất quy tắc ㄷ
돕다	도와도 돼요	dowado dwaeyo	bất quy tắc ㅂ, riêng 돕다 thành 와
눕다	누워도 돼요	nuwodo dwaeyo	bất quy tắc ㅂ: ㅂ → 워
모르다	몰라도 돼요	mollado dwaeyo	bất quy tắc 르

Danh từ dùng 이어도 (có patchim) hoặc 여도 (không patchim): 연필이어도 돼요. (yeonpirieodo dwaeyo, "Bút chì cũng được."), 내일이어도 돼요? (naeirieodo dwaeyo?, "Ngày mai có được không?"). Trong văn nói, người Hàn hay dùng (이)라도 thay cho dạng này.

Phần 되다 phía sau chia theo mức lịch sự: 돼요 (dwaeyo) khi nói chuyện thường, 됩니다 (doemnida) trong thông báo, 돼 (dwae) với bạn thân. Thay 되다 bằng 괜찮아요 (gwaenchanayo) cho câu xin phép mềm hơn: 내일 가도 괜찮아요? (naeil gado gwaenchanayo?, "Mai tôi đi có sao không?")

Các cách dùng

1. Xin phép và đồng ý

• 화장실 좀 써도 돼요? (hwajangsil jom sseodo dwaeyo?, "Cho tôi dùng nhà vệ sinh được không?")
• 창문을 열어도 돼요? (changmuneul yeoreodo dwaeyo?, "Tôi mở cửa sổ được không?")
• 이거 입어 봐도 돼요? (igeo ibeo bwado dwaeyo?, "Tôi mặc thử cái này được không?")

Đồng ý: 네, 써도 돼요. (ne, sseodo dwaeyo), 네, 그러세요. (ne, geureoseyo, "Vâng, anh/chị cứ tự nhiên."), 물론이죠. (mullonijyo, "Tất nhiên rồi."). Từ chối: 죄송하지만 안 돼요. (joesonghajiman an dwaeyo, "Xin lỗi, không được ạ.") Mẫu 아/어 보다 trong câu thứ ba được giải thích ở bài thử làm 아/어 보다.

2. Cấm đoán: (으)면 안 되다

Ghép điều kiện (으)면 với 안 되다, nghĩa đen là "nếu làm thì không được". Thân có patchim thêm 으면 (먹으면, meogeumyeon), patchim ㄹ chỉ thêm 면 (만들면, mandeulmyeon), 듣다 thành 들으면 (deureumyeon).

• 여기에서 담배를 피우면 안 돼요. (yeogieseo dambaereul piumyeon an dwaeyo, "Không được hút thuốc ở đây.")
• 박물관 안에서 사진을 찍으면 안 됩니다. (bangmulgwan aneseo sajineul jjigeumyeon an doemnida, "Không được chụp ảnh trong bảo tàng.")
• 수업에 늦으면 안 돼요. (sueobe neujeumyeon an dwaeyo, "Không được đến lớp muộn.")

3. Không cần: 안 아/어도 되다

Đặt 안 trước động từ, hoặc dùng dạng dài 지 않아도 되다. Hai cách nghĩa như nhau; dạng dài nghe trang trọng hơn một chút.

• 신발을 안 벗어도 돼요. (sinbareul an beoseodo dwaeyo, "Không cần cởi giày đâu.")
• 내일은 회사에 안 가도 돼요. (naeireun hoesae an gado dwaeyo, "Mai không cần đến công ty.")
• 예약하지 않아도 돼요. (yeyakaji anado dwaeyo, "Không cần đặt trước.")
• 현금이 아니어도 돼요. (hyeongeumi anieodo dwaeyo, "Không cần tiền mặt (thẻ cũng được).")

Với động từ dạng "danh từ + 하다", 안 chen vào giữa: 청소 안 해도 돼요. (cheongso an haedo dwaeyo, "Không cần dọn dẹp.")

4. "Dù ... vẫn": 아/어도 nối hai vế

Bỏ 되다 đi, 아/어도 trở thành liên từ nhượng bộ. Vế sau xảy ra bất kể điều kiện ở vế trước. Thêm 아무리 ("dù thế nào") để nhấn mạnh.

Câu tiếng Hàn	Phiên âm	Nghĩa
비가 와도 축구를 할 거예요.	biga wado chukgureul hal geoyeyo	Dù trời mưa, chúng tôi vẫn đá bóng.
아무리 바빠도 아침은 꼭 먹어요.	amuri bappado achimeun kkok meogeoyo	Dù bận mấy tôi vẫn ăn sáng.
약을 먹어도 낫지 않아요.	yageul meogeodo natji anayo	Uống thuốc rồi mà vẫn không khỏi.
비싸도 사고 싶어요.	bissado sago sipeoyo	Đắt cũng muốn mua.

Khác với 지만 (nhưng): 지만 nối hai sự thật trái ngược nhau, còn 아/어도 thường là giả định "kể cả khi". 비싸지만 샀어요. (bissajiman sasseoyo, "Đắt nhưng tôi đã mua."); 비싸도 살 거예요. (bissado sal geoyeyo, "Có đắt tôi cũng sẽ mua.")

Phân biệt bốn mẫu với 되다

Mẫu	Nghĩa	Ví dụ	Phiên âm
V-아/어야 돼요	phải	먹어야 돼요.	meogeoya dwaeyo
V-아/어도 돼요	được phép	먹어도 돼요.	meogeodo dwaeyo
V-(으)면 안 돼요	không được	먹으면 안 돼요.	meogeumyeon an dwaeyo
안 V-아/어도 돼요	không cần	안 먹어도 돼요.	an meogeodo dwaeyo

Mẫu "phải" có bài riêng: 아/어야 하다. Câu phủ định kép 안 먹으면 안 돼요. (an meogeumyeon an dwaeyo) có nghĩa "không ăn là không được", tức là bắt buộc phải ăn.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ 먹도 돼요 → ✓ 먹어도 돼요 (meogeodo dwaeyo). Phải qua bước 아/어 rồi mới thêm 도.
• ✗ 듣어도 돼요 → ✓ 들어도 돼요 (deureodo dwaeyo). 듣다 là bất quy tắc ㄷ.
• ✗ 안 되요 → ✓ 안 돼요 (an dwaeyo). 돼요 là 되어요 rút gọn; viết 되요 là sai chính tả.
• ✗ (muốn cấm) 들어가도 안 돼요 → ✓ 들어가면 안 돼요. (deureogamyeon an dwaeyo). Câu cấm dùng (으)면, không dùng 아/어도.
• ✗ 안 예약해도 돼요 → ✓ 예약 안 해도 돼요. (yeyak an haedo dwaeyo). 안 đứng ngay trước 하다.

Bài tập nhỏ

1. Xin phép mở cửa (열다) → 문을 열어도 돼요? (muneul yeoreodo dwaeyo?)
2. Cấm chạm vào (만지다) → 만지면 안 돼요. (manjimyeon an dwaeyo)
3. Nói "không cần đợi" (기다리다) → 안 기다려도 돼요. (an gidaryeodo dwaeyo)
4. Nói "nghe nhạc cũng được" (듣다) → 음악을 들어도 돼요. (eumageul deureodo dwaeyo)
5. Nói "dù mệt vẫn đi học" (피곤하다) → 피곤해도 학교에 가요. (pigonhaedo hakgyoe gayo)

Câu hỏi thường gặp

아/어도 돼요 và 아/어도 괜찮아요 khác nhau thế nào?

돼요 hỏi xem việc đó có được phép, có đúng quy định không. 괜찮아요 hỏi người nghe có thấy phiền không, nên nghe mềm và lịch sự hơn. Ở nơi công cộng có quy định, dùng 돼요 tự nhiên hơn.

Viết 돼요 hay 되요?

Luôn viết 돼요, vì đây là 되어요 rút gọn. Các dạng 되고, 되면, 됩니다 thì giữ 되 vì không có 어 phía sau.

안 가면 안 돼요 nghĩa là gì?

Nghĩa là "không đi thì không được", tức phải đi. Câu này nhấn mạnh hơn 가야 돼요 một chút.

Trả lời câu xin phép bằng 네, 돼요 có cụt quá không?

Không cụt, nhưng 네, 그러세요. hoặc 네, 괜찮아요. nghe thân thiện hơn khi nói với khách hoặc người lạ.