Ngữ pháp 곤 하다 trong tiếng Hàn: nói việc hay làm và 곤 했다

V-곤 하다 diễn tả một việc lặp đi lặp lại, tương đương "hay làm, thường làm" trong tiếng Việt. Công thức rất gọn: thân động từ + 곤 하다, không phân biệt có patchim hay không. Chuyển sang quá khứ 곤 했다 thì nghĩa là "hồi trước hay làm", thường kèm chút hoài niệm. Ví dụ: 스트레스를 받으면 노래방에 가곤 해요. (seuteureseureul badeumyeon noraebange gagon haeyo, hễ căng thẳng là tôi hay đi hát karaoke) và 어렸을 때 할머니 댁에서 여름을 보내곤 했어요. (eoryeosseul ttae halmeoni daegeseo yeoreumeul bonaegon haesseoyo, hồi nhỏ tôi hay về nhà bà nghỉ hè).

Bảng công thức

Dạng	Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Hiện tại, lịch sự	V + 곤 해요	가곤 해요 (gagon haeyo)	hay đi
Quá khứ, lịch sự	V + 곤 했어요	가곤 했어요 (gagon haesseoyo)	hồi trước hay đi
Văn viết	V + 곤 한다 / 곤 했다	가곤 했다 (gagon haetda)	(đã) hay đi
Dạng gốc	V + 고는 하다	가고는 해요 (gagoneun haeyo)	dạng đầy đủ, ít gặp

곤 là dạng rút gọn của 고는. Trong văn nói và cả văn viết hiện nay, người Hàn gần như luôn dùng 곤. Dạng 고는 하다 vẫn đúng ngữ pháp nhưng nghe trang trọng, cứng hơn.

Cách chia 곤 하다 theo từng loại động từ

Vì 곤 bắt đầu bằng phụ âm, thân động từ giữ nguyên, không biến âm như khi chia đuôi 아요/어요. Đây là điểm khiến mẫu này dễ hơn nhiều mẫu trung cấp khác. Phần chia 했어요 theo đúng quy tắc thì quá khứ 았/었어요 của 하다.

Động từ gốc	Chia 곤 해요	Phiên âm	Ghi chú
가다	가곤 해요	gagon haeyo	không patchim
먹다	먹곤 해요	meokgon haeyo	có patchim, vẫn thêm thẳng
듣다	듣곤 해요	deutgon haeyo	ㄷ giữ nguyên, không đổi thành ㄹ
걷다	걷곤 해요	geotgon haeyo	ㄷ giữ nguyên
만들다	만들곤 해요	mandeulgon haeyo	ㄹ giữ nguyên
돕다	돕곤 해요	dopgon haeyo	ㅂ giữ nguyên
공부하다	공부하곤 해요	gongbuhagon haeyo	하다 thêm thẳng
마시다	마시곤 해요	masigon haeyo	không patchim

Bất quy tắc ㄷ, ㅂ, ㄹ chỉ đổi khi gặp đuôi bắt đầu bằng nguyên âm. 곤 bắt đầu bằng ㄱ nên mọi động từ bất quy tắc đều chia như thường.

Các cách dùng

1. Thói quen lặp lại trong một hoàn cảnh

곤 하다 hay đi với một điều kiện hoặc thời điểm lặp lại: 면 (myeon, hễ), 때 (ttae, khi), 때마다 (ttaemada, mỗi khi), 주말이면 (jumarimyeon, cứ cuối tuần). Cách nói hễ này có trong bài điều kiện 면.

• 주말이면 친구들과 한강에서 자전거를 타곤 해요. (jumarimyeon chingudeulgwa hangangeseo jajeongeoreul tagon haeyo, cứ cuối tuần tôi hay cùng bạn đạp xe ở sông Hàn)
• 잠이 안 올 때 따뜻한 우유를 마시곤 해요. (jami an ol ttae ttatteuthan uyureul masigon haeyo, khi khó ngủ tôi hay uống sữa ấm)
• 그는 생각할 때마다 머리를 긁곤 한다. (geuneun saenggakal ttaemada meorireul geukgon handa, mỗi khi suy nghĩ anh ấy hay gãi đầu)

2. 곤 했다: hồi trước hay làm

Dạng quá khứ kể lại thói quen trong một giai đoạn đã qua, thường hiện tại không còn nữa. Đây là cách dùng gặp nhiều nhất trong bài đọc TOPIK và trong lời kể chuyện.

• 학생 때는 시험 전날 밤을 새우곤 했어요. (haksaeng ttaeneun siheom jeonnal bameul saeugon haesseoyo, hồi đi học tôi hay thức trắng đêm trước hôm thi)
• 어머니는 비가 오면 부침개를 만들어 주시곤 했어요. (eomeonineun biga omyeon buchimgaereul mandeureo jusigon haesseoyo, hễ trời mưa mẹ lại hay làm bánh xèo Hàn cho tôi)
• 대학교 때 도서관 앞 벤치에서 친구를 기다리곤 했다. (daehakgyo ttae doseogwan ap benchieseo chingureul gidarigon haetda, hồi đại học tôi hay ngồi ghế trước thư viện đợi bạn)

3. Kết hợp với kính ngữ và tiểu từ nhấn mạnh

Kính ngữ 시 gắn vào thân động từ trước 곤: 할아버지는 아침마다 산책하시곤 했어요. (harabeojineun achimmada sanchaekasigon haesseoyo, sáng nào ông cũng hay đi dạo). Có thể thêm 가끔 (gakkeum, thỉnh thoảng) hoặc 자주 (jaju, hay) để nói rõ tần suất: 가끔 혼자 영화를 보곤 해요. (gakkeum honja yeonghwareul bogon haeyo, thỉnh thoảng tôi hay đi xem phim một mình).

Phân biệt 곤 하다, 자주 và 는 편이다

Ba cách này đều có thể dịch là "hay", nhưng nói về ba điều khác nhau.

Mẫu	Nói về	Đi với tính từ	Ví dụ
V-곤 하다	hành động lặp lại theo hoàn cảnh	không	피곤하면 일찍 자곤 해요. (pigonhamyeon iljjik jagon haeyo, mệt là tôi hay ngủ sớm)
자주 + động từ	tần suất cao, trung tính	không (phó từ cho động từ)	저는 자주 운동해요. (jeoneun jaju undonghaeyo, tôi hay tập thể dục)
V-는 편이다 / A-(으)ㄴ 편이다	xu hướng, tính chất "thuộc dạng"	có	저는 많이 먹는 편이에요. (jeoneun mani meongneun pyeonieyo, tôi thuộc dạng ăn nhiều)

Cách chọn nhanh:

• Muốn kể một thói quen gắn với tình huống (hễ buồn thì, mỗi lần về quê thì): dùng 곤 하다.
• Chỉ muốn nói việc gì đó xảy ra thường xuyên: dùng 자주. Đây là cách tự nhiên nhất trong hội thoại hằng ngày.
• Muốn nhận xét về bản thân hay ai đó có xu hướng gì, kể cả tính chất như cao, nhanh, ít nói: dùng 는 편이다. Ví dụ 키가 큰 편이에요. (kiga keun pyeonieyo, thuộc dạng cao) không thể chuyển sang 곤 하다.

Hai cách có thể đi chung: 어렸을 때 자주 울곤 했어요. (eoryeosseul ttae jaju ulgon haesseoyo, hồi nhỏ tôi hay khóc lắm).

Lỗi người Việt hay mắc

• Dùng với tính từ. 바쁘곤 해요 sai. Muốn nói hay bận, dùng 바쁜 편이에요 (bappeun pyeonieyo) hoặc 자주 바빠요 (jaju bappayo).
• Dùng cho việc chỉ xảy ra một lần. 어제 영화를 보곤 했어요 sai, vì 어제 là một lần cụ thể. Nói 어제 영화를 봤어요. (eoje yeonghwareul bwasseoyo).
• Dùng cho việc làm mỗi ngày như một quy định cố định. 매일 아침 이를 닦곤 해요 nghe lạ, vì đánh răng là việc ai cũng làm đều đặn. 곤 하다 hợp với thói quen riêng của từng người, có lúc làm có lúc không.
• Nhầm với câu gián tiếp 다고 해요. 가곤 해요 (hay đi) khác hẳn 간다고 해요 (gandago haeyo, nghe nói là đi). Xem thêm bài câu gián tiếp tiếng Hàn.
• Nói về kế hoạch tương lai. 곤 하다 kể thói quen đã có, không dùng cho dự định. Muốn nói sẽ hay làm, dùng 자주 할 거예요 (jaju hal geoyeyo).
• Phủ định trực tiếp. 안 가곤 해요 nghe gượng. Muốn nói ít khi đi, dùng 잘 안 가요 (jal an gayo).

Bài tập nhỏ

Chia động từ trong ngoặc theo 곤 하다 hoặc 곤 했다, hoặc chỉ ra câu không dùng được mẫu này.

1. 기분이 안 좋을 때 음악을 (듣다) __.
2. 어렸을 때 동생과 자주 (싸우다) __.
3. 저는 성격이 (조용하다) __.
4. 주말이면 부모님께 전화를 (드리다) __.
5. 지난 토요일에 친구 집에 (가다) __.

Đáp án:

1. 듣곤 해요 (deutgon haeyo), ㄷ giữ nguyên.
2. 싸우곤 했어요 (ssaugon haesseoyo), có 어렸을 때 nên dùng quá khứ.
3. Không dùng 곤 하다 vì 조용하다 là tính từ. Câu đúng: 조용한 편이에요 (joyonghan pyeonieyo).
4. 드리곤 해요 (deurigon haeyo).
5. Không dùng 곤 하다 vì đây là một lần cụ thể. Câu đúng: 갔어요 (gasseoyo).

Câu hỏi thường gặp

곤 하다 và 고는 하다 có khác nhau không?

Nghĩa như nhau, 곤 là dạng rút gọn. Trong giao tiếp và đề thi, bạn gặp 곤 하다 nhiều hơn hẳn.

곤 하다 là ngữ pháp sơ cấp hay trung cấp?

Thường được xếp vào trung cấp, ngang mức TOPIK 3. Mẫu này xuất hiện nhiều trong bài đọc kể chuyện, hồi ký và bài viết về thói quen.

Ngữ pháp diễn tả thường xuyên trong tiếng Hàn còn có gì khác?

Ngoài 곤 하다 còn có phó từ 자주, 항상 (hangsang, luôn luôn), 가끔 và mẫu 는 편이다 cho xu hướng. Với việc lặp lại đều đặn theo thời gian, dùng 마다 (mada, mỗi): 주말마다 (jumalmada, mỗi cuối tuần).

Có dùng 곤 하다 khi nói về người khác được không?

Được, như ví dụ về mẹ và ông ở trên. Khi kể về người lớn tuổi, nhớ thêm kính ngữ: 시곤 했어요.