Ngữ pháp đối với tiếng Nhật: phân biệt に対して, にとって và について

Tiếng Nhật có ba mẫu hay bị dịch chung là "đối với". に対して (ni taishite) chỉ đối tượng mà hành động, thái độ hướng vào. にとって (ni totte) chỉ góc nhìn của ai đó khi đánh giá. について (ni tsuite) chỉ chủ đề đang nói tới, nghĩa là "về". Ví dụ: 先生は学生に対して優しいです。 (sensei wa gakusei ni taishite yasashii desu, "Thầy hiền với học sinh") và 外国人にとって、漢字は難しいです。 (gaikokujin ni totte, kanji wa muzukashii desu, "Với người nước ngoài, chữ Hán khó"). Mẹo nhanh: sau に対して là thái độ hay phản ứng, sau にとって là lời nhận xét, sau について là động từ nói, nghĩ, viết, tìm hiểu.

Bảng công thức

Mẫu	Nghĩa	Công thức	Ví dụ
に対して	đối với, hướng tới (ai, cái gì)	N + に対して	お客様に対して丁寧に話す
に対して	trái lại, ngược lại	V/Aい + のに対して; Aな/N + なのに対して	兄は高いのに対して、弟は低い
に対して	tỉ lệ: cứ… thì…	số lượng + に対して	学生10人に対して先生1人
に対する	bổ nghĩa cho danh từ	N1 + に対する + N2	環境に対する関心
にとって	theo góc nhìn của, đối với… mà nói	N (người, tổ chức) + にとって	私にとって大切な人
にとっての	bổ nghĩa cho danh từ	N1 + にとっての + N2	子どもにとっての幸せ
について	về (chủ đề)	N + について	日本の文化について話す
についての	bổ nghĩa cho danh từ	N1 + についての + N2	歴史についての本

Cả ba mẫu đều đứng sau danh từ. Riêng nghĩa "trái lại" của に対して có thể đứng sau cả mệnh đề, nhờ の hoặc なの chen vào giữa.

に対して: thái độ, hành động hướng vào ai

Dùng に対して khi có một hành động hay thái độ "chĩa" vào đối tượng: tử tế với, nghiêm khắc với, phản đối, trả lời, xin lỗi, có hứng thú với. Đối tượng có thể là người, ý kiến, câu hỏi hay một vấn đề.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
部長は部下に対して厳しいです。	buchō wa buka ni taishite kibishii desu	Trưởng phòng nghiêm khắc với cấp dưới.
目上の人に対して敬語を使います。	meue no hito ni taishite keigo o tsukaimasu	Dùng kính ngữ với người bề trên.
その意見に対して、反対する人が多かった。	sono iken ni taishite, hantai suru hito ga ōkatta	Nhiều người phản đối ý kiến đó.
質問に対して、すぐに答えられませんでした。	shitsumon ni taishite, sugu ni kotaeraremasen deshita	Tôi không trả lời ngay được câu hỏi.
子どもに対して大きな声を出さないでください。	kodomo ni taishite ōkina koe o dasanaide kudasai	Xin đừng to tiếng với trẻ con.

Khi đứng trước danh từ, に対して đổi thành に対する (phổ biến hơn) hoặc に対しての: 日本の文化に対する興味 (nihon no bunka ni taisuru kyōmi, "sự hứng thú với văn hoá Nhật"). Trong thư từ, phát biểu trang trọng, bạn sẽ gặp dạng に対しまして.

に対して: so sánh hai mặt trái ngược

Nghĩa thứ hai đặt hai sự việc cạnh nhau để làm nổi điểm đối lập, gần với "trong khi đó", "ngược lại". Cách nối: động từ và tính từ い thêm のに対して, tính từ な và danh từ thêm なのに対して.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
兄は背が高いのに対して、弟は低いです。	ani wa se ga takai no ni taishite, otōto wa hikui desu	Anh thì cao, ngược lại em thì thấp.
東京は物価が高いのに対して、地方は安いです。	tōkyō wa bukka ga takai no ni taishite, chihō wa yasui desu	Tokyo đắt đỏ, trong khi các tỉnh thì rẻ.
姉が静かなのに対して、妹はよく話します。	ane ga shizuka na no ni taishite, imōto wa yoku hanashimasu	Chị thì trầm, còn em thì nói nhiều.
父が会社員なのに対して、母は自営業です。	chichi ga kaishain na no ni taishite, haha wa jieigyō desu	Bố là nhân viên công ty, còn mẹ thì tự kinh doanh.

Nghĩa này hay gặp trong bài đọc so sánh số liệu, khí hậu, thói quen giữa hai nhóm. Nếu chỉ nói chuyện thường ngày, người Nhật hay dùng けど hoặc が cho nhẹ hơn.

に対して: chỉ tỉ lệ

Đặt sau một con số, に対して cho biết "cứ chừng này thì có chừng kia".

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
学生20人に対して先生が1人います。	gakusei nijū-nin ni taishite sensei ga hitori imasu	Cứ 20 học sinh thì có 1 giáo viên.
1回の注文に対して、ポイントが10点つきます。	ikkai no chūmon ni taishite, pointo ga jutten tsukimasu	Mỗi lần đặt hàng được cộng 10 điểm.

にとって: đứng ở vị trí của ai mà đánh giá

にとって gần với "đối với … mà nói", "với …". Trước nó thường là người hoặc tổ chức, sau nó là một lời nhận xét: quan trọng, khó, dễ, cần thiết, tiện lợi, có ý nghĩa. Vế sau gần như luôn là tính từ hoặc danh từ + です, ít khi là một hành động.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
私にとって、家族が一番大切です。	watashi ni totte, kazoku ga ichiban taisetsu desu	Với tôi, gia đình là quan trọng nhất.
この写真は私にとって宝物です。	kono shashin wa watashi ni totte takaramono desu	Tấm ảnh này là báu vật đối với tôi.
学生にとって、夏休みは一番楽しい時期です。	gakusei ni totte, natsuyasumi wa ichiban tanoshii jiki desu	Với học sinh, nghỉ hè là thời gian vui nhất.
ベトナム人にとって、日本の冬はかなり寒いです。	betonamu-jin ni totte, nihon no fuyu wa kanari samui desu	Với người Việt, mùa đông Nhật khá lạnh.
会社にとって、社員は大きな財産です。	kaisha ni totte, shain wa ōkina zaisan desu	Với công ty, nhân viên là tài sản lớn.

Trước danh từ, dùng にとっての: 子どもにとっての幸せ (kodomo ni totte no shiawase, "hạnh phúc đối với trẻ con"). Không có dạng にとる.

について: nói về, tìm hiểu về

について chỉ chủ đề, tương đương "về" trong tiếng Việt. Sau nó là các động từ thuộc nhóm nói, nghe, viết, đọc, nghĩ, hỏi, tìm hiểu, giải thích.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
日本の文化について話しました。	nihon no bunka ni tsuite hanashimashita	Chúng tôi đã nói về văn hoá Nhật.
このレポートでは環境問題について書きます。	kono repōto de wa kankyō mondai ni tsuite kakimasu	Trong bài báo cáo này tôi viết về vấn đề môi trường.
将来について両親と相談しました。	shōrai ni tsuite ryōshin to sōdan shimashita	Tôi đã bàn với bố mẹ về tương lai.
その件について、少し考えさせてください。	sono ken ni tsuite, sukoshi kangaesasete kudasai	Về việc đó, xin cho tôi suy nghĩ thêm.
日本の歴史についての本を読んでいます。	nihon no rekishi ni tsuite no hon o yonde imasu	Tôi đang đọc sách về lịch sử Nhật.

Trong văn viết và công việc, に関して (ni kanshite) có nghĩa gần như について nhưng trang trọng hơn: この件に関して、ご質問はありますか。 (kono ken ni kanshite, go-shitsumon wa arimasu ka, "Về việc này, anh chị có câu hỏi gì không?"). Một mẫu khác cũng hay bị lẫn là によって, đã có bài riêng ở ngữ pháp によって.

Phân biệt に対して và にとって, について

Câu hỏi để tự kiểm	Chọn	Ví dụ
Vế sau là thái độ, hành động nhắm vào đối tượng?	に対して	彼は誰に対しても親切です。
Vế sau là lời đánh giá theo góc nhìn của người đó?	にとって	この辞書は初心者にとって便利です。
Vế sau là nói, viết, nghĩ, tìm hiểu về một chủ đề?	について	文法について質問しました。
Đang so hai thứ trái ngược nhau?	のに対して	昼は暑いのに対して、夜は涼しい。

Nghĩa của các câu trong bảng: "Anh ấy tử tế với bất kỳ ai", "Cuốn từ điển này tiện cho người mới học", "Tôi đã hỏi về ngữ pháp", "Ban ngày nóng, trái lại ban đêm mát". Vài cặp câu dễ lẫn:

• 先生に対して質問しました。 (sensei ni taishite shitsumon shimashita): hỏi thầy, thầy là người nhận câu hỏi. 宿題について質問しました。 (shukudai ni tsuite shitsumon shimashita): hỏi về bài tập, bài tập là nội dung câu hỏi.
• 日本人に対して親切です。 (nihonjin ni taishite shinsetsu desu): tử tế với người Nhật. 日本人にとって便利です。 (nihonjin ni totte benri desu): người Nhật thấy tiện.
• 彼に対する意見 (kare ni taisuru iken): ý kiến nhắm vào anh ấy, thường là phản hồi, góp ý cho anh ấy. 彼についての意見 (kare ni tsuite no iken): ý kiến về anh ấy, đánh giá con người anh ấy.

Lỗi người Việt hay mắc

1. Dịch "đối với tôi" thành に対して. Câu "Đối với tôi, tiếng Nhật khó" là lời đánh giá, phải dùng にとって: 私にとって、日本語は難しいです。 Câu 私に対して日本語は難しい sai.
2. Dùng にとって trước một hành động. "Anh ấy tốt với tôi" có hành động hướng vào tôi nên dùng に対して: 彼は私に対して優しいです。 Viết 彼は私にとって優しい sẽ nghe như "theo tôi thấy thì anh ấy hiền", lệch nghĩa.
3. Dùng について với thái độ. "Phản đối kế hoạch" là 計画に反対する hoặc 計画に対して反対する, không nói 計画について反対する.
4. Quên な khi so sánh trái ngược. Danh từ và tính từ な phải có なの: 静かなのに対して, 学生なのに対して. Viết 静かのに対して là sai.
5. Để nguyên に対して trước danh từ. Trước danh từ dùng に対する: 質問に対する答え (shitsumon ni taisuru kotae, "câu trả lời cho câu hỏi").

Nếu bạn còn lúng túng với trợ từ に nói chung, nên ôn lại bài trợ từ を, に, で trước, vì cả ba mẫu ở đây đều xuất phát từ に.

Các câu hay gặp trong đề JLPT

Ở phần ngữ pháp, đề thường cho một câu thiếu chỗ trống và bốn lựa chọn gồm chính ba mẫu này cùng một mẫu gần nghĩa như によって. Cách làm nhanh là đọc vế sau chỗ trống trước, rồi đối chiếu với bảng phân biệt ở trên. Các khung câu xuất hiện nhiều trong sách luyện thi:

Khung câu	Cách đọc	Nghĩa
〜に対して失礼だ	ni taishite shitsurei da	thất lễ với…
〜に対して責任がある	ni taishite sekinin ga aru	có trách nhiệm với…
〜に対する不満	ni taisuru fuman	sự bất mãn với…
〜にとって必要だ	ni totte hitsuyō da	cần thiết đối với…
〜にとって大きな問題だ	ni totte ōkina mondai da	là vấn đề lớn đối với…
〜について調べる	ni tsuite shiraberu	tìm hiểu về…
〜について説明する	ni tsuite setsumei suru	giải thích về…

Muốn biết các cấp độ thi và cách tính điểm, xem thêm bài JLPT là gì.

Bài tập nhỏ

Điền に対して, にとって hoặc について vào chỗ trống.

Câu	Đề bài
1	この問題は子ども ___ 難しすぎます。
2	部長は部下 ___ 厳しいです。
3	明日の会議 ___ メールで連絡します。
4	姉は活発なの ___、妹はおとなしいです。
5	学生50人 ___ 教師が2人しかいません。
6	留学生 ___ アルバイトは大切な収入です。

Đáp án:

1. この問題は子どもにとって難しすぎます。 (vế sau là đánh giá "quá khó")
2. 部長は部下に対して厳しいです。 (thái độ nghiêm khắc hướng vào cấp dưới)
3. 明日の会議についてメールで連絡します。 (chủ đề của thư)
4. 姉は活発なのに対して、妹はおとなしいです。 (hai tính cách trái ngược)
5. 学生50人に対して教師が2人しかいません。 (tỉ lệ)
6. 留学生にとってアルバイトは大切な収入です。 (đánh giá theo góc nhìn du học sinh)

Câu hỏi thường gặp

Ngữ pháp đối với tiếng Nhật nên dùng mẫu nào khi nói "đối với tôi"?

Phần lớn trường hợp "đối với tôi" là lời nhận xét, nên dùng にとって: 私にとって、この仕事は大切です。 (watashi ni totte, kono shigoto wa taisetsu desu). Chỉ dùng 私に対して khi người khác làm gì đó hướng vào bạn, ví dụ 彼は私に対して冷たいです。 ("Anh ấy lạnh nhạt với tôi").

に対して và に対する khác nhau thế nào?

Cùng nghĩa, chỉ khác vị trí. に対して đứng trước động từ, tính từ hoặc ngắt câu bằng dấu phẩy; に対する đứng ngay trước danh từ. に対しての cũng dùng trước danh từ nhưng nghe hơi văn nói.

について có dùng với người được không?

Được, khi người đó là chủ đề câu chuyện: 田中さんについて話しましょう。 (tanaka-san ni tsuite hanashimashou, "Mình nói về anh Tanaka đi"). Còn nếu nói thẳng với anh Tanaka thì dùng に hoặc に対して.

Ba mẫu này thuộc trình độ nào?

Trong đa số sách luyện thi, に対して, にとって, について được xếp vào nhóm ngữ pháp N3, riêng について hay xuất hiện sớm hơn trong giáo trình sơ cấp. Nghĩa tỉ lệ của に対して ít gặp hơn và thường để sau.