Hai mẫu そうです trong tiếng Nhật: "nghe nói" và "trông có vẻ"

Tiếng Nhật có hai mẫu そうです trông giống nhau nhưng nghĩa khác hẳn. Thể thường + そうです nghĩa là "nghe nói": bạn truyền lại thông tin từ người khác. Gốc ます hoặc tính từ bỏ い + そうです nghĩa là "trông có vẻ": bạn đoán từ những gì mắt thấy. Ví dụ: 明日は雨が降るそうです。 (ashita wa ame ga furu sō desu, "nghe nói mai trời mưa"), 雨が降りそうです。 (ame ga furisō desu, "trông như sắp mưa").

Bảng công thức

Nghĩa	Công thức	Ví dụ	Dịch
Nghe nói	V thể thường + そうです	田中さんは来月結婚するそうです。	Nghe nói anh Tanaka tháng sau cưới.
Nghe nói	Tính từ い + そうです	あの店は高いそうです。	Nghe nói quán đó đắt.
Nghe nói	Tính từ な, N + だそうです	彼は医者だそうです。	Nghe nói anh ấy là bác sĩ.
Trông có vẻ	V gốc ます + そうです	荷物が落ちそうです。	Hành lý sắp rơi kìa.
Trông có vẻ	Tính từ い bỏ い + そうです	このケーキはおいしそうです。	Cái bánh này trông ngon.
Trông có vẻ	Tính từ な + そうです	おばあさんは元気そうです。	Bà trông khoẻ.

そうです "nghe nói": cách ghép

Mọi thứ trước そうです để ở thể thường, giữ nguyên thì quá khứ hay phủ định. Danh từ và tính từ な thêm だ.

Loại từ	Ghép	Cách đọc	Nghĩa
Động từ	行くそうです	iku sō desu	nghe nói sẽ đi
Động từ quá khứ	行ったそうです	itta sō desu	nghe nói đã đi
Động từ phủ định	行かないそうです	ikanai sō desu	nghe nói không đi
Tính từ い	寒いそうです	samui sō desu	nghe nói lạnh
Tính từ い quá khứ	寒かったそうです	samukatta sō desu	nghe nói đã lạnh
Tính từ な	便利だそうです	benri da sō desu	nghe nói tiện
Danh từ	休みだそうです	yasumi da sō desu	nghe nói được nghỉ

Muốn nói rõ nghe từ đâu, thêm によると hoặc の話では ở đầu câu:

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
天気予報によると、明日は雪だそうです。	tenki yohō ni yoru to, ashita wa yuki da sō desu	Theo dự báo thời tiết, mai có tuyết.
ニュースによると、電車が止まったそうです。	nyūsu ni yoru to, densha ga tomatta sō desu	Theo tin tức, tàu điện đã dừng chạy.
先生の話では、試験は難しくないそうです。	sensei no hanashi de wa, shiken wa muzukashiku nai sō desu	Thầy bảo bài thi không khó.

そうです "trông có vẻ": cách ghép

Mẫu này nói điều bạn đoán ngay lúc nhìn thấy, hoặc việc sắp xảy ra. Động từ dùng gốc ます (bỏ ます), tính từ い bỏ い, tính từ な giữ nguyên gốc.

Từ gốc	Ghép	Cách đọc	Nghĩa
降ります	降りそうです	furisō desu	sắp mưa
切れます	切れそうです	kiresō desu	sắp đứt
高い	高そうです	takasō desu	trông đắt
難しい	難しそうです	muzukashisō desu	trông khó
暇	暇そうです	himasō desu	trông rảnh
いい	よさそうです	yosasō desu	trông được, có vẻ tốt
ない	なさそうです	nasasō desu	có vẻ không có
おいしくない	おいしくなさそうです	oishiku nasasō desu	trông không ngon

Hai từ ngoại lệ cần thuộc: いい thành よさそう, ない thành なさそう (chen さ vào giữa). Phủ định của động từ thường nói 降りそうもないです (furisō mo nai desu, "chẳng có vẻ gì là sắp mưa").

そう chia như tính từ な, nên đứng trước danh từ thì thêm な, bổ nghĩa động từ thì thêm に:

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
おいしそうなパンですね。	oishisō na pan desu ne	Bánh mì trông ngon nhỉ.
子どもたちが楽しそうに遊んでいます。	kodomotachi ga tanoshisō ni asonde imasu	Bọn trẻ đang chơi vui vẻ.
今日は忙しそうですね。	kyō wa isogashisō desu ne	Hôm nay trông bạn bận nhỉ.

Đặt hai そうです cạnh nhau

	Nghe nói	Trông có vẻ
Động từ	降るそうです (nghe nói mưa)	降りそうです (sắp mưa)
Tính từ い	高いそうです (nghe nói đắt)	高そうです (trông đắt)
Tính từ な	元気だそうです (nghe nói khoẻ)	元気そうです (trông khoẻ)
Danh từ	学生だそうです (nghe nói là sinh viên)	Không dùng
Chia quá khứ ở đâu	Trước そう: 行ったそうです	Ở cuối: おいしそうでした
Đứng trước danh từ	Không	Được: おいしそうな

Mẹo nhìn nhanh: trước そう mà còn nguyên い, る hoặc có だ thì là "nghe nói". Trước そう mà là gốc ます hoặc tính từ đã cụt い thì là "trông có vẻ".

So với らしい và ようです

• らしい: dựa vào thông tin nghe được, nhưng người nói không chắc lắm. 彼は会社を辞めるらしいです。 (kare wa kaisha o yameru rashii desu, "hình như anh ấy nghỉ việc"). そうです "nghe nói" thì chỉ chuyển lời, không thêm phán đoán.
• ようです (văn nói: みたいです): phán đoán dựa trên dấu hiệu, tình hình. 誰もいないようです。 (dare mo inai yō desu, "hình như không có ai").
• そうです "trông có vẻ": ấn tượng tức thì từ mắt thấy, chưa có căn cứ gì thêm.

Lỗi người Việt hay mắc

• ✗ このかばんは高いそうです。(khi đang nhìn túi) → ✓ このかばんは高そうです。
  Đang nhìn mà đoán thì bỏ い. Giữ い là thành "nghe nói đắt".
• ✗ いそうです → ✓ よさそうです
  いい là ngoại lệ, phải nói よさそう.
• ✗ 学生そうです → ✓ 学生のようです hoặc 学生らしいです
  Danh từ không đi với そう "trông có vẻ".
• ✗ 彼女はきれいそうです。(khi đang nhìn cô ấy) → ✓ 彼女はきれいです。
  Những tính từ nhìn là thấy ngay như きれい, かわいい, 赤い thường không thêm そう.
• ✗ 行くそうでした → ✓ 行ったそうです
  そうです "nghe nói" không chia quá khứ ở đuôi.

"Trông có vẻ" với động từ: việc sắp xảy ra

Với động từ, そう thường báo trước một việc sắp diễn ra mà bạn thấy dấu hiệu. Câu này hay gặp trong lời nhắc, lời cảnh báo.

Câu tiếng Nhật	Cách đọc	Nghĩa
ボタンが取れそうですよ。	botan ga toresō desu yo	Cái cúc sắp tuột rồi kìa.
電車に間に合いそうです。	densha ni ma ni aisō desu	Có vẻ kịp tàu.
今日は仕事が早く終わりそうです。	kyō wa shigoto ga hayaku owarisō desu	Hôm nay chắc xong việc sớm.
彼は泣きそうな顔をしていました。	kare wa nakisō na kao o shite imashita	Mặt anh ấy như sắp khóc.

Nhớ nhanh

• Nghe nói: thể thường + そうです, danh từ và tính từ な thêm だ.
• Trông có vẻ: gốc ます hoặc tính từ bỏ い + そうです.
• いい thành よさそう, ない thành なさそう.
• Danh từ không đi với そう "trông có vẻ".
• Muốn nêu nguồn tin: によると ở đầu câu.

Bài tập nhỏ

Chọn dạng đúng.

1. (Nhìn trời đầy mây) 雨が（降るそう / 降りそう）です。
2. (Nghe bạn kể) 北海道は今とても（寒いそう / 寒そう）です。
3. (Nhìn món ăn) この料理は（いいそう / よさそう / おいしそう）ですね。
4. (Đọc báo) 新しい駅ができる（そう / らしい）です。Cả hai được, khác nhau ở đâu?

Đáp án:

1. 雨が降りそうです。 Đoán từ mắt thấy.
2. 北海道は今とても寒いそうです。 Thông tin nghe kể.
3. この料理はおいしそうですね。 (よさそう nghĩa "trông được", không dùng cho mùi vị.)
4. Cả 新しい駅ができるそうです。 và 新しい駅ができるらしいです。 đều đúng; そう chỉ chuyển lời, らしい thêm chút không chắc.

Đọc tiếp: bài と思います để nói ý kiến của chính mình, và mục ngữ pháp tiếng Nhật cho các mẫu khác.

Câu hỏi thường gặp

そうです "nghe nói" có dùng với người trên được không?

Được, đây là cách nói lịch sự. Văn thân mật dùng そうだ hoặc って: 明日休みだって。 (ashita yasumi da tte, "nghe bảo mai nghỉ").

Câu "trông có vẻ" có tự nói về mình được không?

Được với việc sắp xảy ra ngoài ý muốn: 疲れて倒れそうです。 (tsukarete taoresō desu, "mệt muốn xỉu").

Viết luận có dùng そうです không?

Văn viết trang trọng hay dùng とのことだ hoặc ということだ. Trong hội thoại hằng ngày, そうです vẫn tự nhiên hơn.